فهرست مطالب

چکیده ج‌
فصل اول:کلیات 12
1.طرح تحقیق 12
1-1.بیان مسأله 12
1-2.علت انتخاب موضوع 13
1-3.سابقه پژوهش 13
1-4.ضرورت واهمیت موضوع 14
1-5.فواید پژوهش 14
1-6.سوال اصلی پژوهش 15
1-7.سوا‌‌لهای فرعی پژوهش 15
1-8. فرضیههای پژوهش 15
1-9. پیشفرضهای پژوهش 15
1-10. اهداف پژوهش 15
1-11. روش گردآوری اطلاعات 16
1-12.نوآوری پژوهش 16
1-13. نتایج علمی و عملی پژوهش 16
1-14.سازماندهی پژوهش 16
2. مفهوم شناسی «ولی» و«ولایت» 18
2-1. معنای لغوی ولی 18
2-2.معنای لغوی ولایت 20
2-3.کاربردهای قرآنی واژه ولی 22
2-4.ولایت در اصطلاح 23
2-4-1.ولایت در علم کلام 23
2-4-2.ولایت در علم فقه 23
2-4-3. ولایت درعلم عرفان 24
2-4-4. ولایت در علم تفسیر قرآن 24
2-5.اقسام ولایت 25
3.مفهوم شناسی امام: 26
3-1.معنای لغوی 26
3-2.کاربرد لفظ امام در قرآن 27
بررسی 27
3-3.معنای اصطلاحی امام 28
3-3-1.امامت از نظر امامیه 28
2-3-3.امامت از دیدگاه اهل سنت 29
3-3-3.تفاوت علماء امامیه با اهل سنت در مفهوم امامت 30
3-3-4 .ریشه تناقض شیعه وسنی در ابعاد بحث امامت 31
4. ضرورت امامت 31
4-1.دلیل عقلی 31
4-1-1.برهان لطف 31
4-1-1-1.دلایل وجوب لطف بر خداوند 34
4-1-1-2.تبیین لطف بودن امام 35
4-2.ادله نقلی 35
4-2-1.آیات 35
4-2-2. روایات 37
5.امامت موضوع علم کلام است یا فقه 39
5-1. اهل تسنن 39
5-2. امامیه 40
5-3.نظر مطلوب(نهایی) 41
6.امامت از اصول دین یا اصول مذهب 41
7. وظایف امام 43
7-1. وظایف امام از دیدگاه اهل سنت 43
بررسی 44
7-2.وظایف امام از دیدگاه امامیه 45
8 .ویژگیهای امام 46
8-1. ویژگیهای امام از دیدگاه اهل سنت 46
بررسی 47
8-2. ویژگیهای امام از دیدگاه امامیه 50
8-2-1.عصمت 50
8-2-1-1.فرق بین عصمت و عدالت‏ 50
8-2-1-2.ادله عصمت 51
8-2-1-2-1.ادله عقلی 51
8-2-1-2-1-1.حفظ شریعت 51
8-2-1-2-1-2. برهان امتناع تسلسل 53
8-2-1-2-2.ادله نقلی 53
8-2-1-2-2-1.آیات؛ آیه ابتلاء ابراهیم 53
8-2-1-2-2-2.روایات؛ حدیث ثقلین 56
الف)دلالت مستقیم حدیث ثقلین بر عصمت اهل بیت( 56
ب)دلالت غیر مستقیم(التزامی) حدیث 57
8-2-2.افضل بودن 58
8-2-2-1.دلیل عقلی 59
8-2-2-2.دلیل نقلی 59
8-2-3.علم 60
8-2-3-1.دلیل عقلی 60
8-2-3-2.ادله نقلی 61
8-2-4. نصب الهی 66
8-2-4-1.دلیل عقلی 67
8-2-4-2.دلیل نقلی 68
9.نتیجه 70
فصل دوم:فخر رازی؛زندگی و تطوّر علمی 72
1.زندگی فخر رازی 72
1-1. ولادت و نسب 72
1-2.ویژگیهای شخصیتی 72
1-3. مذهب فقهی و مکتب کلامی فخر رازی 73
1-3-1. اهل بیت ( در مفاتیح الغیب و شیعه‌بودن فخر رازی 73
