امید به فراگیر شدن دوچرخه های اشتراکی؛ گزارش میدانی سایت ما از نمایشگاه دوچرخه شهری تهران

تو تهران که هر روز جمعیت اون بیشتر می شه و نسل جوون داشتن وسیله نقلیه شخصی رو به عمومی بهتر می دونن، جای دوچرخه ها خالیه. دوچرخه شهری که در بیشتر کشورها به عنوان وسیله نقلیه عمومی قبول شده، سال هاست که بود و نبود اون در معابر شهرهای کشور مناقشات بسیاری ایجاد کرده که یه سر اون به بحثای فرهنگی می رسه و سمت دیگه اون به نبود زیرساختای شهری و ایمنی.

حالا یه مدته که شهرداری تهران و شرکتای خصوصی فعالیت خود رو به گسترش فرهنگ دوچرخه سواری متمرکز کردن تا دوچرخه ها کم کم جانشین خودروهای شخصی و تک سرنشین شن. بخاطر این اولین نمایشگاه تخصصی دوچرخه شهری و صنایع وابسته از روز سه شنبه تا پنجشنبه در سالن حجاب برگزار شد که مورد استقبال تولیدکنندگان، علاقمندان و فعالان گسترش فرهنگ دوچرخه سواری قرار گرفت.

شهرداری و فرهنگ سازی دوچرخه سواری

چرخی می ‎زنیم در سالن نمایشگاه که بیشتر غرفه اون در اختیار شهرداری تهرانه و تلاش می کنه در چند بخش فرهنگ دوچرخه سواری رو گسترش بده. «سامانه خدمات دوچرخه» مهمترین اقدام شهرداری تهران واسه گسترش دوچرخه سواریه که واسه اولین بار در سال ۹۴ با در اختیاز گذاشتن بیشتر از هزار دستگاه دوچرخه در مناطق تهران اجرایی شد اما پس از یه مدت به دلیل سرقت دوچرخه ها و خسارت زدن به لوازم ایستگاه های دوچرخه این طرح محدود به سازمانایی شد که تمایل دارن دوچرخه رو به عنوان وسیله حمل و نقلی در اختیار کارکنان خود بذارن. الان سازمان صدا و سیما با در اختیار داشتن ۱۱۵ دستگاه دوچرخه و دانشگاه شریف با ۱۴۸ دستگاه دوچرخه از سامانه خدمات دوچرخه شهرداری تهران استفاده می کنن. البته شهرداری بعضی مناطق مانند شهرداری منطقه ۴ هم ایستگاه های دوچرخه دارن.

فعالیت شهرداری واسه گسترش فرهنگ دوچرخه سواری به همین جا ختم نمی شه. غرفه دیگری به نام «دوچرخه، کودک و خونواده» هم در سمت دیگه نمایشگاه در حال جا انداختن فرهنگ دوچرخه سواری واسه کودکانه. در واقع شاید مهمترین بخش نمایشگاه همین غرفه باشه. اگه نگاهی به کودکان دور و بر خود بندازین که بازیای رایانه ای جانشین دوچرخه سواری اونا شده و مستقیما بر سلامت جسمی اونا تاثیر منفی گذاشته، حتما این موضوع رو تائید می کنین. ضمن اینکه فرهنگ سازی در هر زمینه ای باید از سنین پایین و دائم انجام شه.

البته شهرداری تهران فرهنگ سازی واسه بزرگسالان رو فراموش نکرده و با همکاری «کمیته محیط زیست فدراسیون دوچرخه سواری» در غرفه ای دیگر مشکلات دوچرخه سواری تو تهران رو به شکل یه مسابقه نظرسنجی با عنوان «بزرگترین رقابت دوچرخه سواری در شهرها چیه؟» بررسی می کنه. گران بودن دوچرخه، شیب زیاد در مسیرهای شمالی ـ جنوبی، نبود مسیرهای ایمن، آلودگی هوا و نبود پارکینگ دوچرخه از جمله مواردیه که شهرداری و دوچرخه سواران به عنوان بزرگترین مشکلات دوچرخه سواری در شهر تهران در اون اتفاق نظر دارن.

