پیشگفتار
«وَ لَقَـد کَتَبنـا فی الزَّبـور مِن بَعـدِ الـذّکر أنَّ الأرضَ یَرِثُـها عِبـادِیَ الصّالِحون»

کاروان غریب شعر و ادبیات، هزاران هزاره است که از دل تاریخ به سوی مـرزهای آینده آهسته و پیوسته در حرکت است و مایۀ خرسنـدی و دلگرمی است که در این دنیـای آکل و مأکول که غم نان به سختی میستیـزد و بیدادها میانگیزد، هنوز طالبان و سالکانی هستند که رهـرو این راهند و بیمـزد و منّت به این کاروان میپیوندند.
جامعۀ بشری در طول تاریخ رنجآوری که جز کشتار و غارت و سبعیّت چیزی برای گفتن ندارد، همواره از دست حریصانی که کوزۀ چشم آنها هرگز از خزف لذّات و شهوات پر نگشته، مبتلای بلاها بوده است و در روزگار ما نیز که منشورهای انسانیّت با آب و تاب در مجامع بینالمللی هر روز مورد ستایش قرار میگیرد و مفاهیمی از قبیل جهانی شدن و صلح و آرامش برای همه مطرح است، فجیعترین جنایتهایی رخ میدهـد که حتی شنیدن آنها مایۀ ننگ انسان و انسانیّت است. جای بسی سرافکندگی است که در چنین روزگاری که لاف خرد و آزادی گوش فلک را کر کرده، هنوز کاخنشینان و از خدا بیخبران، مشقهای اندیشۀ اربابان قلم را خط میزنند و مشتی مفتیان مفتخوار به موجب تفاسیر نادرست خود از آیات مبین الهـی، ریختن خون زنان و مردان و کودکان بیگناه را واجب میشمارند و در ازای آن جنایتها نیز پاداش اُخروی را از خداوند منّان توقع میدارند و هرگز بدین نمیاندیشند که قرآن کریم از ریختن خون انسان بیموجبی که سزاوار قصاص باشد، صریحاً نهی کرده و آن را ظلمی بزرگ و گناهی نابخشودنی میشمارد، و نیز حدیث پیامبر(ص)، بیمسامحه، تفسیر به رأی را در مورد آیات قرآن، ناروا و باطل میداند. در چنین شرایطی، این سخن ویکتور هوگـو بسیار سنجیده و درست مینماید که:«هدف هنـر امروز زندگی است نه زیبایی.» البته در هر روزگاری، بزرگمردان و زنان آزاده که مشق آزادی و آزادگی نوشتهاند، کوشیدهاند تا به این وظیفۀ خطیر خود جامۀ عمل بپوشانند و اکنـون بر ماست که به راه آنان رفتـه و با فریاد زدن داستانها و حکایتهای حیوانیِ سخنسرایانی چون شوقی و پروین در گوش جامعۀ بشری، سنگها و چالهها را از سر راه انسانیّت، برداریم.
بدیهی است که تحقیقها و پژوهشهای علمی در ادبیات به سادهاندیشانی که میپندارند ادبیات چیزی جز درد دلهایی هنرمنـدانهتر از کلام روزمرّه و گفتار عادی نیست و جز پر کردن اوقات فراغت فایدۀ دیگـری برای آن نمیتوان قائل شـد، ثابت میکنـد که سخنسرایان و نویسندگان چگونه با در نظر داشتن موازین دقیق فکری و روشهای علمی که از چشم آنها پنهان است، به معالجۀ زخمهای روح انسانیّت میپردازند.
بر ایـن اساس، نگارنده موضوع پایاننامۀ تحصیلی خود را با این اهـداف مـد نظر قـرار داد که ابتدا با ترجمۀ بابالحکایات احمد شوقی، باب آشنایی با یکی از برجستهترین بخشهای ادبیات معاصر عربی را برای جامعه باز کند و با تحقیق پیرامون جنبههای ساختاری و محتوایی این اثر در مقایسه با حکایتهای پروین اعتصامی، در جهت اهداف علمی و ارجمنـد دانشگاهیِ رشتۀ ادبیات تطبیقی گامی ثمربخش بردارد. در این ترجمـه و تحقیق، کوشش نگارنده بر آن بوده تا با روش توصیفی ـ تحلیلی و استفاده از منابع ارزشمند و مطالعات کتابخانهای، ضمن ارائۀ ترجمهای روان و شایستۀ بابالحکایات احمـد شوقـی به فارسی، به تحقیق پیرامون جنبههای ساختاری و عناصر
سازندۀ تمثیلی این اثر در مقایسه با حکایتهای پروین اعتصامی بپردازد و ارتباط جنبههای ساختاری این دو اثر را با محتوای آنها با یکدیگر نشان دهـد؛ به همین منظور، در فصل اول، در مقدمه، ضمن اشاره به موضوع و روشها و اهداف این تحقیق به صورت دقیقتر، خلاصهای از پیشینۀ فابل و حکایتهای جانوری را در ادبیات جهان و ادبیات شرق و ایران مطرح کرده و در فصل دوم پس از آوردن شرح حال مختصری دربارۀ زندگی و آثار احمد شوقی و پروین اعتصامی، ترجمۀ کامل بابالحکایات احمد شوقی را ارائه نموده است.(همچنین ترجمۀ منظوم پنج حکایت نیز که حاصل طبع نگارنده است در پایان این حکایتها آورده شده است.) در فصل سوم نیز فابل در بابالحکایات احمد شوقی و حکایتهای پروین اعتصامی از جنبههای ساختاری و محتوایی، به طور جداگانه، مورد بررسی قرار گرفته و با ارائۀ شاهدمثالهای لازم برای آثار هریک از این دو شاعر فابلساز، تحلیلهای مورد نظر صورت پذیرفته است. در فصل چهارم که فصل نهایی این پایاننامه است با توجه به نگرش تطبیقی به بررسی شباهتها و تفاوتهای آثار دو شاعر پرداخته شده و بازهم برای روشنتر شدن تحلیلهای مورد نظر، شاهدمثالهای لازم از متن آثار هر یک از دو شاعر ارائه گردیده است.
در پایان این گفتار به مصداق گفتار شریف «مَن لَم یَشکُرِ المَخلوق لَم یَشکُرِ الخالِق»، بر خود واجب میدانم تا ابتدا از همۀ معلمان و استادانی که افتخار شادگریشان را داشتهام، سپاسگزاری کنم. سپس مراتب سپاس و قدردانی خود را به محضر استادان دانشمند و فاضلم عرض مینمایم که با ارشاد و دستگیری ایشان این پایاننامه را به سرانجام رسانیدم. نخست از سرور ارجمند جناب آقای دکتر علیرضا منوچهریان که استاد راهنمای بنده در طول نگارش این پایاننامه و از آن مهمتر در مسیر عشق به زبان و ادبیات عربی بودند؛ نیز استاد و سرور گرانقدرم جناب آقای دکتر شیرزاد طایفی که عشق بیهقی به استادش بونصر مشکان را با وجود نازنین او درک کردم و فهمیدم و این افتخار را داشتم که به عنوان استاد مشاور، راهنمایی بنـده را در این تحقیق بر عهده گرفتند و در این راه زحمات بسیاری را با بزرگواری پذیرفتند و بیش از پیش مرا رهین منّتهای بیدریغ خود ساختند.
همچنین به رسم ادب از همـۀ استادان فاضل و دانشمند دورۀ کارشناسی ارشدم عالیجنابان: دکتر احمـد تمیمداری، دکتر عبدالحسین فرزاد، دکتر عباسعلی وفایی، دکتر محمدحسین بیات، دکتر علیاکبر عطرفی، دکتـر داوود اسپرهم، دکتر حسین پاینده، دکتر رضا ناظمیان و خانم دکتر شکوهالسادات حسینی، سپاسگزارم که خوشهچین خرمن دانش و فضلشان بودهام.
در نهایت سپاسگزارم از پـدر و مـادر و همـۀ دوستـان ادب دوست و فاضل عزیـزم به خصوص آقایان: محمدعلی چراغی، مجیـد قدمیاری، سجاد دارابی، حمید رزاقی، حجت بوداقی، حامد جوانبختی، علی محجوب و خانم شیما باقری که در تمام مراحل این راه با یاریها و امیدها و دلگرمیها یار و همراهم بودند.
. « و آخِرُ دَعوینا أَن الحَمدُلِلّهِ رَبِّ العَالمین»
سعید اکبری
شهریور ماه یکهزار و سیصد و نود و سه شمسی