بررسی 74
1-4 .وفات فخر رازی 75
2. تطور علمی فخر رازی 75
2-1. اساتید فخر 75
2-2.شاگردان فخر رازی 76
2-3.جایگاه علمی فخر رازی 76
2-4.سفرهای علمی فخر رازی 77
2-5. تألیفات فخر رازی 77
2-6.اوضاع اجتماعی عصر فخر رازی 78
3.نگاهی به تفسیر مفاتیحالغیب(تفسیر کبیر)فخر رازی 78
3-1.نقص و تکمیل مفاتیح الغیب 78
3-2.انگیزه نگارش مفاتیح الغیب 80
3-3.ویژگیهای مفاتیح الغیب 81
3-4. شیوه تنظیم و نگارش مفاتیح الغیب 82
3-5.مفاتیح الغیب در گفتار عالمان 83
3-6. روش و گرایش فخر رازی در تفسیر مفاتیحالغیب 85
3-7.مصادر و منابع مفاتیح‌الغیب 86
3-8.تاثیر مفاتیح‌الغیب بر تفاسیر دیگر 87
1-4.نتیجه 88
فصل سوم: فخر رازی و آیات بیانگر ولایت حضرت علی( 89
1. آیه تبلیغ‏ 90
1-1.تبیین آیه با توجه به کلمات،عبارات و سیاق آن 91
1-2. تبیین آیه با توجه به شأن نزول و حقایق تاریخی 99
1-3.تحلیل آیه با توجه به سایر آیات مرتبط با مقصود آیه 100
1-4.موضع فخر رازی نسبت به دلالت آیه تبلیغ بر ولایت حضرت علی ( 103
1-4-1.حفظ جان؛علت تأخیر و ترس پیامبر( در ابلاغ پیام مهم الهی 103
بررسی 103
دلایل عدم بیم پیامبر ( در ابلاغ پیام الهی به خاطر حفظ جان 103
1-4-2. منظور از «ما اُنزِلَ»، تمام رسالت 106
بررسی 107
دلایل عدم دلالت «ما‌اُنزِلَ» بر تمام رسالت 107
1-4-3.حفظ پیامبر از شرّ یهود و نصاری 109
بررسی 110
دلایل عدم دلالت آیه بر وجود خطر یهود و نصاری 110
1)ناسازگاری با سیاق آیه 110
2)عدم ترس پیامبر( در ابلاغ امر الهی به خاطر حفظ جان 114
1-5.نتیجه 117
2. آیه اکمال 119
2-1. بررسی و تبیین کلمات و عبارات آیه 121
2-2.تبیین آیه با شأن نزول آن 126
2-3.تبیین آیه با مسائل موجود جامعه مسلمین 127
2-4. موضع فخر رازی در دلالت آیه اکمال بر ولایت حضرت علی( 130
2-4-1. اکمال دین یعنی کامل کردن احکام و تسلّط اسلام 131
بررسی 131
دلایل عدم تسلّط مطلق و دائمی مسلمین بر تمام کفار 131
2-4-2.مقصود از واژه«الیوم»؛واژه‌ای مجازی یا روز عرفه 132
بررسی 133
1)عدم وجود قرینه بر مجازی بودن واژه«الیوم» 133
2)عدم نزول آیه در روز عرفه 133
2-4-3.یأس کافران به دلیل نا‌امیدی کفار از حلال‌کردن پلیدی‌ها و نیز غلبه اسلام 137
بررسی 137
1)عدم توانایی کفار در حلال‌کردن گوشت‌های حرام؛تکوینی است یا تشریعی 137
2)عدم غلبه مطلق و دائمی مسلمین بر کفّار 138
2-4-4.اکمال دین؛یعنی صدور احکام کامل و ابدی در آخر بعثت 139
بررسی 139
کامل بودن دین ؛یعنی جایگزینی رکنی با فقدان یکی از ارکان دین 139
2-5.نتیجه 141
3.آیه اولوالأمر 144
