چکیده

این پایان‌نامه با هدف بررسی وجود پیام های پنهان و آشکار در محتوای انیمیشن های والت دیزنی از منظر مغایرت با آموزه های فرهنگی-دینی جامعه ما نگارش شده است. شرکت والت دیزنی را می توان معتبرترین و قدیمی ترین کمپانی هالیوود دانست که ویژه کودکان تا کنون به تولید انیمیشن پرداخته است. این انیمیشن ها در ایران نیز در میان کودکان از محبوبیت ویژه ای برخوردار است. این رساله ابتدا نگاهی اجمالی به تاریخچه انیمیشن و ادبیات تولید شده در حوزه ارتباط میان کودک و تلویزیون و نظریات کارشناسان حوزه ارتباطات و فرهنگ دارد و این مسئله را دنبال می شود که برنامه غالب تلویزیونی مورد علاقه کودکان که انیمیشن است چه ساخت هایی را در ذهن مخاطبان خود ایجاد می کند. در ادامه شیوه های تبلیغاتی غالب و همچنین جریان های اصلی انتقال فرهنگ در آمریکا در قالب امپریالیسم فرهنگی، دیپلماسی عمومی و تبلیغات مسلکی مورد نقد و بررسی قرار می گیرد. با مشخص شدن مختصات حوزه نقد و همچنین جمع آوری ادبیات مناسب به لحاظ چارچوب تئوریک، نقد و بررسی مبتنی بر نشانه شناسی تعداد 11 انیمیشن انجام می گردد. در انتها دو آزمایش نیز انجام شده است که اولی در حوزه شناخت پیام مخفی انیمیشن ها و دوم شناخت کلیشه ها توسط مخاطبان است. در آزمایش نخست اثبات می شود که کودکان متوجه پیام های پنهان موجود در انیمیشن ها نمی شوند اما با آموزش رسانه ای می توانیم کمک کنیم که درک بهتری نسبت به آنها بیابند. در آزمایش دوم نیز به این نتیجه می رسیم که کودکان متوجه پیام های آشکار انیمیشن و کلیشه های رایج می شوند. اما ارائه سواد رسانه ای به آنها باعث تحریک کنجکاوی و دقت بیشتر بر کلیشه ها و در نتیجه ارائه پاسخ های صحیح می گردد.
کلمات کلیدی:
انیمیشن، والت دیزنی، پیام مخفی

فهرست
فصل اول: کلیات پژوهش 5
1-1. مقدمه 5
1-2. بیان مسئله 6
1-3. اهداف تحقیق 7
1-4. سوال های پژوهش 8
1-5. فرضیه ها 9
1-6. تعاریف 10
1-6.1. انیمیشن 10
1-6.2. والت دیزنی 16
1-6.3. پیام 23
1-6.4. پیام مخفی 24
1-6.5. آموزش و یادگیری پنهان 34
1-6.6. سواد رسانه ای 36
1-6.7. کلیشه سازی 37
1-6.8. امپریالیسم فرهنگی 39
1-6.9. تماشاگران ایرانی 44
1-7. کاربردهای متصور از تحقیق: 46
فصل دوم: چارچوب نظری و ادبیات تحقیق 47
2-1. چارچوب نظری 47
کودک و رسانه 49
تاثیر تلویزیون بر رفتار و تربیت 51
تلویزیون و فضاسازی رسانه ای 53
تلویزیون و آشکارسازی وقایع 57
تلویزیون و تحریف واقعیت 57
تلویزیون و خشونت 58
تلویزیون و یادگیری کودکان 60
تلویزیون، ابزار آموزشی 61
تلویزیون و انتقال مفاهیم فرهنگی 62
انیمیشن و تبلیغات سیاسی 64
الف- دیپلماسی عمومی ایالات متحده و نیاز به در اختیار گرفتن رسانه های جمعی 68
ب- دکترین یهود در دراختیار گرفتن رسانه های جمعی 71
ج- اجرای عملیات روانی و نیاز به در اختیار گرفتن رسانه های جمعی 81
فصل سوم: 83
تحلیل نشانه شناختی: 84
نشانه شناسی فرهنگ و آموزه های اسلامی: 99
مصاحبه 107
کلیشه سازی و کلیشه ها 109
روش آزمایشی 113
انیمیشن های مورد بررسی 117
فصل چهارم 119
بررسی نشانه شناختی انیمیشن ها 120
کلیشه های یافت شده در انیمیشن ها: 133
پیام های نهفته ی والت دیزنی 137
نقد انیمیشن شیر شاه (Lion King) 142
نقد انیمیشن دامبو (Dumbo) 153
طراحی یک آزمایش بر روی گروه انسانی 157
آزمایش شماره 1 159
آزمایش شماره 2 165
فصل پنجم 172
نتیجه آزمایش شماره 1 179
نتایج آزمایش شماره 2 179
پیشنهادات 181
منابع 183
کتب و مقالات فارسی: 183
منابع لاتین 190
منابع اینترنتی: 194
ضمائم 197
ضمیمه شماره 1: 197
ضمیمه شماره 2: 198
ضمیمه شماره 3: 198
ضمیمه شماره 4: 201
ضمیمه شماره 5: 202
ضمیمه شماره 6: 203
ضمیمه شماره 7: 206
ضمیمه شماره 8: 209
ضمیمه شماره 9: 210
ضمیمه شماره 10: 211
ضمیمه شماره 11: 212
ضمیمه شماره 12: 213
ضمیمه شماره 13 214
ضمیمه شماره 14 215

