فهرست مطالب
عنوان صفحه
پیشگفتار 1
فصل یک: کلیات پژوهش 6
1-1- تعریف و بیان مسئله 7
1-2- ضرورت انجام پژوهش 8
1-3- سئوالات و فرضیه‌ها 9
1-4- روش پژوهش 10
1-5- پیشینه پژوهش 11
فصل دو: بررسی ادبیات نظری پژوهش 14
2-1- کلیات و مفاهیم فرهنگ 15
2-1-1- واژه فرهنگ در زبان فارسی و لاتین 16
2-1-2 – سیر واژه culture از آغاز تا سال 1850 19
2-2- مطالعات فرهنگ و مطالعات فرهنگی(1950-1850) 21
2-2-1- فرهنگ‌گرایی ادبی بریتانیایی 23
2-2-1-1- ماتیو آرنولد 24
2-2-1-2- معاصران آرنولد 24
2-2-1-3- فرهنگ در برزخ 25
2-2-1-4- فرانک ریموند لی وس 25
2-2-1-5- تی. اس. الیوت 26
2-2-1-6- دوران انتقال فرهنگ 26
2-2-2- پیدایش علمی نوین 27
2-2-2-1- مکتب فرانکفورت 28
2-3- مطالعات فرهنگی 30
2-3-1- انگلیس 30
2-3-2- امریکا 32
2-3-3- فرانسه 34
2-4-پست مدرنیسم و مطالعات فرهنگی 35
2-5- نشانه‌شناسی 37
2-5-1- نشانه‌شناسی فرهنگی 39
2-5-1-1- اصطلاح شناسی 41
فصل سه: روش‌شناسی (مقدمه‌ای بر نشانه‌شناسی و ترجمه فرهنگی) 45
3-1- درک فرهنگ در نشانه‌شناسی فرهنگی: 46
3-2- متن 51
3-2-1- تارتو و تعریف متن: 52
3-2-2- ویژگی های ساختاری متن از دید تارتو چگونه است؟ 53
3-2-3- تارتو چگونه متن فرهنگی را شناسایی کرده و آن را در بافتار فرهنگی مورد خوانش ‌قرار می‌دهد 54
3-3- سپهر نشانه‌ای 55
3-3-1- ریشه‌شناسی اصطلاح 55
3-3-2- پیشینه نظری 56
3-3-3- مرز سپهر نشانه‌ای 57
3-3-3-1- ایجاد شخصیت نشانه‌ای 58
3-3-3-2- مرز می تواند به عاملی برای ارتباط تبدیل شود 58
3-3-3-3- مرز عامل شناسایی و جداسازی «خود» از «دیگری» است 59
3-3-3-4- مرز می‌تواند در بیرون از خود آشوب و دنیای نانشانه بسازد 60
3-3-3-5- بی‌نظمی نشانه‌ای 61
3-4- تارتو و انسان‌شناسی فرهنگی 61
3-5- تارتو وپساساخت‌گرایی 64
3-6- نشانه‌شناسی فرهنگی و ترجمه 67
3-7- ترجمه و مطالعات ترجمه 70
3-8- خود و دیگری در نشانه‌شناسی فرهنگی 74
3-9- ترجمه نمایشنامه به مثابه تئاتر بینافرهنگی 77
فصل چهار: یافته‌ها و مطالعات آماری (تعامل و تقابل ترجمه در تئاتر پهلوی (1330-1300) با سپهر فرهنگی دوران) 82
4-1-ارتباط بینافرهنگی تئاتر در ایران 83
4-2- مرکز آفرینی فرهنگی در دوران رضا شاه(1320-1300) 88
4-2-1- نخستین فرهنگستان ایران(1314-1320) 92
4-2-2- سازمان پرورش افکار 94
4-3- واگرایی فرهنگی در دوران محمدرضاشاه (1330-1320) 97
4-4- تئاتر در دوران پهلوی اول (1320-1300) 101
4-4-1- نمایشنامه‌های تاریخی 102
4-4-2- نمایشنامه‌های اخلاقی/اجتماعی 108
4-4-3- افزایش مجراهای ارتباطی در اجرا 112
4-5- تئاتر دوران پهلوی دوم(1330-1320) 114
4-5-1- تئاترهای اجتماعی 118
4-5-2- تئاترهای تاریخی 119
4-6- ترجمه فرهنگی برای تئاتر(1330-1300) 120
4-6-1- ترجمه قواعد 120
4-6-2- زبان و ترجمه فرهنگی 122
4-7- اجراها و متون ترجمه شده 125
4-7-1- ویلیام شکسپیر 132
4-7-2- مولیر 134
4-7-3- گوته و شیلر 135
4-7-4- عزیز حاجی بگف 136
فصل پنج: مطالعه موردی و نتیجه‌گیری 137