3-1.تبیین کلمات و عبارات آیه 145
3-1-1.دیدگاه‌ها در مورد مصادیق اولوا‌الأمر 147
3-1-2.مصادیق حقیقی اولوا‌الأمر 148
3-2. تبیین آیه با شأن نزول آیه 149
3-3.تبیین و تفسیر آیه با آیات تطهیر و ولایت 149
3-4.موضع فخر رازی درباره دلالت آیه اولوا‌الأمر بر امامت حضرت علی( 151
3-4-1.مصداق اولوا‌الأمر،اهل حل و عقد امت و حجیت اجماع 151
3-4-1-1.دلالت آیه بر عصمت 151
3-4-1-2.مراد از اولوا‌الأمر؛اهل حل‌و‌عقد 152
بررسی 152
1)اشتباه فخر رازی 152
2)نکته‌ای دقیق و اعتراف فخر رازی 153
3)دلایل عدم دلالت آیه بر اهل‌حل‌و‌عقد 153
4)عدم عصمت اهل‌حل‌و‌عقد 155
5)عدم صدق اولوا‌الأمر معصوم بر اهل حلّ‌وعقد 155
6)عدم حجیت اجماع امت 157
3-4-2.دلایل فخر رازی بر عدم دلالت آیه بر مدعای روافض ؛یعنی شیعیان 157
3-4-2-1.دلیل اول ؛ناتوانی از شناخت معصومین 157
3-4-2-1-1.فرض اول؛ اطاعتِ قبل از شناخت معصومین، تکلیفی خارج از توان 157
بررسی 158
3-4-2-1-2.فرض دوم: اطاعتِ مشروط به شناخت، مخالف با اطلاق آیه 158
بررسی 158
1)شناخت،لازمه ضروری انجام و اطاعت هر عمل مطلق و مقید 158
2)اعترافی از فخر رازی در مخالفت با ادعای وی 163
3-4-2-2.دلیل دوم:ناصحیح‌بودن حمل لفظ جمع بر مفرد 165
بررسی 165
1)انواع کاربرد لفظ جمع در معنای مفرد 165
2)عدم دلالت اجتماع افراد بر عصمت آنها 168
3-4-2-3.دلیل سوم ؛عدم ذکر امام در کنار خدا و رسول،دلیل بر مصداق اولوا‌الأمر نبودن آن 169
بررسی 169
1)جواب نقضی 169
2)آیه در مقام بیان مرجعیت قرآن و سنت و نه بیان مصداق اجرایی حلّ اختلاف 169
3)اشکالات اساسی نظر فخر رازی 171
3-4-2-3.ردّ دیگر مصادیق اولوا‌الأمر از سوی فخر رازی 172
بررسی 173
1)عدم دلالت اولوا‌الأمر بر خلفاء راشدین و علماء 173
2)عدم دلالت آیه بر فرماندهان و سلاطین 174
بررسی 175
3-5.نتیجه 177
4.آیه ولایت 178
4-1. تبیین آیه از طریق کلمات و عبارات آن 178
4-2.تبیین آیه از طریق شأن نزول آیه 182
4-3. تبیین آیه از طریق دیگر آیات 184
4-4.موضع فخر رازی نسبت به دلالت آیه ولایت بر امامت حضرت علی( 190
4-4-1.دلالت آیه بر عموم مؤمنین 190
بررسی 191
1)نقص استدلال فخر رازی بر عمومیت آیه ولایت و دلایل آن 191
1-1)بی‌ارتباطی بین آیه مورد استناد فخر و آیه ولایت 191
1-2) عدم دلالت آیه بر تمایز مؤمنان از منافقان با عبارت( یُقیمُونَ الصَّلاه و …( 192
4-4-2.منظور از مؤمنان؛ ابوبکر،علی( 193
بررسی 193
دلالت آیه بر حضرت علی( 193
4-4-3.منظور از ( وَ هُمْ راکِعُونَ(؛خضوع،شرافت رکوع،حالت مؤمنین 194
بررسی 194