مطلب مرتبط :   شرمساری، بریث، بازپذیرکننده، بزهکاری، متخلف

«تقدیم به
همه مظلومان جهان
به
همه مادران، پدران، جوانان و کودکانی که
قربانی جنایتهای جنایتکاران شدند.»

فهرست مطالب

فصل اول: کلیّات و مفاهیم …………………………………………………………………………………….3
مقدّمه ……………………………………………………………………………………………………………………4
فابل در ادبیات جهان ……………………………………………………………………………………………..11
فابل در ادبیات شرق و ایران ……………………………………………………………………………………15

فصــل دوم: مختصــری در احــوال و آثـار احمــد شوقـــی و پرویــن اعتصامــی ………………………………………………………………………………………………………….. 21
2ـ1. احمـد شوقـی …………………………………………………………………………………………….22
2ـ2. پروین اعتصامـی ………………………………………………………………………………………..27
2ـ 3. ترجمۀ باب الحکایات احمد شوقی ………………………………………………………………. 29
أنت و أنا ……………………………………………………………………………………………………………….30
ندیمُ الباذنجان ……………………………………………………………………………………………………..31
ترجمۀ منظوم ندیم الباذنجان ………………………………………………………………………………32
ضیافهُالقطّه ……………………………………………………………………………………………………………33
الصیّادُ و العُصفوره …………………………………………………………………………………………… 36
ترجمۀ منظوم صیّاد و گنجشک …………………………………………………………………………… 37
البلابلُ الّتی ربّاها البوم ………………………………………………………………………………………. 39
الدّیک الهندی و الدّجاج البلدی …………………………………………………………………………40
ترجمۀ منظوم خروس هندی و مرغان روستایی ……………………………………………………… 41
العصفور و الغدیر المهجور ………………………………………………………………………………. 42
ترجمۀ منظوم گنجشک و چشمۀ پنهان ……………………………………………………………….. 43
الأفعی النیلیّه و العقربه الهندیّه

دسته بندی : علمی