مشخصه های بازار کار و اشتغال در اقتصاد دانش محور

– مشخصه های بازار کار و اشتغال در اقتصاد دانش محور

همان طور که گفته شد اقتصاد دانش محور، اقتصادی است که بر تولید، توزیع، انتقال و بهره برداری از دانش استوار است. بر همین اساس ماهیت اشتغال در این اقتصاد متفاوت از اقتصاد کشاورزی و صنعتی خواهد بود. به عبارت دیگر در اقتصاد دانش محور اشتغال از آن پژوهشگران، تکنسینها، مهندسان و افراد برخوردار از مهارتهای خاص اقتصاد دانش محور خواهد بود. بنابراین تغییر جهت از اقتصاد کشاورزی به صنعتی و به اقتصاد دانش محور، اثرات شگرفی بر نیروی کار خواهد داشت.

در حقیقت بخش های دانش بر و فن آوری محور اقتصاد های دانش محور پویاترین بخشها در قالب ستاده و رشد اشتغال هستند. تغییرات در فن آوری و خصوصاً ظهور فن آوریهای اطلاعات، نیروی کار ماهر و تحصیل کرده را ارزشمند می سازد و نیروی کار بی مهارت را کنار می گذارد (دانایی فرد، 1388).

پژوهشها نشان می دهد که بین دانش و نوآوری و رشد اشتغال در صنایع کشورهای دارای اقتصاد دانش محور نوعی حلقه کاملیت وجود دارد. همچنین تحقیقات نشان می دهد که تولید شتابان ابزار تولیدی دانش بر نظیر ابزارهای مبتنی بر فن آوریهای اطلاعاتی تقاضای بیشتری برای کارگران بسیار ماهر ایجاد کرده است. تغییرات در توزیع حرفه ای اشتغال نشان می دهد که جستجو کردن مهارت بالا در همه بخشهای اقتصادی گسترش یافته است و اساساً نتیجه ی این امر، تغییر در نیمرخ مهارت درون صنایع بجای بین صنایع است. مضافاً تقاضای روز افزون برای کارگران بسیار ماهر در بازده نسبی بالاتر آموزش و تجربه متجلی شده اند. بدین ترتیب برای کارگران، حرکت به سمت و سوی اقتصاد دانش محور امری اساسی است زیرا باید خود را با الزامات در حال تغییر بازار کار منطبق سازند. این امر منجر به خلق انواع جدیدی از مشاغل شده که مستلزم انواع مهارتهای مختلف است. این اقتصاد مشاغل خاص را حذف کرده و مهارتهای خاص منسوخ شده را از کارانداخته است و محتوای مهارت مشاغل موجود را تغییر داده است. تغییر حاصله در تقاضا از کارگران دارای مهارتهای پایین به کارگران دارای مهارتهای بالا منجر به افزایش دشواریهای انطباق پذیری افراد فاقد تحصیلات کافی و مهارتهای تخصصی شده است (دانایی فرد، 1388).

به عبارت دیگر، در اقتصاد دانش محور ماهیت کار اساساً تغییر می کند و مهارتهای زیاد جای مهارتهای کم را می گیرد. سازماندهی کار از ساختار سلسله مراتبی بالا به پایین به ساختار شبکه ای و گروههای نیم مستقل مرتبط با یکدیگر تغییر شکل می دهد و بخش خدمات رشد سریعی می یابد. همه این تغییرات عمیق، ساختار مشاغل، فعالیت های اقتصادی را تحت تاثیر قرار می دهد (عمادزاده و دیگران، 1385).

از آنجایی که دانش، محور کلیدی اقتصاد دانش محور است موقعیت رقابتی برای سازمانها و افراد متکی به توانایی تولید ایده های جدید، متحول کردن ایده های قبلی، ترکیب و قالب ریزی کردن اطلاعات درون مالکیت فکری و ترزیق آن در محصولات و فرآیندهای جدید است. به بیانی دیگر توسعه و پیشرفت در اقتصاد دانش محور به شدت بر توانایی های فردی و جمعی برای تولید و استفاده از دانش بستگی دارد.

به طور خلاصه اساس و هسته اصلی اقتصاد دانش محور را سرمایه انسانی تشکیل می دهد که مهارت و توانایی به کارگیری فن آوری های جدید و اجرای مهارتهای کارآفرینانه، خلق، نوآوری، تولید و بهره برداری از ایده های جدید را داشته باشد و مضافاً اگر بخواهیم در اقتصاد دانش محور به گونه ای موفق عمل کنیم شناسایی و بررسی شایستگی ها و الزامات نیروی انسانی خاص اقتصاد دانش محور ضروری است.