مطلب مرتبط :   ، عنایت، واجب، آفرینش، حجاب

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1. مقدمه
از زمان پیدایش و رواج تلویزیون، بررسی تأثیر محتواهای تلویزیون به خصوص بر روی کودکان یکی از دغدغه¬های محققان در حوزه¬های مختلف علوم انسانی به¬ویژه علوم ارتباطات و روان¬شناسی بوده و تحقیقات زیادی در این زمینه انجام شده است. تحولات اخیر در شکل رسانه¬ها و روی کار آمدن وسایل و امکانات جدیدی که استفاده از آن¬ها بسیار آسان است و مهارت خاصی نیاز ندارد، بهره¬گیری کودکان از رسانه-ها را توسعه و گسترش داده است. از آن جمله امکانات ویدئویی است که محتواهای در دسترس کودکان را افزایش داده و موجب شده است که کودکان وقت زیادی را صرف تماشای انواع فیلم¬ها ¬کنند. امروزه یکی از دارایی¬های کودکان کیف¬های «سی. دی» است که پُر است از انواع فیلم¬ها و برنامه¬های کودکان و به¬خصوص انواع فیلم¬های انیمیشنی و کم¬تر کودکی پیدا می¬شود که بخشی از وقت روزانه خود را با این فیلم¬ها سپری نکند.
یکی از محبوب¬ترین برنامه¬های کودکان فیلم¬های پویانمایی (انیمیشن) هستند و سیستم نمایش و سرگرمی خانگی این امکان را فراهم آورده است که در تمام دنیا، کودکان بارها و بارها این فیلم¬ها را ببینند. در ایران، در طبقه¬بندی انواع محتواهای نوارهای ویدئویی، یکی از مهم¬ترین و پرطرفدارترین محتواها برنامه¬های کودکان اعم از فیلم و انیمیشن است. در میان فیلم¬های پویانمایی، آثار والت دیزنی شهرتی بی¬نظیر دارد. شرکت والت دیزنی که یکی از مهم¬ترین شرکت¬ها در عرصه ساخت فیلم¬های پویانمایی و همچنین ارائه این فیلم¬ها به شکل نمایش خانگی است، بزرگ¬ترین شرکت زنجیره¬ای سرگرمی و رسانه¬ای در جهان است. این شرکت در اکتبر 1923 توسط برادران دیزنی به عنوان یک استودیوی انیمیشن در کالیفرنیا شکل گرفت و مفتخر است به این¬که شرکتی مختص کودکان و خانواده¬ها ست. از سال 1985 میلادی که دیزنی فروش فیلم¬های ویدئویی کودکان را آغاز کرد، از همان آغاز توانست بازار انیمیشن و فیلم¬های کودکان در جهان را تحت سلطه خود درآورد. همچنین، به علت قدرت انیمیشن در انتقال پیام که می¬تواند فراتر از مرزهای زبانی، فرهنگی و حتی سِنّی حرکت کند، مخاطبان زیادی در سراسر دنیا پیدا کرد و می¬توان گفت اکنون، داستان¬ها، فیلم¬های دیزنی و شخصیت¬های آن¬ها بخشی از میراث جهانی بشر شده¬اند. نزدیک به سه دهه از رواج گسترده امکانات صوتی و تصویری در ایران می گذرد و همزمان با رواج این امکانات محصولات دیزنی ترجمه و دوبله شده و به صورت کتاب، برنامه تلویزیونی، نوارهای ویدئویی، سی. دی و دی. وی. دی در اختیار کودکان قرار گرفته¬اند.
تعمیق گفتمان انتقادی در فضای محتوای رسانه ای امری است که سالیان درازی بدان پرداخته شده است. منظرها و سبک های مختلف نقد از نگاه های فرمالیستی گرفته تا پست مدرن همگی به دنبال دریافت پیام های رسانه های دیداری بوده اند. در این میان توجه به آثار سینمایی و تلویزیونی از آن جهت اهمیت می یافت که می فهمیدند این فیلم ها و آثار ارائه شده در مخاطبان احتمالا تاثیرات زیادی دارند که یا به صورت آنی و یا در درازت مدت قابل بررسی هستند. هرچند سنجش اصل تاثیر یک رسانه بر رفتارهای فرد به ویژه رفتارهای بلند مدت امری است دشوار و پژوهش های زیادی نیز در این زمینه صورت گرفته است که به طور جامع و کامل نتوانسته اند این تاثیر را اثبات کنند، اما اصل انتقال پیام را دانشمندان حوزه ارتباطات قبول دارند . اکنون باید مدنظر داشته باشیم که چه پیام های محوری در حال انتقال و نهادینه شدن در نسل کنونی جامعه ایرانی است.
