صناعات معنویی که دراین غزل بکاررفته اند:
« تشبیه ،استعاره».
در بیت سوم )صنعت ادبی((تشبیه)) به کار رفته است.
تشبیه مرسل و مفصل: مشبه: دل مشبه به:غنچه ادات: چو وجه شبه:گرفته و بسته بودن
در بیت چهارم (صناعت ادبی(( استعاره)) به کار رفته است.
تشخیص: که چهار واژۀ گل، نسرین، بنفش و سمن شخصیت انسانی یافته اند مستعاره له: چهار واژه
مستعارمنه: انسان قرینه: رسیدن، آمدن، آوردن
در بیت پنجم ) صناعت ادبی(( تشبیه)) به کار رفته است.
تشبیه مؤکد و مفصل: مشبه صبا مشبه به: هدهد سلیمان وجه شبه: خوش خبری
در بیت هشتم )صنعتادبی ((استعاره)) به کار رفته است : استعاره مصرحه مطلقه: مستعار ترک مستعارمنه:محبوب
زیبا رو جامع: زیبایی
در بیت نهم ) صنعت ادبی((استعاره)) به کار رفته و نوع آن: استعاره مکنیه: در دولت مستعارله: دولت مستعارمنه: سرا، کاخ قرینه: در

غزل146
صـبا وقـت سحــر بویی ز زلف یــار می آورد دل شـوریـدۀ مـــا را بـه بـوی در کار می آورد
مـن آن شکل صـنوبر را ز باغ دیـده بــرکندم که هر گل کز غمش بشکفت محنت با می آورد
فــروغ مـاه می دیـــدم ز بـــام قصر او روشن کـه رو از شرم آن خـورشید در دیــوار می آورد
زبیم غـــارت عشقش دل پر خــون رها کردم ولی می ریخت خون و ره بـدان هنجار می آورد
بـــه قول مطرب و ساقی برون رفتم گه و بیگاه کز آن راه گران قـــاصد خــبر دشوار می آورد
سراسر بخشش جانان طریق لطف و احسان بود اگر تسبیح می فرمـود اگـــر زنــا مـــی آورد
عفاالله چنین ابــرویش اگــر چــه ناتوانم کـرد به عـشـوه هـم پـیـامـی بـر سر بیمار می آورد
عجب می داشتم دیشب ز حافظ جــام و پیمانه ولی منعش نمی کردم کــه صوفی وار می آورد

صناعات لفظی که دراین غزل بکاررفته اند:
« جناس، مراعات نظیر، ایهام و تسویه».
در بیت اول )صنعت ادبی((جناس)) به کار رفته است:
جناس لاحق: در واژه های یار، کار است.
در بیت دوم ) صناعات ادبی(( مراعات نظیر، استعاره، )) به کار رفته است:
مراعات نظیر: در واژه های صنوبر، باغ، گل، شکفت وجود دارد (ملازمت)
در بیت سوم )صناعات ادبی((مراعات نظیر )) به کار رفته است:
مراعات نظیر: بین دو واژه ماه و خورشید (جنسیت)
در بیت پنجم ) صنعت ادبی((ایهام)) به کار رفته است:
ایهام تناسب: راه به معنی طریق در منای موسیقیایی خود، لحن آهنگ با مطرب تناسب دارد.
در بیت ششم )صنعت ادبی((تسویه)) به کار رفته است.
صناعات معنوی که دراین غزل بکاررفته اند:
« استعاره، تشبیه».
در بیت دوم ) صناعت ادبی(( استعاره وتشبیه)) به کار رفته است:
استعاره مصرحه مرشحه: مستعار: صنوبر
مستعارمنه: قد بلند یار جامع: بلندی / تشبیه بلیغ: باغ دیده مشبه: دیده مشبه به: باغ
در بیت سوم )صناعت ادبی((تشبیه)) به کار رفته است:
تشبیه مضمر و تفصیل: معشوق را به ماه تشبیه کرده و بر آن برتری داده است.
غزل147
نــسیم بــاد صــبا دوشــم آگـهـی آورد که روز محنت و غم رو به کو تهی آورد
بــــه مطربان صبوحی دهیم جامه چاک بـدیـن نــوید کـه باد سحر گهی آورد
بیـا بیا که تو حـــور بـهشت را رضــوان در ایـــن جـهان ز بـرای دل رهی آورد
هـمـی رویـم بـه شـیراز بـا عـنایت بخت زهـی رفـیـق که بختم به همرهی آورد
بـه جبر خاطر ما کوش کایـن کلاه نـمـد بسا شکست کـه بـــا افسر شهی آورد
چه ناله ها که رسید از دلم بـه خرمن ماه چـو یـاد عارض آن ماه خرگـهـی آورد
رساند رایت منصور بـر فـــلک حــافــظ کـه التجـا بــه جـناب شهـنشهی آورد

