یک سریال نمایشی است که از شبکه قرآن در حال پخش است. بررسی ما معطوف به برنامه آبان ماه سال 1389 می‌باشد. در این برنامه نمایشی که برای مخاطب نوجوان تولید می‌شود سعی شده است که مفاهیم اخلاقی در قالب‌ نمایشی با حضور شخصیت‌های نوجوان به صورت جستجوگرانه و با همان تهور و جسارت نوجوانی تولید شود. تیتراژ ابتدایی این برنامه – تصویر 4-29- با خلاقیت بسیار بالایی ساخته شده است و فضای نوجوانی را به فضای دینی و اینترنت گره زده است. در این تیتراژ که دو نفر در حال چت هستند عوامل برنامه هر کدام اسم خود را در صفحه وردی که کنار صفحه چت باز شده است تایپ می‌کنند. فضایی اکشن به همراه فعالیت – تصویر 4-30 – در کلیت برنامه حاکم است.

تصویر 4-29 : تیتراژ ابتدایی برنامه راه من؛ راه تو

تصویر 4-30 : نمونه ای فضای حاکم در برنامه راه من؛ راه تو
تیتراژ پایانی برنامه راه تو؛ راه من
پنجره‌ای تازه بیار تو آسمون نورسم
تیرگیا رو خط بزن میخوام به آفتاب برسم
راز گلای مهربون تو باغچه نگاهته
سایبون ستاره‌ها خورشید روی ماهته
با تو برای همیشه فانوس جاده روشنه
غم به دلم راه نداره گناه تو راه منه
تو دفتر سپید من خوبی و سرتا پای
مثل خودت عکس منو

جدول 4-32 : ارزیابی برنامه راه من؛ راه تو
مشخصات کلی برنامه راه تو؛ راه من
مخاطب برنامه نوجوان
قالب برنامه سریال نمایشی
ژانر برنامه درام
زمان برنامه 25 دقیقه
رعایت اصول برنامه‌سازی
استفاده از نیروی متخصص 2
پژوهش برنامه 2
فیلمنامه (سناریو) 2
لوکیشن میزان جذابیت 1 میزان نوآوری 2
رنگ میزان جذاب 1
موسیقی و شعر میزان فهم 1 تناسب با مخاطب 1
عروسک طراحی عروسک 0
لباس عروسک 0
عروسک‌گردانی 0
صدا و لحن 0
بازی بازیگر نقش اول 2
بازی سایر بایگران 2
کارگردانی و تهیه‌کنندگی 2
نورپردازی و صدابرداری 1
گریم و طراحی لباس 1
تدوین 2
رعایت ویژگی‌های مخاطب
شناخت نیازهای مخاطب 2
رعایت ویژگی‌های مخاطب مراعات زمان 2
ویژگی‌های شناختی مراعات سطح درک شناختی 2
مراعات میزان گنجینه واژگان 2
مراعات فرهنگ مخاطب 2
‌در‌عناصر تولیدی لوکیشن 1
رنگ 1
بازیگر 2
نحوه انتقال مفهوم
مفاهیم ارائه شده قناعت داشتن
حوزه مفهوم شخصی –
خانواده
مدرسه
دوستان –
گروه‌های اجتماعی –
تناسب مفهوم ارانه شده با مخاطب 3
مستقیم ارائه نشدن 1
غیر مستقیم به صورت قصه‌گویی 3
به صورت پرسشی 3
به صورت بازی و سرگرمی 2
نصحیت‌گونه نبودن 2
شعاری نبودن 2
میزان شادی و هیجان 3
اعتقاد برنامه‌ساز و عوامل 4

نتیجه : 78

جدول 4-33 : حاصل امتیازات برنامه راه من؛ راه تو
ملاک سنجش نمره
تناسب قالب با ایده 10
انتخاب ژانر مناسب 9
رعایت اصول برنامه‌سازی 22
رعایت ویژگی‌های مخاطب 14
نحوه انتقال مفاهیم 19
اعتقاد برنامه‌ساز 4
جمع بندی 78

فصل پنجم:
نتیجه‌گیری

5-1 خلاصه‌ای از نتایج پژوهش
5-1-1 قالب‌های موفق برنامه‌سازی
براساس یافته‌های تحقیق، متوجه شدم که هیچ قالبی بر قالب دیگر برتری ندارد و به نسبت سن و سطح فهم کودکان و نیز فرهنگ- که دو گزینه اختلاف مکانی و زمانی را توأمان دربردارد- مخاطب است که نیازهای او باید مدنظر برنامه‌ساز قرار بگیرد. و هنرمندیِ برنامه‌ساز در ایده او جلوه‌گر شده و نیاز مخاطب را با تنوع و به روزرسانی که در ایده خود دارد ارضاء می‌سازد و آنگاه است که قالب مورد نظر براساس آن ایده در ذهن او متبلور می‌شود که اگر موانع مادی و تکنولوژی دست و پای او را نبسته باشد و از عوامل متخصص نیز بهره بجوید حتما به موفقیت دست خواهد یافت.