5-1- مطالعه موردی: اصفهانی چلمن (رفیع حالتی-1301ه.ش.) 138
5-2- مطالعه موردی: عبدالله(معزالدیوان فکری-1326 ه.ش.) 145
5-3- سید علی نصر 154
5-4- نتیجه‌گیری و پیشنهادها 155
پی‌نوشت‌ها 158
پی‌نوشت‌های فصل دوم 158
پی‌نوشت‌های فصل سوم 165
پی‌نوشت‌های فصل چهارم 169
پی‌نوشت‌های فصل پنجم 177
منابع 179
پیوست 2-1 189
پیوست 3-1 190
پیوست 5-1 191
پیوست 5-2 192
نمایشنامه ارنانی (نوشته ویکتور هوگو) 193
فهرست شکل‌ها
عنوان صفحه
شکل 3-1- این یک پیپ نیست! 54
شکل 3-2- سیر تطور مکتب تارتو 68
شکل 3-3- الگوی تعدیل شده روابط بینا فرهنگی(سجودی،1388،B،ص153) 76
شکل 4-1- سپهر فرهنگی دوران رضاشاه 96
شکل 4-2- اشاعه فرهنگی در دوران رضاشاه 96
شکل 4-3- انبساط سپهر فرهنگی 1325-1320 101
شکل 4-4- انقباض سپهر فرهنگی 1330-1325 101
شکل 4-5- روابط بینافرهنگی درزمانی و هم زمانی (سجودی،1388،ص160) 103
شکل4-6- آثار ترجمه‌شده 1320-1300 125
شکل 4-7- تفکیک درصدی آثار ترجمه‌شده نسبت به کل1320-1300 126
شکل 4-8- آثار اجرا‌شده خارجی 1320-1300 126
شکل 4-9- تفکیک درصدی آثار اجرا شده خارجی 1320-1300 127
شکل 4-10- آثار ترجمه و چاپ‌شده خارجی1330-1320 128
شکل4-11- تفکیک درصدی آثار ترجمه و چاپ‌شده نمایشنامه‌های خارجی 1330-1320 129
شکل4-12- آمار آثار خارجی اجرا شده سال های 1330-1320 129
شکل4-13- تفکیک درصدی آثار خارجی روی صحنه رفته 1330-1320 130
شکل 4-14- آمار مترجمانی که بیشترین آثار ترجمه شده فاقد مشخصات را به خود اختصاص داده‌اند 131
شکل4-15- تفکیک درصدی مترجمانی که آثار آنها فاقد مشخصات کامل است 131

مطلب مرتبط :   بشردوستانه، تسلیحات، حقوق، مخاصمات، متعارف نوشته ای با کلمه کلیدی:

پیشگفتار
علوم انسانی و هنر در سالیان اخیر چنان پیوستگی با یکدیگر ایجاد کرده‌اند که نگریستن تک بعدی به هر یک از آن‌ها می‌تواند سبب شود تا درک کاملی از آن‌چه در جوامع مختلف فرهنگی رخ می‌دهد امکان‌پذیر نباشد. هنرهای هفت‌گانه در طول همین نگاه همواره دستاویز مناسبی برای جامعه‌شناسان، انسان‌شناسان، نشانه‌شناسان، روانکاوان و فیلسوفان بوده‌اند تا بتوانند قوانین نظری خود را به مدد آن با زبانی ساده‌ و رسا در اختیار مخاطبین قرار دهند.
اما معکوس این حرکت را نیز در هنرها می‌توان مورد بازخوانی قرار داد. یعنی پژوهشگران هم با سودجستن از نظریات اندیشمندان علوم انسانی در تحلیل متون خود به کشف زوایایی دست‌یافته‌اند که امروزه می‌تواند افق‌هایی گسترده‌تر از متونی که ای‌بسا در سال‌هایی بسیار دور تولید شده‌اند را در دسترس قرار دهند.
ایده نگارش پایان‌نامه حاضر نیز در راستای تاکید بر اهمیت این جریان شکل گرفت. محصور ماندن در دام نگاه و روشی خاص و تکرار آن در امر پژوهش جامعه‌ای تک آوایی را پدید می‌آورد که علاوه بر ایجاد بن‌بست علوم، سبب‌ساز تکرار انگاره‌هایی می‌شوند که بارها و بارها مورد بازخوانی قرار گرفته‌اند. در عوض دستاویز قرار دادن هر یک از علوم میان‌رشته‌ای دریچه‌ای تازه است تا این بن‌بست‌ها شکافته شده و راه‌هایی نوین در عرصه پژوهش گشوده شود.