#ما_مسیر_دوچرخه_میخواهیم هم کمپین جالبیه که در این غرفه معرفی می شه و شهرداری راه اندازی و پشتیبانی اونو بردوش داره. البته رابطه دائمی با NGOها در سطح شهر تهران و هماهنگی با اونا واسه پیشرفت دوچرخه سواری هم جهت با طرح کامل دوچرخه تهران از جمله کاراییه که شهرداری تهران در اون موفق عمل کرده. «کمال خوشرو» دبیر کمیته محیط زیست فدراسیون دوچرخه سواری به سایت ما در مورد فعالیتای زیست محیطی این کمیته در چند سال گذشته میگه که سه شنبه های بدون خودرو یکی از اوناس:

«در سه شنبه های بدون خودرو گروه های دوچرخه سواری رو واسه رکاب زنی در سطح شهر تهران آماده می کنیم تا خودروها کمتر استفاده شن. در روزای جمعه هم برنامه تفریحی و آموزشی دوچرخه سواری برگزار می کنیم. ضمن اینکه واسه پیشرفت فرهنگ دوچرخه سواری با سازمان ترافیک، پارکای ترافیک، انجمن ام اس، اوتیسم و فراموشی همکاری داریم.»

البته فدراسیون دوچرخه سواری در همه سال گروه دوچرخه سواران خود رو آماده واسه رکاب داره و در مناسبتای جور واجور برنامه های دوچرخه سواری رو در شهر برگزار می کنه.

فروش اینترنتی دوچرخه

یکی از غرفه جذاب نمایشگاه، فروشگاه اینترنتی ورزشی پیشکوه بود که سه چرخه های بزرگ سبد دار رو به نمایش گذاشته بود. البته اگه وارد این سایت این شرکت شید شکلای جور واجور دیگه دوچرخه ها، سه چرخه ها و بقیه لوازم ورزشی هست که قیمت و جزئیات اون گفته شده و می تونه منبع خوبی واسه مقایسه قیمتا و بررسی شکلای جور واجور لوازم ورزشی باشه.

چهارچرخهای زرد و قرمز مسقف هم جذابیتای دیگه نمایشگاه بودن که به وسیله سازندگان ایرونی تولید می شدن. چهارچرخه دو نفره زرد رنگ که واسه نوجوانان مناسب هستن قیمتی بیشتر از دو میلیون تومن و چهارچرخای قرمز دونفره که مناسب افراد بالغ ند بیشتر از ۴ میلیون تومن قیمت داشتن.

دوچرخه های گران

دوچرخه سازان اجناس جدید و زیادی به بازار ارائه کردن که محدود به دو چرخ و یه فرمون نمونده؛ سه چرخه های بزرگ سبد دار که واسه خرید مناسب هستن، سه چرخه های برقی با صندلی بزرگتر و تکیه گاه، چهارچرخهای دو نفره مسقف از اجناس محبوب نمایشگاه بودن که نظر تعداد خیلی از تماشاگران رو به خود جلب کرده بودن. سمانه و سمیرا کریمی دو آبجی دوچرخه سواری بودن که از قیمت بالای دوچرخه ها شاکی بودن. سمیرا به سایت ما میگه:

«تقریبا هر روز صبح دوچرخه سواری می کنم و تا جایی که ممکنه از دوچرخه واسه حمل و نقل هم استفاده می کنم. تنها عواملی که مانع دوچرخه سواری ما می شه، آلودگی هوا و نبود پارکینگه که احتمال دزدیده شدن دوچرخه و قطعات اونو بالا می بره. موضوع دیگه ای هم که دوچرخه سواری رو واسه ما سخت می ‎کنه خیابونای شیب دار شهره. به خاطر همین هم به نمایشگاه اومدیم تا دوچرخه برقی بخریم اما قیمتا بیشتر از تصور ماست.»

دست کم قیمت یه دوچرخه برقی ۳ میلیون تومنه. البته این دو آبجی دوچرخه سوار فقط به قیمت اجناس برقی اعتراض نداشتن بلکه قیمت سه چرخه ها و شکلای جور واجور دیگه دوچرخه ها هم به نظر اونا زیاد بود.

مرتضی عزیزی مردیه حدودا ۵۰ ساله که دوچرخه یکی از غرفه رو سوار شده و دور تا دور نمایشگاه رو رکاب می زنه. بعد از چند دور چرخیدن کمی خسته می شه و وای میستن تا دوچرخه رو تحویل دهد. عزیزی خودش دوچرخه سواره از کودکی تا امروز، نمی تونه از دوچرخه جدا شه اما حالا که پا به میان سالی گذاشته رکاب زدن براش سخت شده و به خاطر همین می خواد دوچرخه خود رو برقی کنه اما انگار نمی تونه:

«برقی کردن دوچرخه خودم ۵ میلیون تومن هزینه داره. اگه بخوام ۵ میلیون هزینه کنم، حتما دوچرخه نو برقی می خرم و دوچرخه دنده ای خودمو نگه می دارم. هیچ وقت فکر نمی کردم هزینه یه دوچرخه تا این حد سرسام آور شه.»