5-1-2 موفقیت برنامه
اگر برنامه‌ای بخواهد موفق باشد باید بر اساس اصول برنامه‌سازی تولید شود که لازمه‌اش این است که مورد تأیید کارشناسان فن باشد و از عوامل متخصص در تولید برای آن برنامه استفاده شود. و نیز باید پژوهش صحیح هم داشته باشد. و پژوهش صحیح جز با شناخت صحیح از ویژگی‌ها و نیازهای مخاطب امکان پذیر نمی‌باشد و در اینصورت است که هدفگذاری صحیحی خواهد داشت و پیام متناسب با ویژگی‌های مخاطب در برنامه گنجانده خواهد شد و البته اگر بتواند مخاطب بیشتری جذب کند این یعنی اینکه توانسته است پیام خود را به مخاطب منتقل کند چون پاسخگوی نیاز مخاطب خود بوده است و اگر بتواند سبب تأثیرگذاری تربیتی هم بشود- که در رفتار مخاطب بروز پیدا خواهد کرد- درصد موفقیت برنامه دوچندان برآورد می‌شود. البته اگر بتواند این ارتباط با مخاطب را حفظ کند و مخاطب را برای همیشه جذب نماید این موفقیت صدچندان خواهد بود که جز با شناخت و پاسخ صحیح به نیازهای مخاطب میسر نخواهد بود.
یا به عبارتی دیگر برنامه موفق برنامه‌ای است که تعداد مخاطبین بیشتری دارد و این مخاطبین نیز به دلیل پاسخگویی برنامه به نیازهایشان جذب آن گشته‌اند. و این هم جز به دلیل پژوهش قبل از برنامه نبوده است که به شناخت ویژگی‌ها و نیازهای مخاطب پرداخته است و آن نیازها را به صورت اهدافی در برنامه گنجانده است که به مخاطب انتقال پیدا کرده است. که اگر توانسته باشد نیازها را نیز در راستای تأثیرگذاری صحیح تربیتی پاسخ داده باشد که مخاطب با آن همراهی کرده باشد دوچندان موفق بوده است و اگر بتواند این مسیر را ادامه دهد بر توفیقات آن برنامه صدچندان افزوده خواهد شد.

مطلب مرتبط :   پرندگان، قصه، در، کلاغان، پرنده

5-1-3 توجه به ظرفیت و برد رسانه
و شایان توجه است که دقت داشته باشیم اساسا از رسانه‌های مختلف به اندازه خودشان توقع داشته باشیم. چرا که رسانه‌ها یک ظرفیت محدودی دارند. و هرکدام به اندازه ظرفیت خود حامل پیام می‌باشد. رسانه‌های مختلف نیز پیام‌رسانان خود را دارند که از مقبولیت‌های متفاوتی نزد مخاطب برخوردار هستند. یعنی یک برنامه‌ساز با یک معلم و یا یک روحانی و یا والدین مقبولیت‌های متفاوتی در دوره‌های مختلف زندگی کودک دارند و به همین ترتیب هم اثرپذیری کودک به نسبت مقبولیت آنها متفاوت است.

5-1-4 نوآوری و خلاقیت
نکته دیگری که نباید فراموش کرد این است که وقتی همین پیام‌رسانان با اندک اشتباهی از طرف خود و یا با سیاه‌نمایی اشخاص مغرض مقبولیتشان زیر سؤال برود اعتماد کودک از آنان سلب می‌شود و پروسه پیام‌رسانی دچار اختلال می‌شود. و یا اینکه در همان سطح از پیام‌رسانی، کودک خود دست به انتخاب زده و پیام‌رسانانی که مقبولیت بیشتری دارند را انتخاب خواهد کرد. اکنون با رقابتی شدن تولیدات برنامه‌های مختلف هزاران پیام‌رسان وجود دارد که به نوعی درصد کسب اعتماد و جلب توجه مخاطب به خود هستند. و برنامه‌ساز تلویزیونی نمی‌تواند این واقعیت را نادیده گرفته و بدون جلب توجه و پاسخ به نیازهای مخاطب برنامه‌ای را تولید و انتظار دیده شدن را داشته باشد. یعنی عنصر نوآوری و خلاقیت همواره در برابر دیدگانش نصب العین باشد و با رصد برنامه‌های دیگر دست به ابتکار بزند تا مخاطب مجذوب او شود.
5-1-5 پدیده مناسبتی زندگی کردن
یکی از نکاتی که باید در همه ابعاد به آن توجه کرد پدیده‌ای است به نام مناسبتی زندگی کردن. و چون این موضوع کاملا ذائقه مخاطب را عوض می‌کند پس باید آن را مدنظر قرار دارد. مثلا مخاطبین ایرانی در شب‌های محرم دوست دارند سریال مختار ببینند. و یا در ماه مبارک رمضان دوست دارند برنامه‌هایی که متناسب با حال و هوای معنوی این ماه است تماشا کنند و کودکان ما نیز از این طور بحث‌ها و موضوعات فرار نمی‌کنند. و این خود باعث می‌شود که در خیلی از مسائل تأثیر بگذارد.
در برنامه‌های مناسبتی می‌توان موضوع را خود مفهوم ارزشی قرار داد. این یک فرصت بسیار ایده‌آل است که برنامه‌سازان می‌توانند به آن دقت کنند البته توجه به این نکته خالی از اشارات ابتدایی نیست چرا که توجه به این فرهنگ، جزء این موضوع نیست. و می‌توان گفت مناسبتی زندگی کردن برای طیف گسترده‌ای از جامعه ایرانی یک فرهنگ به حساب می‌آید.