اینجانب به‌عنوان نگارنده این پژوهش در طول سال‌های گذشته پس از تحصیل در مقطع کارشناسی رشته ادبیات انگلیسی، وقفه‌ای تقریبا طولانی را در امر تحصیل تجربه کرد.در طول همین سال‌ها به تجربه عملی نقدنویسی تخصصی در حوزه تئاتر و سینما پرداختم و پس از مدتی این عرصه یعنی جولانگاه نقد و تحلیل را در اکثر موارد خالی از دانش کافی دیدم. عرصه‌ای که خود نیز بخشی از آن محسوب می‌شدم. از همین روی تصمیم بر ادامه راه از منظر آکادمیک گرفته و برای کامل کردن دانسته‌هایم رشته ادبیات نمایشی را برگزیدم. اما بازهم در طول تحصیل دریافتم که تنها، دروس مشخص‌شده برای این رشته کارگشا به‌نظر نمی‌رسد و نیاز به مکمل‌هایی دارد تا آن را کامل کند. پس تمرکز خود را بر علوم میان رشته‌ای نهاده و به صورت خاص راه آموختن علم نشانه‌شناسی را در محضر اساتیدی همچون دکتر فرزان سجودی و دکتر امیرعلی نجومیان پی‌گرفتم. این حرکت با تجربه کلاس‌های درس اساتید محترم و فرهیخته رشته نمایش درهم آمیخت و مرا وا داشت تا برای انجام پژوهش نهایی این مقطع تحصیلی، موضوعی میان‌رشته‌ای را برگزینم.
موضوعات مختلفی با مشورت اساتید بزرگوار جناب آقای دکتر سعید اسدی و دکتر امیرعلی نجومیان مورد واکاوی قرار گرفت. از آن‌جمله ‌می‌توان به روایت و اخلاق در فیلمنامه‌های کریستف کیشلوفسکی یا روزمرگی در آثار چخوف اشاره کرد. در نهایت در گفت‌وگویی که با دکتر نجومیان پیش آمد بحث ترجمه فرهنگی مطرح شد. این موضوع را به تایید دکتر اسدی نیز رساندم و مراحل نخستین تحقیق برای یافتن دوره مشخص تاریخی به‌عنوان مورد مطالعه تئاتری مطرح شد. در این بحث‌ها دوره‌هایی هم‌چون فعالیت کارگاه نمایش و یا دوران پس از انقلاب به‌میان آمد و فعالیت نویسندگانی همچون محمد چرمشیر در بازخوانی‌هایی که انجام داده مورد توجه قرار گرفت. در نهایت پس از پژوهش‌های نخستین به متون رفیع حالتی،سید علی نصر و معزالدیوان فکری در مرکز اسناد مجموعه تئاتر شهر برخورد کردم. مجموعه‌ای ارزشمند که چندان مورد توجه قرار نگرفته بودند. با همکاری جواد تولمی مدیر این مرکز نمایشنامه‌ها را بازخوانی کرده و این نمایشنامه‌ها را به عنوان دوران قطعی انتخاب کردم و مسیر پژوهش مشخص شد. در این حین استاد بزرگوار دیگری -که حق بزرگ ایشان در آشنایی هم‌نسلان خود با مقوله نشانه‌شناسی را به دوش می‌کشیم-، یعنی دکتر فرزان سجودی به مجموعه پیوستند. ایشان پس از مطالعه پروپوزال نخستین روش مکتب تارتو در نشانه‌شناسی فرهنگی را پیشنهاد دادند که بسیار کارگشا بود و به این ترتیب روش علمی مورد نظر نیز شکل بست. دکتر سجودی خود در این راستا نظریاتی را در دومقاله مهم ارائه کرده بودند که در طول پژوهش بسیار کارآمد واقع شد. پس دکتر اسدی به‌عنوان استاد راهنما و دکتر سجودی در جایگاه استاد مشاور راهبری این پژوهش را برعهده گرفتند.
هریک از سه نمایشنامه نویسی که در کتابخانه تئاتر شهر آثار آن‌ها را یافته بودم به‌دلیل روح موجود در دوران خود آثار بسیاری از نمایشنامه‌های خارجی- بخصوص از زبان فرانسه- را به فارسی آداپته کرده بودند. اما منبع اصلی بسیاری از این ترجمه‌ها مشخص نبود و همین سبب شد تا در مرحله نخست سید علی نصر از دایره پژوهش حذف شود. از بین آثار معزالدیوان و حالتی نیز دو اثری که دسترسی به منبع نخستین ترجمه آن‌ها میسر بود انتخاب شد. پس از تعیین موضوع پژوهش نظری بحث پژوهش و نگارش نمایشنامه عملی پیش آمد و در این برهه استاد گرانقدر سرکار خانم اکرم قاسم‌پور به‌عنوان استاد راهنمای عملی در کنار این پژوهش قرار گرفتند. پس از بحث‌های طولانی و پیش کشیدن موضوعات مختلف قرار شد تا ترجمه تازه‌ای از نمایشنامه ارنانی نوشته ویکتورهوگو ارائه کنیم. نمایشنامه‌ای که یکی از موارد مطالعاتی پژوهش نظری نیز محسوب می‌شد. هدف نیز علاوه بر مقایسه ترجمه امروز و دیروز برای مخاطبین، آشنایی دانشجویان تئاتر با یکی از متون مهم دوران رمانتیک بود که تاکنون فرصت نشر در بازار ادبیات

مطلب مرتبط :   حکمرانی، شهری، حقوق، حکومت، اعتماد

دسته بندی : علمی