اولین حضور دوچرخه های اشتراکی و ارزون

دوچرخه ها ارزون نیستن. این موضوعیه که تموم دوچرخه سواران اونو قبول دارن و شاید یکی از دلایلی که مردم از دوچرخه نمی خرن همین باشه. اما این مشکلی نیس که قابل بر طرف کردن نباشه. کار و کاسبی «بیدود» که این روزا اسم اون در فضای مجازی بیشتر شنیده می شه می خواد سیستم دوچرخه سواری اشتراکی رو راه اندازی کنه.

بیدود قراره ۵ هزار دوچرخه اشتراکی رو وارد خیابون‎های تهران کنه. طرز کار این اپلیکیشن ساده س!؛ فقط کافیه تا اپ اونو از سایت بیدود دانلود و روی گوشی خود نصب کنین. بعد نزدیک ترین دوچرخه رو پیدا کنین و با اسکن کردن بارکد دوچرخه به وسیله اپلیکیشن فقل دوچرخه رو باز و سفر خود رو شروع کنین. بعد از تموم شدن سفر شما باید دوچرخه رو قفل کنین و در محلی بذارین که مزاحمتی واسه بقیه ایجاد نکنه، مثلا دوچرخه رو روبروی در پارکینگ نذارین . البته واسه عضو شدن در خونواده بیدود باید قوانینی مثل پارک نکردن دوچرخه در داخل منزل و نصب نکردن قفل شخصی و تردد نکردن در معابر ممنوعه مانند اتوبانا و تونلا و مواردی مثل این رو قبول کنه.

دزدیده شدن و گم شدن دوچرخه ها مهمترین معضلیه که طرحای دوچرخه سواری رو با مشکل مواجه کرده. اما بیدود این موضوع رو با نصب GPS روی دوچرخه ها رفع کرده. «قاسمی» عضو هیات مدیره بیدود به سایت ما توضیح میده که روی دوچرخه ها سلولای باتری خورشیدی نصب شده و همین موجب می شه تا شارژ دوچرخه زود تموم نشه، اگه هم شارژ باتری تموم شد، GPS هر زمان که بخوایم فعال می شه و مکان دوچرخه رو نشون میده.

دوچرخه های بیدود واسه آدمایی که وزن شون به ۱۱۵ کیلوگرم می رسه هم مناسبه منتها هنوز این دوچرخه های بیدود وارد شهر نشده ان. به گفته قاسمی بیدود الان منتظر مجوزهای شهرداریه و شاید از اول مهرماه وارد خیابونای تهران می شه:

«تهران تا امروز نیاز به ۱۲۰ هزار دستگاه دوچرخه داره ولی این تعداد می تونه واسه استان تهران بیشتر شه و به ۲۵۰ هزار دوچرخه هم برسه.»

دوچرخه های بیدود از قطعات ایرونی و چینی ساخته شدن اما کیفیت اونا بیشتر و بهتر از حد معموله. اونطور که قاسمی میگه لاستیکای این دوچرخه ها پنچر نمی شه و از ترمزهای اونا دیسکیه و در کل کیفیت این دوچرخه ها بالاتر از دوچرخه های عادی در بازاره.

هزینه سفرهای بیدود هر چند دقیقه یه بار با افزایش فاصله طی شده محاسبه می شه و به اطلاع کاربر می رسه. این تیم در آخر هر روز دوچرخه ها رو از سطح شهر جمع آوری کرده و در ایستگاه های اصلی قرار میدن. البته گفتنیه که طبق قوانین بیدود، در روزای برقی و یخبندان که احتمال تصادفات زیاده، به کار گیری دوچرخه ها ممنوعه و قفل دوچرخه ها باز نمیشه.

شهرداری تهران و بقیه شرکتای خصوصی مانند بیدود فعالیتای زیادی در مورد تولید، فرهنگ سازی و نابود کردن مشکلات دوچرخه ‎سواری انجام دادن، هرچند هنوز خیابونای شهر بستر مناسبی واسه دوچرخه سواران رو ندارن اما با امید به اینکه این تلاشا با استقبال مردم و همکاری بقیه مسئولان منتهی به آماده شدن زیرساختای لازم و گسترش فرهنگ دوچرخه سواری در شهر شه.