مطلب مرتبط :   اخوان، المسلمین، آزادی، شریعت، جنبش

5-1-6 عناصر برنامه‌ای
یکی دیگر از مواردی که در پژوهش به آن دست یافتیم این مطلب بود که عناصر متفاوت برنامه‌سازی که در قالب‌های گوناگون مورد استفاده قرار می‌گیرد اگر به اندازه نیاز و با کیفیت مطلوب مورد استفاده قرار بگیرد به برنامه طعم مطلوب‌تری خواهد داد و به ذائقه مخاطب بیشتر خواهد نشست.
ژانرها به عنوان یکی از این عناصر محسوب می‌شوند که می‌توان گفت آشنایی با نحوه کاربرد آنها برای مخاطب کودک بسیار ضروری می‌باشد. اینکه ژانری همچون کمدی مورد علاقه اکثر مخاطبین است خود فرصت مناسبی برای جذب مخاطب است ولی اینکه چه نوع کمدی؟ و در چه حدی؟، خود نیاز به شناخت مخاطب کودک دارد. و یا اینکه حتی ژانرهایی مثل فانتزی و اسلپ استیک و موزیکال را می‌توان از ژانرهای مخصوص برنامه کودک دانست و از این فرصت‌ها در برنامه‌سازی کودک بهره جست.

5-2 خلاصه‌ای از بررسی برنامه‌های دو کانال sat7pars و قرآن سیما
در این بررسی این نتایج حاصل شد :
برنامه‌های کانال قرآن سیما در مجموع موفق‌تر از برنامه‌های کانال sat7pars بودند. چهار برنامه کانال قرآن با میزان 5/73 درصد نسبت به چهار برنامه کانال ست سون پارس با میزان 25/58 درصد کارکرد موفق‌تری داشته‌اند.
در این بررسی چون بعضی برنامه‌های روتین هر دو شبکه در سال 91 تا 93 مورد بررسی قرار گرفت به راحتی پیشرفت برنامه‌های کانال sat7pars و افول کیفیت برنامه‌های کانال قرآن سیما را شاهد بودیم که می‌توان کمبود بودجه را از دلایل اصلی این پسرفت در کانال قرآن سیما دانست. و استفاده از تیم قوی برنامه‌سازی را نیز عامل پیشرفت کانال sat7pars عنوان کرد.
تبلیغ مستقیم و فراخواندن کودکان به صورت مستقیم به دین مسیحیت و تکرار افراطی اسم حضرت مسیح (ع) در برنامه‌ها و خواندن مستقیم داستان‌های کتاب مقدس از جمله ضعف‌های اساسی برنامه‌های کانال sat7pars بود که با تغییر کادر تولید این ضعف‌های محتوایی برطرف شد. و شاهد داستان‌های غیر مستقیم و استفاده از نماد و مفهوم و القاء غیرمستقیم آنها در برنامه‌ها هستیم. به علاوه اینکه ضعف‌های ساختاری نیز به طور چشمگیری برطرف شد. فرمت برنامه از 3*4 به 16*9 و کیفیت تصاویر نیز به HD تغییر یافت. طراحی دکور و لباس بازیگران نیز به رنگ‌های گرم و شاد با جزئیات بیشتر تغییر پیدا کرد.

5-3 پیشنهادات
5-3-1 موزه
وقتی در مصاحبه‌ با برنامه‌سازان کودک که سابقه بیشتری در تولید برنامه‌های کودک داشتند از وضعیت دکور و عروسک و آکسسوار دیگر برنامه‌هایشان سؤال کردم، متاسفانه با دنیایی از تألم جواب دادند که یا آن وسایل خراب شده است و یا از سرنوشت آنها اطلاعی ندارد و حتی اسف‌ناک‌تر اینکه نسخه مطلوبی از خود برنامه هم در اختیار نداشتند.
حسرت برنامه‌هایی که زمانی محبوب‌ترین خاطرات کودکیم بودند

  • 1
دسته بندی : علمی