انیمیشن به لحاظ تاکید بر تخیل و باز بودن دست کارگردان در ارائه پیام به ابزار مهمی در جهت تغییر بینش و ایجاد ذهنیت در مخاطبان خود بویژه کودکان تبدیل شده است.
آنچه در این پایان نامه سعی می شود به آن پرداخته شود، تحلیل دریافت پیام های تولید شده در انیمیشن است که در معرض دید مخاطبان کودک ایرانی قرار می گیرد. بررسی میزان دریافت این پیام ها، واکنش ها و سطح درک نوع پیام های تولید شده اصلی ترین محورهای این پژوهش است. بدین منظور از دو روش نشانه شناسی و آزمایشگاهی به ترتیب برای استخراج و فهم پیام ها و سنجش میزان دریافت آنها توسط مخاطبان استفاده می شود.
1-2. بیان مسئله
کودکان و نوجوانان سازنده نسل های آینده کشور و حافظ میراث اجتماعی و فرهنگ جامعه کنونی خواهند بود. طبیعی است که جامعه دینی ایران خواستار آن باشد که ارزش ها و سنت های پسندیده را در میان نسل ها با اصالت های خود و بدون تحریف امتداد بخشد. بدین منظور توجه به تعلیم و تربیت و آموزش های این نسل ها بسیار جدی و با اهمیت می نماید. انیمیشن و کارتون از جمله قالب های پیامی است که کودکان بیشترین ساعات فراغت خود را صرف آن می کنند و به آن علاقه بسیار دارند. فروش بالای تولیدات انیمیشنی در جهان گویای آن است که اقبال بالایی از سوی نه تنها کودکان بلکه بزرگسالان به محصولات انیمیشنی وجود دارد. به عنوان مثال انیمیشن «شرک 2» در جهان با فروش بالای 919 میلیون دلار، در جمع 5 فیلم پرفروش تاریخ پیوسته است (8/10/87boxofficemojo,). لذا سیاست گذاری در این حوزه جهت مدیریت صحیح محتوایی که در معرض دید این مخاطبان قرار می گیرد بسیار ضروری است. بررسی محتوای فیلم و یا سایر قالب های ارتباطی رسانه ها همواره یکی از رایجترین انواع پ‍ژوهش ها و تحقیقات در خصوص شناخت و دریافت پیام بوده است. این پژوهش ها گاهی در حوزه شناخت سازنده پیام، گاهی با موضوع وسیله انتقال پیام و گاهی نیز در حوزه دریافت کننده پیام انجام شده که هر یک به فراخور نیاز یکی از سه عنصر اصلی فراگرد ارتباط را تشکیل می دهند.
1-3. اهداف تحقیق
از جمله اهدافی که برای این تحقیق متصور است، افزایش سواد رسانه ای در موضوع کودک و انیمیشن است. آموزش رسانه ای برای خانواده ها در ارتباط با اینترنت، و نیز رسانه ها امروزه متداول شده است که امیدواریم این پژوهش زمینه مناسب برای افزودن موضوع انیمیشن را نیز به سواد رسانه ای فراهم آورد. البته لازمه این موضوع این است که باور داشته باشیم و به این واقعیت اعتراف کنیم که شمار زیادی از جوانان کشورمان به شیوه های گوناگون به شبکه های ماهواره ای و انیمیشن های نامناسب دسترسی دارند و این موضوع را به عنوان یک تابوی رسانه ای یا اجتماعی مطرح نکنیم که امکان سخن گفتن درباره آن وجود نداشته باشد، بلکه واقع بینانه به سراغ خانواده ها برویم تا آن ها را در مورد پیام های منفی سیاسی و یا فرهنگی- اجتماعی انیمیشن ها آگاه کنیم.
این پیشنهاد بر این فرض استوار است که اگر مخاطب را با آگاهی

مطلب مرتبط :   دین، مدرنیته، دینی، دینی،، عالمان

  • 1
دسته بندی : علمی