صناعات لفظی که دراین غزل بکاررفته اند:
« واج آرایی».
در بیت پنجم ) صنعت ادبی(( واج آرایی)) مراعات شده است.
واج آرایی: صامت(ک) که پنج بار تکرار شده است.

صناعات معنوی که دراین غزل بکاررفته اند:
« استعاره، تشبیه».
در بیت اول )صنعت ادبی((استعاره)) به کار رفته است از نوع:
استعاره مکنیه( تشخیص): باد صبا آگهی آورد مستعارله: باد مستعارمنه: انسان جامع: خبر آوردن، قاصدی
در بیت سوم ) صنعت ادبی((تشبیه بلیغ)) به کار رفته است:
مشبه: تو (معشوق) مشبه به: حود بهشتی وجه شبه: زیبایی و روشنی
در بیت ششم )صنعت ادبی((استعاره)) به کار رفته است که نوع آن:
استعاره مصرحه مجرده: مستعاره: ماه مستعارله: یار زیبا روی جامع: زیبایی و روشنی

غزل148
یــارم چو قدح بـه دست گیرد بــازار بـتــان شکست گیـــرد
هرکس کـه بدید چشم او گفت کو محتسبی کــه مست گیـرد
در بـحـــر فتاده ام چـو ماهی تــا یـار مـرا بـــه شست گیرد
در پــاش فـتـاده ام بــه زاری آیا بـود آن کــــه دست گیرد
خرم دل آن کـه همچو حـافظ جـــامـی ز می الـست گیــرد

صناعات لفظی که دراین غزل بکاررفته اند:
« ایهام، مراعات نظیر، تلمیح».
در بیت اول ) صناعات ادبی((ایهام )) به کار رفته است:
ایهام تناسب: بتان که در اینجا منظور زیبارویان می باشد در معنی اصلی خود با شکستن تناسب دارد
در بیت سوم ) صناعت ادبی((مراعات نظیر )) به کار رفته است.
مراعات نظیر: در واژه های بحر، ماهی، شست، تناسب می باشد / (ملازمت)

صناعات معنوی که دراین غزل بکاررفته اند:
« استعاره، تشبیه».
در بیت اول ) صناعات ادبی((استعاره)) به کار رفته است:
استعاره مصرحه
مجرده: مستعار: بتان مستعارله: زنان زیبا روی جامع: زیبایی و ظرافت
در بیت سوم ) صناعات ادبی(( تشبیه)) به کار رفته است.
تشبیه: مشبه: من مشبه به: ماهی
ادات: چو وجه شبه: در بحر افتادن (غرق دریای عشق)
در بیت چهارم ) صناعات ادبی((مراعات نظیر))در واژه های دست، پا از نوع جنسیت می باشد.
در بیت پنجم ) صنعت ادبی((تلمیح)) به کاررفته است اشاره به روز الست منظور روز ازل که مقتبس از آیه 172 سوره اعراف می باشد.
غزل149
دلـم جـز مهر مهرویان طریقی بــرنــمی گیــــرد ز هر دم مــی دهم پندش ولیکن در نمی گیرد
خـــدا را ای نصیحتگو حـدیث و ساغر و مـــی گو که نقشی در خیال مـا از این خوشتر نمی گیرد
بـیـا ای ساقی گــلـرخ بیــاور بــــادۀ رنــگـیـن که فـکری در درون مـا از این بهتر نمــی گـیرد
صراحی مـی کشم پــنهان و مـــردم دفتر انگـارند عــجـب گر آتـش این زر در دفتر نــمی گـیرد
مـن ایـن دلق مرقــع را بــخـواهم سوختن روزی که پیری می فروشانش به جامی بــر نمی گیرد
از آن رو هسـت یــاران را صفاهــا بـــا مـی لعلش که غیر از راستی نقشی در آن جـوهر نمی گیرد
سروچشمی چنین دلکش توگویی چشم از او بـردوز برو کاین وعظ بی معنی مـرا در سـر نمی گیرد
نصیحتگوی رندان را کــه بــا حکم قضا جنگ است دلش بس تنگ می بینم مگر ساغر نــمی گـیرد
میان گریه می خندم که چون شمع انـدرین مجلس زبان آتشینم هست لـیـکن در نـــمی گــیــرد
چو خوش صید دلم کردی بنـــازم چشم مستت را که کس مرغان وحشی را از این خوشتر نمی گیرد
سخن در احـتـیـاج مــا و اسـتغنای مـعشـوق است چو سود افسونگری ای دل که در دلبر نمی گیرد
من آن آیینه را روزی به دست خواهم آرم سکندر وار اگـر مـی گـیرد ایـن آتش زمانی ور نــمی گیرد
خدا را رحمی ای مـنـعـم کــه درویش سر کــویت دری دیــگر نمــی داند رهـی دیگر نـمی گیرد
بـدین شـعـر تــر شیرین ز شاهنشه عــجـب دارم که سر تا ای حــافـظ را چـــرا در زر نمی گیرد