ادله دلالت( وَ هُمْ راکِعُونَ(بر حالت رکوع نماز 194
4-4-4.تقریر استدلال شیعه در بیان فخر رازی 195
4-4-5.نقد فخر رازی بر استدلال شیعه 197
4-4-5-1.اشکال اول:عدم جواز حمل لفظ مشترک بر دو معنا در یک زمان 197
بررسی 197
تقریر ناقص و منحرف استدلال شیعه از سوی فخر رازی 197
4-4-5-2.اشکال دوم:دلایل صحت حمل «ولی» بر «ناصر » و«محب» 198
4-4-5-2-1.دلیل اول:تناسب و وحدت آیه مورد بحث با آیات قبل و بعد از آن 198
بررسی 199
1)وحدت سیاق؛عامل اشتباه فخر رازی 199
2) ادله عدم ارتباط آیه ولایت با آیات قبل و بعد 200
4-4-5-2-2.دلیل دوم:عدم تصرّف علی( در زمان پیامبر( 201
بررسی 202
ولایت بالفعل حضرت علی( در زمان حیات پیامبر( 202
4-4-5-2-3.دلیل سوم:عدم صحت حمل الفاظ جمع بر مفرد 204
بررسی 204
1)انواع حمل لفظ جمع بر فرد 204
2)فخر رازی و حمل جمع بر مفرد 205
4-4-5-2-4.دلیل چهارم:تناقض در آیات 207
بررسی 207
1)عدم دلالت آیه54 بر ابوبکر 207
2)تناقض مدعا با عقیده فخر رازی 211
4-4-5-2-5.دلیل پنجم:عدم تمسک علی(به آیه بر امامت خود 212
بررسی 212
1)تمسک و احتجاج علی(به آیه بر امامت خود 213
2)سوگند روز شورا 215
4-4-5-2-6.دلیل ششم:عدم دلالت آیه بر ولایت و امامت بلافصل علی(بعد از پیامبر ( 216
بررسی 217
ولایت بلافصل حضرت علی (بعد از پیامبر( 217
4-4-5-2-7.دلیل هفتم:دلالت آیه بر پاکی قلوب مؤمنان 217
بررسی 218
دلالت آیه بر التزام مؤمنین به رهبری و ولایت مطلقه 218
4-4-5-2-8. دلیل هشتم:تناسب و تأکید آیات قبل 219
بررسی 219
تناسب و تأکید منطقی آیات دلیل بر معنای تصرّف در امور 219
4-4-5-3. اشکال سوم: عمومیت و عدم خاص‌بودن آیه ودلایل آن 220
4-4-5-3-1.دلیل اول:عدم دلالت کلمه «انّما» بر حصر 220
بررسی 221
1)اتفاق دانشمندان بر حصر«انّما» 221
2)دلالت آیات مورد استناد فخر رازی بر حصر مطلق 221
3)دلایل حصر مطلق در آیه ولایت 223
4-4-5-3-2.دلیل دوم:عدم دلالت و شمول نصرت بر همه مؤمنان 224
بررسی 224
1)مغالطه فخر رازی و تحریف ظاهر آیه 225
2)توجیه نامربوط و مشکل 226
4-4-5-4.اشکال چهارم:عدم دلالت آیه بر علی[(] 228
بررسی 228
دلالت کامل آیه بر حضرت علی( 228
4-4-5-5.اشکال پنجم: عدم دلالت آیه بر پرداخت زکات توسط علی[(]در حال رکوع 230
4-4-5-5-1.دلیل اول:زکات نام عمل واجب است 230
بررسی 230
1)زکات اسمی عام برای واجب و مستحب 230
2)عدم تعلّق زکات واجب بر انگشتر 232
4-4-5-5-2.دلیل دوم:توجه به غیرخدا نامناسب با شأن علی( 233
بررسی 233
سائل فرستاده

مطلب مرتبط :   دینی، اخلاقی، ایمان، اخلاق، جیمز