جهانگردی، توریسم، آزادی، حقوق، جهانگردی وزارت

ر پذیرش اتباع بیگانه، به خاک خود مقید به کمترین تعهد و الزامی نخواهند بود.کلیت این نظریه از طرف موسسه حقوق بین المللی در ژنو تایید شده است.البته این موسسه همزمان با تایید نظریه مذکور در سال 1928 الصاقیه ای به آن اضافه کرده است و در آن تاکید می کند که علیرغم وجود چنین آزادی ای ، اصل عدالت و انصاف حکم می کند که کشورها از چنین حقی سوء استفاده نکنند و صرفا در مواردی از آن به عنوان اصل محدود کننده آزادی و ورود یا اقامت استفاده کنندگان که به صورت جدی و واقعی در معرض یک خطر سیاسی قرار گرفته باشند، استفاده نمایند. (همان،65-64)
ب)نظریه آزادی بی قید و شرط ورود بیگانگان به کشور
طرفداران این نظریه عقیده دارند دولت ها نمی توانند بنا به میل خود مانع ورود، خروج یا اقامت اتباع در کشور شوند و یا در این زمینه محدودیت هایی قائل شوند.پیروان این نظریه ورود بیگانگان به خاک کشور دیگر را در چارچوب حقوق بین المللی حقی برای آن کشور و یک وظیفه تلقی می کنند.چنین ذهنیتی که در واقع از حقوق طبیعی نشات گرفته است با نگاهی به تاریخ زندگی بشر عقیده دارد که در ابتدا هر چیزی در میان مردم مشترک بوده و این شراکت تحت هیچگونه قید و شرطی نبوده است به نحوی که هر کس می توانست بدون کوچکترین مانعی و در سهولت کامل به هر کجا سفر کند.بعد از نقض دوره مالکیت اشتراکی و حاکم شدن مالکیت فردی نیز این آزادی از بین نرفت.بعد از وقوع جنگ جهانی وضعیت بطور کامل تغییر پیدا کرد و اعمال محدودیت ها و کنترل توسط دولت ها تشدید شد.در سالهای بحران اقتصادی نیز دولتها به منظور مصونیت اتباع خود از فقر و بیکاری، بازارهای کار خود را به روی کارگران خارجی بستند. (همان،66)
ج) گردشگری مطلوب
از نقطه نظر سیاستمداران و متولیان امور سیاسی، گردشگری مطلوب آن نوع از گردشگری است که به امنیت ملی صدمه ای وارد ننموده و به توسعه و تقویت روابط حسنه متقابل بین ملت ها و دولتها بیانجامد.
در هر کشوری و بخصوص در کشور ما تنوع زبانی ، قومی و قبیله ای ، فرهنگی، نژادی و دینی وسیعی به چشم می خورد. گردشگری درون مرزی باید وحدت و همگونی هر چه بیشتر بین اقوام و مردم را حفظ نموده و از افتراق مردم بپرهیزید.
چه در گردشگری درون مرزی و چه در گردشگری برون مرزی ، حفظ حقوق هر دو گروه میزبان و میهمان بسیار اساسی می باشد. حفظ استقلال ، آزادی و احترام به طرف مقابل از ضروریات بوده و رواج و رشد گردشگری بدون حصول یا حتی نزدیکی به این نتایج نه تنها مورد قبول نمی باشد بلکه هرگز حمایت نخواهد شد.(همان،85)
2-3 بررسی پیشینه ی پژوهش
2-4-1 سابقه ی تشکیلات گردشگری در ایران
امروزه صنعت جهانگردی در بسیاری از کشورها نمودی از هویت فرهنگی یک کشور و یکی از منابع مهم کسب ارز است.کشور ایران نیز با برخورداری از انواع جاذبه های جهانگردی، همیشه مورد توجه جهانگردان بوده و مطمئنا در آینده نیز خواهد بود. بنابراین توجه به موضوع توریسم یکی از مسائل مورد اهمیت در کشور ما محسوب می شده است. اما عملا پرداختن به موضوع توریسم در کشور به طور رسمی به زمان شروع برنامه های عمرانی کشور مربوط می شود. (دهقانی،1378،46)
جدول زیر نمایانگر سابقه ی تشکیلات جهانگردی در ایران تا سال 1376 می باشد:
جدول شماره ی 2-1: سابقه ی تشکیلات جهانگردی در ایران
سال
سازمان متولی
وزارت
فعالیت
1314
اداره ی امور جهانگردی
وزارت کشور
چاپ نشریه های راهنمای توریستی
1320
شورای عالی جهانگردی
وزارت کشور
____________________
1333
اداره ی امور جهانگردی
وزارت کشور
انجام امور زیر بنایی
1340
شورای عالی جهانگردی
12 وزارت خانه
تعیین خط مشی و برنامه ی اجرایی
1343
سازمان جلب سیاحان
__________
اقدامات زیر بنایی
1347
مدیریت جهانگردی و فرهنگ و هنر
سازمان برنامه و بودجه
___________________
1353
___________
وزارت اطلاعات و جهانگردی
بهره برداری از واحدهای اقامتی (مهمانسراها،هتل ها،چادرها،رستورانها و…..)
1376
سازمان ایرانگردی و جهانگردی
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

