آسیب¬شناسی آموزش جامعه¬شناسی در ایران- قسمت ۵- قسمت 2

در این فصل، روش انتخاب شده برای تحقیق پیش رو، ارتباط آن با نگاه پدیدارشناختی و موضوع آموزش جامعه ­شناسی در ایران، روش نمونه گیری و جمع­آوری داده ­ها شرح داده خواهد شد.

 

۳-۱ راهبرد روشی

 

راهبرد روشی به کار رفته در این پژوهش، گروندد تئوری است. منظور از «گروندد تئوری» آن راهبردی است در تحقیق که مستقیما از داده ­هایی استخراج شده است که در جریان پژوهش به صورت منظم گرد آمده و تحلیل شده ­اند. گروندد تئوری، راهبرد روشی است که هدف آن شناخت و درک تجارب افراد از رویدادها و وقایع در بستری خاص است(استراوس و کوربین، ۳۴: ۱۳۹۱). در این راهبرد، گردآوری داده ­ها، تحلیل، نظم مفهومی و در حالت ایده­آلِ آن، نظریه­ی نهایی با یکدیگر در ارتباط تنگاتنگ­اند. چنانچه در فصل پیش نیز ذکر شد، گروندد تئوری از استراتژی استقرایی بهره می­گیرد؛ یعنی روند شکل­ گیری نظریه در این استراتژی حرکت از جزء به کل است. استراتژی پژوهش استقرایی نیز ما را از کاربرد فرضیه ­ها منع می­ کند(بلیکی، ۱۳۹۲: ۳۶۳). این راهبرد روشی یک سلسله رویه­ های سیستماتیک را به کار می­گیرد تا مفاهیمی نظم­داده­شده و مبتنی بر استقرا درباره پدیده­ی­ مورد نظر ایجاد کند. به عبارتی، یافته­ های تحقیق دربرگیرنده­ی تنظیم نظری واقعیت تحت بررسی است نه یک سلسله ارقام یا مجموعه ­ای از مطالب که به یکدیگر وصل شده باشند. استراتژی­ های پژوهش استقرایی و استفهامی تنها استراتژی­ هایی هستند که می­توانند به پرسش­های پژوهشی «چه هست» پاسخ دهند(بلیکی، ۱۳۹۲: ۱۶۲-۱۶۱). در استراتژی پژوهش استقرایی استدلال می­ شود که پژوهشگر باید موضع مشاهده­گر منفصل را اتخاذ کند و از تعقیب ارزش­های شخصی یا تعهدات سیاسی پرهیز کند(همان، ۱۶۶). در این روش، پژوهشگر کار را با نظریه­ای که از قبل در ذهن دارد شروع نمی­ کند؛ بلکه کار را در عرصه­ واقعیت آغاز می­ کند و اجازه می­دهد تا نظمی مفهومی از درون داده ­هایی که گرد می­آورد، پدیدار شود. این نظم مفهومی که بدین طریق از داده ­ها استخراج شده باشد، بیشتر ممکن است به واقعیت نزدیک باشد تا مدلی نظری که با کنار هم گذاشتن تعدادی مفهوم بر مبنای نظریه­ های از پیش تعیین شده یا صرفاً حدس و گمان بنا شود. گروندد تئوری به سبب آن­که از داده ­ها بیرون کشیده می­ شود، بیش­تر می ­تواند بصیرت افزا باشد و فهم را تقویت کند و راهنمای عمل شود(ن.ک: استراوس و کوربین، ۱۳۹۱).
یکی از اهداف گروندد تئوری، ایجاد رویکردی سیال و انعطاف­پذیر در تحلیل داده ­هاست(استراوس و کوربین، ۱۳۹۱: ۱۹و ن.ک استراوس و کوربین، ۱۹۹۷). این استراتژی پژوهش بر سه عنصر مفاهیم، مقوله­ها و گزاره­ها استوار است و هدف عمده­ی آن، توصیف و تبیین یک پدیده از طریق مشخص کردن عناصر کلیدی(مفاهیم، مقوله­ها و گزاره­ها) آن پدیده و سپس طبقه ­بندی روابط این عناصر، درون بستر و فرایند آن پدیده است. به عبارت دیگر، همانطور که ذکر شد، این راهبرد روشی نیز با حرکت از جزء به کل، اما بدون از دست دادن توجه به محور اصلی بررسی، مورد استفاده قرار می­گیرد(استراوس و کوربین، ۷: ۲۰۰۸). مشخصه­ی اصلی این پژوهش بیرون کشیدن مفهوم­ها از دل داده ­هاست(استراوس و کوربین،۴۰:۱۳۹۱).
در حالت ایده­آلِ پژوهش مبتنی بر گروندد تئوری، نظریه­ی مورد نظر یک نظریه فرایندی است(استراوس و کوربین، ۱۳۹۱:۳۴). اما خود استراوس و کوربین در کتابشان بارها یادآور شده ­اند که گروندد تئوری شماری فنون و ترتیبات عمل دارد که به پژوهشگری که می­خواهد بر حسب ماهیت پرسشِ پژوهش خویش، کار کیفی انجام دهد اما قصد نظریه­سازی ندارد، این اجازه را می­دهد تا از این راهبرد روشی استفاده کند. آنها معتقدند ساختن نظریه تنها هدف موجه برای انجام پژوهش نیست، بلکه نظم­دهی مفهومی یا همان توصیف سطح بالا نیز منجر به تولید دانش می­ شود(استراوس و کوربین، ۱۳۹۱: ۱۸). درواقع این راهبرد روشی برای آنها که می­خواهند دست به اکتشاف بزنند تا ابعاد مختلف یک پدیده را به خوبی شناسایی کنند، بسیار مفید خواهد بود(استراوس و کوربین،۱۳۹۱: ۲۳). در این راهبرد روشی، محقق کار خود را با مشاهده و داده شروع می­ کند و در فرایند مستمر تحلیل، مقوله­هایی ایجاد می­ کند و از این طریق موضوع مورد مطالعه را تبیین می­ کند(ن. ک به مارواستی، ۲۰۰۴). گروندد تئوری شامل شناسایی پیش­رونده­ی مقوله­های معنایی از داده ­ها و سپس کشف ارتباط و یکپارچه­سازی مقوله­ها می­باشد. این راهبرد روشی رهنمودهایی برای شناسایی مقوله­ها و برقراری ارتباط میان آنها را برای محقق فراهم می­آورد(ن. ک به ویلینگ، ۲۰۰۸). در این پژوهش از نسخه­ی استراوس و کوربین استفاده خواهد شد؛ زیرا به نظر می­رسد در آن، استراتژی­ها و رهنمودها و رویه­ های مفیدی که می ­تواند راهنمایی عمل شود و محقق را تا پایان نظریه­پردازی راهنمایی کند وجود دارد.
لازم به ذکر است که در این روش الزاما محقق در انتها به یک نظریه نمی­رسد، بلکه ممکن است به یک نظم­دهی مفهومی برسد. نظم­دهی مفهومی عبارت است از سازمان دادن به داده ­ها در قالب دسته­ها یا مقوله­های مشخص و گاه رتبه ­بندی شده بر طبق ویژگی­ها[۲۶] و ابعاد[۲۷] و سپس استفاده از توصیف برای بازکردن و توضیح دادن هریک از آن دسته­ها یا مقوله­ها[۲۸](همان:۴۰). برای نظم­دهی مفهومی ابتدا باید توصیف کرد. توصیف بر پایه­ شناخت ابعاد و ویژگی­ها صورت می­گیرد. پژوهشگر اول چیزهایی که مهم می­داند را شناسایی کرده، ابعاد و ویژگی­های مختلفشان را در نظر می­گیرد و سپس توصیف می­ کند.
در راهبرد روشی گروندد تئوری سه فرایند کلی وجود دارد که عبارتند از:
توصیف: یعنی استفاده از کلمات برای انتقال تصویر ذهنی یک رویداد، منظره، صحنه، هیجان، یا احساس؛ شرحی که از زاویه­ی نگاه وصف کننده بیان شود.
نظم­دهی مفهومی: یعنی سازمان دادن(و گاه رتبه ­بندی) داده ­ها بر حسب شماری ویژگی معین و مشخص و ابعاد آنها
نظریه­پردازی: که در حالت ایده­آل آن به­وجود می ­آید و همواره هدف نهایی پژوهش نیست و آن به معنای مجموعه مقوله­های پرورده است که به صورت منظم با جمله­های بیان کننده­ ارتباط به یکدیگر متصل شده ­اند تا چهارچوب نظری­ای را شکل دهند که پدیده­ اجتماعی، روان­شناختی، آموزشی، بهداشتی و مشابه این­ها را توضیح دهد(ن. ک به استراوس و کوربین، ۱۳۹۱).
 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
مدلی که از طریق این روش به دست می ­آید باید چشم­اندازی برای درک رفتار فراهم آورد(ن. ک به گلیزر و استراوس، ۱۹۶۷).
شکل (۳-۱)، شمایی از روند انجام گروندد تئوری در پژوهش حاضر را نشان می­دهد:

