الکترونیک، ، فعالیت‌های، جامعهی، الکترونیک،

این مفاهیم باید به تحلیل شهر الکترونیک پرداخت.

شهـــر الکــــترونیک
شهر الکترونیک بنا به یک تعریف «امکان دسترسی الکترونیکی شهروندان به کلیه ادارهها و اماکن درونشهری و دستیابی به اطلاعات مختلف موردنیاز به‌صورت شبانهروزی و هفت روز هفته به شیوهای باثبات قابل‌اطمینان، امن و محرمانه» است. انواع شهرهای مجازی عبارت‌اند از: توریستی، تاریخی، کارگاهی، دادهای، ماهوارهای و علمی. (عاملی & خلقتی, بهار91، , ص. 64)
در تعریف شهر الکترونیک اگرچه بیش از همه به برآورده کردن نیازهای مردم در 24 ساعت شبانهروز و در طول 7 روز هفته62 و دسترسی آن‌ها به مراکز خدماتی شهری اشاره می‌شود؛ اما بر اساس توصیفات صورت گرفته از آن، شهر الکترونیک شامل مشارکت عمومی در فعالیت‌های شهرداری و ارتباط آسان شهروندان با مسئولین شهری و همچنین تعامل میانسازمانی نهادهای شهر نیز می‌گردد. این موضوع، بنابر اذعان متخصصین و پژوهشگران حوزه IT (گزارش شهر الکترونیک مشهد, خرداد86, ص. 104)، دامنهای را برای ایجاد شهر الکترونیک در پی دارد که شامل شاکلهای سه‌بعدی از قبیل، شهر الکترونیک، دولت الکترونیک و شهروند الکترونیک میگردد.

تصویر 14-2 دامنه شهر الکترونیک
بنابر نگاه متخصصان این امر، دولت الکترونیک نیازمند شهر الکترونیک و شهر الکترونیک نیازمند شهروند الکترونیک می‌باشد، که سه مفهوم مذکور، حلقهوار به یکدیگر متصل بوده و لازم و ملزوم یکدیگرند. (گزارش شهر الکترونیک مشهد, خرداد86, ص. 105)
دولت الکترونیک نیز بنابر تعریف «شیوهای برای دولتها به‌منظور استفاده از فناوریهای جدید است که به افراد، تسهیلات لازم برای دسترسی مناسب به اطلاعات و خدمات دولتی، اصلاح کیفیت آن‌ها و ارائه فرصتهای گسترده برای مشارکت در فرآیندها و نهادهای مردمسالار میدهد.» (سرفرازی & معماری, اسفند 87، , ص. 47) در این دامنه، شهروند الکترونیک نیز، به کسی اطلاق میگردد که «از حداقل دانش لازم درباره مفاهیم پایه فناوری اطلاعات و ارتباطات برخوردار بوده و توانایی برقراری ارتباط با اینترنت، استفاده از پست الکترونیک دریافت اطلاعات، خدمات، کالاها و نرمافزارهای موردنیاز خود، تأمین امنیت شخص و خانواده در برابر آسیبهای اینترنتی و نهایتاً انجام امور مختلف زندگی تا حد امکان از طریق شبکههای اینترنتی را داشته باشد.» (سرفرازی & معماری, اسفند 87، ) از سویی دیگر، باید در نظر داشت که شهر الکترونیک ارکان و اجزایی دارد که به‌واسطه آن‌ها شکل میگیرد. این عناصر عبارت‌اند از:
1. زندگی الکترونیک: که منظور از آن، سبک و شیوهای از زندگی است که به‌تبع زیستن در فضای به وجود آمده از توسعه فناوری‌های ارتباطی، اینترنت و… موجبیت است و خود، اجزایی از قبیل آموزش الکترونیک، تفریح الکترونیک، ارتباطات الکترونیک و تراکنش الکترونیک را داراست.
2. سازمان الکترونیک: شرکتها و سازمانهایی که به‌تبع فناوریهای الکترونیک توسعه ‌یافته و در ابعاد جهانی با گستره فرامرزی با توجه به زیرساخت‌های استاندارد جهانی ازجمله تجارت الکترونیک، تدارکات و زنجیره تأمین الکترونیک و سیستمهای برنامهریزی منابع سازمان و مدیریت روابط مشتریان و … فعالیت میکند.
3. دولت الکترونیک: که شامل چهار بعد اساسی دولت و مردم، دولت و بخش خصوصی، دولت و کارمندان و دولت و دیگر بخش‌های دولتی می‌باشد.
4. زیر ساختار الکترونیک: که زمینه لازم برای توسعه فناوری اطلاعات، است و به وسیله زیرساختار فناوری اطلاعات، قوانین و مقررات، نیروی انسانی و فرهنگ و شرایط اجتماعی محقق می‌گردد.
در نمودار زیر نسبت میان این ارکان مشخص شده است:

تصویر 15-2 ارکان شهر الکترونیک
بر این اساس، مهم‌ترین فعالیتهایی که در شهر الکترونیک صورت میپذیرد، (جلالی ع. , اردیبهشت 1382) عبارت‌اند از؛ فعالیت‌های تجاری، فعالیت‌های درمانی، فعالیت‌های تفریحی، فعالیت‌های علمی، فعالیت‌های آموزشی، کسب اطلاعات و فعالیت‌های مسافرتی. متخصصان این امر و بهویژه کارشناسان IT، بدون در نظر گرفتن ابعاد استراتژیک جامعهسازی و معماری تمدنی و تبعات کشاندن جامعه به میدان جدیدی به نام شهر الکترونیک، مزایای داشتن شهر الکترونیک را براساس فهرست زیر عنوان میکنند و نکته جالب آنجاست که بر اساس آن مزایا، شهر الکترونیک را یک ضرورت میدانند:
اما فارغ از تعاریف، عناصر و ارکان شهر الکترونیک، در باب «ماهیت شهر الکترونیک» میبایست به خاستگاه آن، ریشههای ایجابی آن و نسبت آن با مبانی تمدن غرب پرداخت. بر این اساس، شهر الکترونیک در نموداری که به فرآیند کلی مطالب میپردازد، در نسبت با سایر جوامع غرب بررسی شده است.
تصویر 16-2 ریشه‌یابی شهر الکترونیک
3-7-3-2 جامعه دانشی63
این عبارت از دو بخش جامعه (Society) و دانش(knowledge) تشکیل شده که مفهومی جدید را بهوجود آورده است. واژهی knowledge مربوط به اوایل قرن 12 میلادی میباشد که در آن زمان، به شکل cnawlece بوده است، ریشهی ابتدایی واژه از کلمهی know است و بخش دوم کلمه تیره و نامفهوم است ممکن است اسکاندیناویایی باشد. کلمه knowledge به معنی «ظرفیت دانستن، فهمیدن و آشنایی؛ واقعیت دانستن» مربوط به اواخر قرن 14 میلادی است. مفهوم «قالب منظمی از واقعیتها و معلومات» به سدهی 1400 میلادی مربوط میشود.
جامعهی دانشی، جامعهای است که در آن، تولید، توزیع و استفاده از دانش عامل اصلی رشد و توسعه پایدار است. البته افزایش دانش به خودی خود موجبات دانشمحوری جامعه را هم فراهم نمیآورد؛ بلکه بهرهگیری از آن در همه ابعاد مورد نیاز است و جهانیشدن نیز از پیامدهای دانشمحور بودن جامعه میباشد. ایجاد و تولید دانش باعث توسعهی جامعه میشود و توسعه و به‌کارگیری دانش باعث بهوجود آمدن جامعه دانشمحور میگردد. (امامی & سعیدی, 1388, ص. 58-61)
بر اساس تحقیقاتی که مرکز تحقیقات ترندوان64 در حوزهی آیندهشناسی رسانه صورت داده است؛ جامعه دانشی شامل مؤلفه‌هایی ازجمله وب2.0 ، پادکست، وبلاگ، ویکی، تجارت اجتماعی و جامعهی همراه میگردد. در زیر برخی از این مؤلفه‌ها و مؤلفه‌های دیگری که مربوط به جامعه دانشی است، توضیح داده میشود.

تصویر 17-2 سیر تطور جامعه

آموزش الکترونیک: E-Learning 65

این واژهی مخفف شده به معنی سیستم آموزشیای است که به‌صورت الکترونیکی تأمین محتوا میشود. این سیستم شرایط آموزشی قبلی را تغییر داد و آن را کامل و مترقی نمود. چنین بستههای آموزشی با کمک اطلاعات و تکنولوژی ارتباطات در برابر الگوهای مختلف یادگیری در انسانهای مختلف کاملاً انعطاف‌پذیرند که سبب ارتباط و تعامل مستقیم دانشآموز و معلم از طریق ویژگیهای ویدئوچت در قالب «وبینار» میشود و بر اساس آن مثلاً، پزشکان و خلبانها میتوانند بعضی مهارتهای تخصصی خود را در نمونههای سه‌بعدی که به شکلی نزدیک به واقع بازسازی کنند. امروزه دانش از طریق تجربه بهدست میآید و پرورش پیدا میکند. دورهی کنونی دورهی گذار از جامعهی مهارتی به جامعهی دانشی است.