تعیین خط مشی کلی صنعت جهانگردی

ماخذ: (رضوانی،1376،190)
همان گونه که از جدول فوق مشخص است، به رغم برخورداری ایران از انواع و اقسام جاذبه های توریستی،در برنامه های اول تا پنجم قبل از انقلاب،صنعت گردشگری و جهانگردی بسیار کم رنگ بوده و در حاشیه ی برنامه ها قرار گرفته است. سازمان متولی فعالیت گردشگری در ایران، مرتبا تغییر کرده است. به عبارت دیگر، مشکل ساختاری از مشکلات اصلی توسعه ی این صنعت در ایران بوده است.
در کل می توان گفت که بخش جهانگردی از بدو پیدایش تا پایان برنامه ی پنجم، بیشتر از نقطه نظر داخلی قابل رشد و توسعه بوده تا جهانگردی بین المللی. چون فضاهایی که دارای جاذبه های توریستی بودند توان محدودی برای جذب توریست داشته و براساس همین موضوع، روند توسعه ی این بخش بر پایه ی گسترش توریسم داخلی قرار داشت. چرا که تصور می رفت با بالا رفتن سطح زندگی مردم، میزان مسافرتهای داخلی در ایام تعطیلات نیز افزایش یابد و براین اساس در بخش جهانگردی هفت محور توسعه در ایران شناسایی گردید که عبارتند از:
1)محور اهواز-باختران، تبریز و ارومیه 2)محور اهواز- خرم آباد، تهران 3)محور اصفهان-تهران 4)محور تبریز-تهران، رشت-تهران 5)محور شیراز-بوشهر 6) محور کرمان- بندر عباس 7)محور خراسان شمالی
برنامه های اول تا پنجم توسعه ی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، با شرایط بهتر و آمادگی بیشتری به توسعه ی فعالیت توریسم پرداخته و بخصوص در برنامه های دوم و سوم با موفقیت هایی همراه بوده است.منتها در شرایط کنونی ایران و مواجهه با تحریم جهانی، متاسفانه این صنعت بسیار محدود شده و بیشتر پذیرای گردشگران داخلی می باشد.(همان،192-193)

2-4-2 آمایش سرزمین 18
راهبردهای بلند مدت توسعه:
– حفظ، احیاء و توسعه کلیه امکانات و جاذبههای گردشگری و میراث فرهنگی و تبدیل این بخش به عنوان یکی از بخشهای اصلی درآمدزای کشور و استفاده از آن در تقویت پیوند با سایر ملل
– کوشش در جهت اصلاح و تغییر تصویر منفی که وسایل ارتباط جمعی بیگانه از جامعه ایرانی ترسیم کرده اند
– جلب همکاری رسانه های داخلی و بین المللی برای ارائه تصویر جدید و جذاب از جاذبه های متنوع گردشگری سرزمین
– تاکید مضاعف بر حفظ محیط زیست در راستای اکوتوریسم و جاذبه های گردشگری در تمام نقاط جاذب گردشگری کشور
– تشویق و حمایت از ایجاد تاسیسات اقامتی و تفرجگاهی در همه نقاط کشور