شکل۳ -۱روند انجام گروندد تئوری در پژوهش حاضر

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Releated

بررسی رابطه مدیریت سرمایه در گردش با ضریب واکنش سود و مدیریت سود در بین شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران- قسمت ۵

در اجراء سیاست مدیریت سرمایه در گردش، در مورد بدهى‌هاى جارى که هم‌اکنون مورد بحث است، فرض بر این گذاشته مى‌شود که نرخ بهره وام‌هاى کوتاه‌مدت از نرخ بهره وام‌هاى بلندمدت کمتر است(راهنمای رودپشتی، ۱۳۸۷).۲-۲-۹-۲-۱ استراتژى محافظه‌کارانهمدیر محافظه‌کار مى‌کوشد تا در ساختار سرمایه شرکت میزان وام‌هاى کوتاه‌مدت را به حداقل ممکن برساند. او براى تهیه […]

بررسی آگاهی، نگرش و عملکرد دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد نسبت به فعالیت بدنی و ورزش- قسمت ۴

معاون پژوهشیدانشگاه آزاد اسلامیواحد علوم تحقیقات هرمزگان   چکیده   هدف این پژوهش، بررسی آگاهی، نگرش و عملکرد دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد نسبت به فعالیت بدنی و ورزش می باشد.با توجه به جدول مورگان، تعداد ۳۷۰ نفر به روش تصادفی خوشه ای به عنوان نمونه آماری انتخاب شده است. برای سنجش عملکرد، آگاهی […]