آموزش سرگرمی: Edutainment 66

آموزش و سرگرمی باهم تلفیق شده و اجوتینمنت را میسازد. این دو یک مجموعهی مخلوطی از نوشته، تصاویر، صدا و فیلم دانشی را فراهم میسازند که از طریق یک سرگرمی و بازیگونه انتقال مییابد. آموزش-سرگرمی به‌طور خاص از طریق سرگرمیهای رسانهای ارائه میشود. آزمایشهای بسیار نشان داده که عمدهی دانشی که به دیگران انتقال یافته به شکل تفریحی بوده است. آموزش-سرگرمی بیشتر از طریق وارد کردن المانهای بازی کار میکند و یادگرفتن با یک سرگرمی شادیمحور به بهترین شکل محقق میشود.

جستجوی هوشمند: Intelligent search or Smart search 67

جستجو برای اطلاعات، محصولات و سرویسها، با فیلترهای شخصی، برچسب زدن شخصی، و استفاده از نشانهگذاریهای اجتماعی به سطح بلندمرتبهتر و هوشمندتری ارتقاء یافته است. کمک جستجوی هوشمند در بهتر استفاده کردن از وقت و به دست آوردن بهترین نتایج مرتبط با هدف، رخ مینمایاند.

اینفولاست (اعتیاد اطلاعاتی اینترنتی): Infolust 68

اینفولاست به وابستگی روزافزونی اشاره میکند که بعضی مردم نسبت به دانش اینترنتپایه دارند. چه در مقایسهی قیمتها، خواندن نظرات راجع به رستورانها یا چک کردن اطلاعات هتلها، مشتری باتجربه نمیتواند بدون مشورت آنلاین تصمیمگیری کند و آن‌ها را به «مشتریان آگاه» تبدیل کند. تلفنهای هوشمند میتوانند برای گرفتن اطلاعات آنی که شفافیت و آگاهی را بیمه میکند، مورد استفاده قرار گیرند. میزان اینفولاست بودنِ مردم عصر مدرن، مدام درحال فزونی است: در ورزش، سیاست، انتخابات یا حتی در ارائهی محصولات.

وبلاگ: Weblog
محتوای تولید کاربر(User generated content) برای دموکرات کردن فضای محصولات اینترنتی مندرج شده است. همهی محتوای رسانه و محصولات (نوشته، صوت، ویدئو) به‌وسیلهی خودِ مصرفکنندهها تولید شده است. مردم معمولاً با این ترغیب میشوند که بتوانند مهارت خلاقانهشان را در محصولات خود و یا بیان عقاید خود، عرضه کنند. نمونههای روزنامهنگاری شهروندی69 و وبلاگهای نیمهحرفهای وجود دارند و به‌طور جدی با کمپانیهای رسانهای سنتی به رقابت میپردازند.

تجارت جمعی : Social Commerce 70

تجارت جمعی بر بستر وب به این صورت است که مشتریان از قالبهای اینترنتی خاص، برای ایجاد جماعتهای خرید مجازی استفاده میکنند تا بتوانند از تخفیفات خرید گروهی استفاده کنند. تکنولوژیهای دیگر به کاربران این امکان را میدهد که به‌طور همزمان از یک مغازهی آنلاین دیدن کنند و برای خرید مجازی، تشکیل تیم دهند.

4-7-3-2 جامعه مجازی71
جامعه مجازی، سومین جامعهای است که جامعهی بورژوایی غرب پس از جامعهی صنعتی، به آن میرسد. بر اساس تحقیقاتی که مرکز تحقیقات ترندوان72 در حوزهی آیندهشناسی رسانه صورت داده است؛ جامعه مجازی شامل مؤلفه‌هایی ازجمله وب2.073، پادکست74، وبلاگ75، ویکی76، تجارت اجتماعی77 و جامعه همراه78 میگردد که در انتهای مبحث جامعه مجازی، برخی از این مؤلفه‌ها و مؤلفه‌های دیگری که مربوط به جامعه مجازی است، توضیح داده میشود. این عبارت از دو واژهی جامعه(Society) و مجازی (Virtual) تشکیل شده است.
واژهی Virtual مربوط به اواخر قرن چهاردهم میلادی است. در فرهنگ ریشهشناسی واژگان (Etymoonline) این واژه به این معنی آمده است: «تأثیرپذیر از خاصیتها یا ظرفیتهای فیزیکی» برگرفته از لاتین