راهبردهای سازماندهی فضایی:
– سطح بندی قلمروها، نقاط و محورهای عمده گردشگری بر اساس راههای دسترسی تسهیلات اقامتی و رفاهی و جاذبه های گردشگری
– ایجاد مناطق و محورهای ویژه و دهکده های گردشگری
2-4-3 طرح جامع توسعه گردشگری ایران 1352
نخستین طرح جامع توسعه گردشگری در ایران در سال 1351 به پیشنهاد سازمان برنامه و بودجه، توسط شرکت توریسم کنسولت(ژنو) و مهندسین مشاور م. زنگنه تهیه گردیده که بنا به دلایل مختلف به مرحله اجرا در نیامده، در این طرح به لزوم توسعه هماهنگ گردشگری داخلی و گردشگری خارجی و نیز ضرورت همکاری و هماهنگی سازمان گردشگری با نهادهای دیگر برنامهریزی مثل سازمان برنامه و بودجه، وزارت مسکن و شهرسازی، وزارت نیرو، کشاورزی، منابع طبیعی و غیره به طور جدی تاکید شده است. در این طرح گرچه ضرورت آیندهنگری برای تامین نیازهای گردشگری به ویژه در شهرهای بزرگ به درستی طرح شده اما بدلیل عدم ارایه طرح و عدم توجه به اصول آن، کمبودها و مشکلات گردشگری در شهرهای کشور ادامه یافت.
2-4-4 برنامه ملی گردشگری ایران
برنامه ملی توسعه گردشگری کشور از اکتبر سال 2000(مهرماه 1380)شروع شد و قرار بود تا هیجده ماه ادامه داشته باشد. این برنامه دارای یک مدیر و سه مشاور خارجی و تعدادی کارشناس داخلی بود. براساس«سند ساختار نظارت بر اجرای‌ استراتژی‌های برنامه توسعه گردشگری کشور» اهداف زیر را در برداشت:
1.تدوین برنامه توسعه گردشگری پایدار
2.نهایی‌سازی ظرفیت دولت در مدیریت بخش جهانگردی
3.اجرا و آزمون روند توسعه برنامه‌ریزی در”ناحیه ویژه”
با توجه به ساختار برنامه و الگوی موجود در طرح‌های مطالعاتی طرح‌های جامع، گزارش برنامه ملی توسعه گردشگری ایران، مشتمل بر تحلیلی از وضع موجود گردشگری‌ در ایران و در فصول بعدی اهداف توسعه گردشگری و استراتژی‌های توسعه گردشگری‌ برای بخش‌های مختلف، مانند توسعه منابع انسانی، بازاریابی، توسعه محصول و… بوده و ضمن بیان روش‌های اجرایی، سرانجام، هزینه‌ها و فایده‌های برنامه ملی توسعه گردشگری را توضیح داده است.
اهداف کلی توسعه‌ای برنامه ملی عبارتند از:
-کمک به تقویت روابط ایران با سایر کشورها، به مثابه بخشی از راهبرد گفتگوی‌ تمدن‌ها
-ایجاد اشتغال برای جوانان، زنان و بیکاران
-ایجاد فرصت‌های اقتصادی در مناطق روستایی
-افزایش درآمد ارزی کشور
-کمک به ارتقای سطح رفاه اجتماعی
مهم‌تر از همه کسب اطمینان از پایدار بودن توسعه گردشگری از لحاظ محیط زیستی و اجتماعی-فرهنگی.(قادری،1383)

2-4-5 بررسی پژوهشهای انجام شده در ارتباط با موضوع پژوهش
سابقه پژوهش در زمینه گردشگری به صورت یک رشته علمی تقریباً به حدود 200 سال پیش بر می گردد. اولین کتاب در رابطه با گردشگری که توسط توماس نوگ نت تحت عنوان راهنمای گردشگری نوشته شده تقریباً دو قرن از انتشار آن می گذرد . از آن زمان تاکنون مطالعاتی که در زمینه گردشگری صورت گرفته در سه بخش عمده بوده است؛ یکی مطالعات شناخت و معرفی مکان های دیدنی، دوم مطالعاتی که گردشگری و تاثیرات آن را بررسی می کند و در نهایت، مطالعاتی که به صورت تخصصی در رشته های فرعی گردشگری بحث می کند.
ویلیامز و زیلینسکی در پژوهشی اعلام کرده اند که عملاً همه تحقیقات در زمینه گردشگری به توصیف وتحلیل درون منطقه ای، محدود میشوند. ایشان معتقدند که با واردات کالاها و روابط اقتصادی زمینه های رشد گردشگری فراهم می شود.، همچنین برای تغییر الگوهای مهاجرت، تعادل پول، استفاده بهینه از زمین و توسعه اقتصادی می توان از طریق توسعه گردشگری اقدام کرد.
(.(Williams and Zelinsky, 1970,549
در ایران نیز،در خصوص مسئله توریسم و گردشگری ، تاکنون تحقیقات نسبتا مفصلی صورت پذیرفته است که به عنوان نمونه می توان به موارد زیر که در جدول فهرست شده اند، اشاره