صناعات لفظی که دراین غزل بکاررفته اند:
« جناس، واج آرایی، حصر،ایهام».
در بیت اول ) صناعات ادبی((جناس، واج آرایی، حصر)) به کار رفته است.جناس ناقص: در واژه های مِهر، مَهر( ویات)
می باشد / واج آرایی: صامت (د) در بیت / حصر صفت مصرع اول
مقصور: دل من مقصور علیه: جز مهر مهرویان طریقی نمی گیرد ادات حصر: جز
در بیت دوم )صنعت ادبی((ایهام)) به کار رفته است.
ایهام: نقش الف) به معنای تصویر، صورت ب) معنی موسیقیایی آن
در بیت سوم )صنعت ادبی(( واج آرایی)) مراعات شده است:
واج آرایی: صامت(ر) که هشت بار تکرار شده است
در بیت چهارم ) صنعت ادبی((ایهام)) دیده می شود:
ایهام: صراحی می کشم الف) صراحی حمل می کنم ب) ساغر باده می نوشم
در بیت هفتم ) صناعات ادبی(( تصدیر، مراعات نظیر)) به کار رفته است.

صناعات معنوی که دراین غزل بکاررفته اند:
« تشبیه بلیغ».
در بیت ششم )صنعت ادبی(( تشبیه بلیغ)) در بیت به کار رفته است.
می لعل: مشبه: می مشبه به: لعل وجه شبه محذوف: سرخی

غزل150
ساقی ارباده ازین دست بــه جــام انـدازد عــارفان راهمه درشـرب مـــدام اندازد
ورچنین زیــر خــم زلف نهد دانــه خــال ای بسا مـــرغ خــرد راکـه بدام اندازد
ای خوشا دولت آن مست که درپای حریف سرودستار نــدانــد کــه کــدام اندازد
زاهدخــام کــه انکارمــی وجــام کنـــد پخته گردد،چــونظربــرمی خام اندازد
روزدرکسب هنرکوش کـه می خوردن روز دل چــون آینه درزنــگ ظلام انــدازد
آن زمان وقت مـی صبح فرغست که شب گــرد خــرگاه افــق پــردۀ شاما ندازد
بــاده بــامحتسب شهــرننوشی زنـهـــار بخـورد باده ات وسنگ بــه جـام اندازد
حافظا،ســرزکله گــوشۀ خــورشید بــرار بختت ارقرعه بــدان مــاه تمــام اندازد

صناعات لفظی که دراین غزل بکاررفته اند:
« مراعات نظیر و ایهام، جناس، واج آرایی، طباق، تضاد».
در بیت اول ) صناعات ادبی(( مراعات نظیر و ایهام ))به کار رفته است.
مداعات نظیر: در واژه های(( ساقی، باده، جام، مدام)) که از تناسب از نوع ملازمت.
ایهام: (مدام) الف) به معنی شراب و باده ب) همیشه و پیوسته.
در بیت دوم ) صناعات ادبی(( مراعات نظیر)) به کار رفته است.
مراعات نظیر:در واژه های(( دانه، مرغ و دام)) (ملازمت).
در بیت سوم ) صنعت ادبی(( مراعات نظیر)) به کار