مِنَ، عبرت، بصیرت، بپرهیزید، تربیت

آنجایی که روش عبرت یکی از بهترین شیوه‌های تربیتی انسان‌ها است، حضرت علی (علیه السلام) نیز بارها در فرمایشاتشان و در نصایحشان به مردم از این شیوه تربیتی استفاده نموده‌اند.
«روش عبرت راهی است در تربیت که آدمى را به سوى بصیرت رهنمون مى شود؛ و زندگى بدون بصیرت توقف در تاریکیها و فرو افتادن در دامها و تکرار خطاهاست. انسانى که مى آموزد عبرت بگیرد، از غفلت به بصیرت، و از غرور به شعور، واز هلاکت به سلامت سیر مى کند واین گنجینهاى گرانبها در تربیت آدمىاست».
امیر المؤمنین (علیه السلام) در این خصوص می‌فرمایند:
«وَ احْذَرُوا مَا نَزَلَ بِالْأُمَمِ قَبْلَکُمْ مِنَ الْمَثُلَاتِ بِسُوءِ الْأَفْعَالِ وَ ذَمِیمِ الْأَعْمَالِ فَتَذَکَّرُوا فِی الْخَیْرِ وَ الشَّرِّ أَحْوَالَهُمْ وَ احْذَرُوا أَنْ تَکُونُوا أَمْثَالَهُمْ فَإِذَا تَفَکَّرْتُمْ فِی تَفَاوُتِ حَالَیْهِمْ فَالْزَمُوا کُلَّ أَمْرٍ لَزِمَتِ الْعِزَّهُ بِهِ شَأْنَهُمْ
وَ زَاحَتِ الْأَعْدَاءُ لَهُ عَنْهُمْ وَ مُدَّتِ الْعَافِیَهُ فِیهِ عَلَیْهِمْ وَ انْقَادَتِ النِّعْمَهُ لَهُ مَعَهُمْ وَ وَصَلَتِ الْکَرَامَهُ عَلَیْهِ حَبْلَهُمْ مِنَ الِاجْتِنَابِ لِلْفُرْقَهِ وَ اللُّزُومِ لِلْأُلْفَهِ وَ التَّحَاضِّ عَلَیْهَا وَ التَّوَاصِی بِهَا وَ اجْتَنِبُوا کُلَّ أَمْرٍ کَسَرَ فِقْرَتَهُمْ وَ أَوْهَنَ مُنَّتَهُمْ مِنْ تَضَاغُنِ الْقُلُوبِ وَ تَشَاحُنِ الصُّدُورِ وَ تَدَابُرِ النُّفُوسِ وَ تَخَاذُلِ الْأَیْدِی وَ تَدَبَّرُوا أَحْوَالَ الْمَاضِینَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ قَبْلَکُمْ کَیْفَ کَانُوا فِی حَالِ التَّمْحِیصِ وَ الْبَلَاءِ أَ لَمْ یَکُونُوا أَثْقَلَ الْخَلَائِقِ أَعْبَاءً وَ أَجْهَدَ الْعِبَادِ بَلَاءً وَ أَضْیَقَ أَهْلِ الدُّنْیَا حَالًا».
«و بپرهیزید از آنچه فرود آمد بر امّتهاى پیشین، از کیفرهایى که دیدند بر کردارهاى ناشایست و رفتارها که کردند و نبایست. پس نیک و بد احوالشان را به یاد آرید و خود را از همانند شدن به آنان بر حذر دارید.
ـ و چون به چشم خود دیدید ـ و در خوشبختى و بدبختى‏شان‌ اندیشیدید، آن را عهده‏دار شوید که عزیزشان گرداند و دشمنان را از سرشان راند، و زمان بى گزندى‏شان را به درازا کشاند، و با عافیت از نعمت بر خوردار و پیوند رشته بزرگوارى با آنان استوار. و آن از پراکندگى دورى نمودن بود و به سزاوارى روى آوردن، و یکدیگر را بدان برانگیختن و سفارش کردن، و بپرهیزید از هر کار که پشت آنان را شکست و نیروشان را گسست، چون: کینه هم در دل داشتن و تخم نفاق در سینه کاشتن و از هم بریدن، و دست از یارى یکدیگر کشیدن. و در احوال گذشتگان پیش از خود بنگرید، مردمى که با ایمان بودند چسان به سر بردند و چگونه آنان را آزمودند آیا نبودند گرانبارتر آفریدگان. و به هنگام آزمایش کوشاترین بندگان، و تنگ زندگانى‏ترین مردم جهان‏».

  • 5