همین خاطر دیدی کل نگر و کلان را در بررسی و تفحص معضلات می طلبد و رجوع به ساختارهای برنامه ریزی در سطح کلان کشوری را به عنوان عامل اصلی بوجود آمدن این مشکلات ضروری می نماید.
1-6- روش تحقیق
روش تحقیق در این پژوهش ترکیبی و در قالب تبیین های تئوریک تعلیل، اختیارعاقلانه و تحلیل آماری می باشد. به دلیل خصلت چند بعدی فعالیت کشاورزی در مناطق روستایی و تکثر دیدگاه های متعدد در خصوص زوایای گوناگون چالش های فرآروی توسعه کشاورزی، سعی شده است از طریق گزینش بهینه روش شناسی مرتبط و مقتضی، به شناخت و تبیین عوامل بازدارنده توسعه بخش کشاورزی سکونتگاه های روستایی در شهرستان خنداب دست یابیم. در این ارتباط، تحقیق حاضر به مبنای نظری دخالت دولت در فرایند توسعه کشاورزی به عنوان بخشی از اقتصاد کشور رجوع نموده و کلید درک عوامل بازدارنده توسعه بخش کشاورزی را در ویژگی های نهادی دولت که در سازوکارهای یک اقتصاد سیاسی خاص(خصلت رانتیر دولت و اتکا به درآمدهای نفتی) جاسازی شده است، نهفته می بیند و با تشریح رفتار سیاسی و تفکر حاکم بر توسعه و توسعه کشاورزی در اقتصاد کشور سعی در یافتن عوامل نهادی بازدارنده توسعه کشاورزی در سطح کلان دارد. ضمن اینکه، از تاثیر عوامل طبیعی نیز در توسعه کشاورزی غفلت نمی شود و توان اکولوژیکی منطقه در دیدگاه کلی تحقیق لحاظ می گردد. فرایند تحقیق به گونه ای است که ابتدا ساختار قدرت و ماهیت رانتیر دولت در عرصه اقتصاد تشریح و به تبع آن الگوی رفتاری دولت های رانتیر در محیط برنامه ریزی توسعه مورد بررسی و تفحص قرار گرفت. در مرحله بعدی به الزامات و امکانات مورد نیاز توسعه کشاورزی در دو عرصه سرمایه گذاری در فرایند تولید و تنظیم ترتیبات قیمتی بازار پرداخته شد و بی نظمی های دولت در این زمینه های مذکور بازگو گردید. ورود به این موضوع میزان گسست تصمیم گیری های دولتی و مدیریت بهره برداری های کشاورزی در مناطق روستایی را مشخص ساخت. در ادامه سطح توسعه کشاورزی در سکونتگاه های روستایی شهرستان خنداب مورد سنجش قرار گرفت و توان کشاورزی منطقه معلوم گردید. سپس توان طبیعی منطقه برآورد شد و ظرفیت های طبیعی سکونتگاه های روستایی مشخص گردید. جهت سنجش مطلوبیت فضای تصمیم گیری توسعه کشاورزی در کشور وضعیت عوامل نهادی دولت در قالب الگوی رفتاری دولت در محیط برنامه ریزی توسعه مورد ارزیابی قرار گرفت. در نهایت، همبستگی عملکرد دولت در بخش های تولید و بازار با میزان توسعه کشاورزی بررسی شد.
1-6-1- متغیرهای تحقیق
قبل از ورود به بحث و تحلیل وضعیت شاخص های توسعه کشاورزی و عوامل موثر بر آن، جهت روایی متغیرهای تحقیق به معرفی مبانی نظری شاخص های تدوین شده می پردازیم. شاخص های توسعه کشاورزی در یک روند منطقی مربوط به توانایی های منتج از فرایند برنامه ریزی توسعه در بخش کشاورزی می باشد و به گونه ای طراحی شده است که تمامی جنبه های دخیل در زندگی کشاورزی را پوشش دهد. چارچوب نظری تحقیق بر محور تبیین ساخت ماهیتی نهاد دولت و سازوکارهای اقتصادسیاسی کشور استوار است. برهمین اساس، شناخت شناسی موضوع مبتنی بر ترسیم ساختار قدرت در عرصه برنامه ریزی توسعه کشاورزی می باشد و به تحلیل تمایز منافع متولیان برنامه ریزی توسعه و مدیریت بهره برداران کشاورزی در سطح مزارع می پردازد. روش شناسی تحقیق در پی شناسایی الگوی رفتاری دولت در محیط برنامه ریزی توسعه کشاورزی و چالش های برخاسته از آن است که براساس مبنای نظری دولت های رانتیر بویژه دولت های رانتیر وابسته به درآمدهای نفتی قابل بررسی و بیان است. شاخص های طبیعی نیز بر اساس رویکردهای ارزیابی توان اکولوژیکی در بخش کشاورزی تدوین شده و مبنای کارشناسی و علمی دارد.
جدول(1-3): متغیرهای سنجش سطح توسعه کشاورزی
گویه ها
سطح زیر کشت اراضی زراعی و باغی(دیمی و آبی)
میزان تولید محصولات زراعی و باغی
میزان تولید محصولات دامی
توانایی مقابله با مخاطرات طبیعی و فشارهای زیست محیطی در بخش کشاورزی
توانایی مقابله با نوسانات بازار و تغییرات قیمتی محصولات کشاورزی
قابلیت بکارگیری تجهیزات و فناوری های پیشرفته در بخش کشاورزی
میزان کیفیت (مرغوبیت و مطلوبیت)محصولات کشاورزی
میزان دانش و مهارت حذف عوامل ناکارامد از بخش کشاورزی
میزان انباشت و ذخیره سازی سرمایه در بخش کشاورزی
میزان دستیابی به سطحی از کاهش و صرفه جویی در هزینه های کشاورزی
میزان بهره مندی از خدمات و حمایت های دولتی در بخش کشاورزی
میزان ارتباطات سازنده با مسئولین و نهادهای متولی مدیریت بخش کشاورزی
میزان همبستگی و انسجام اجتماعی بین بهره برداران کشاورزی
میزان علاقه و دلبستگی به فعالیت در بخش کشاورزی

مطلب مرتبط :   فلسفه، دینی، مضاف، فلسفی، تفقه

جدول(1-4): متغیرهای مستقل مربوط به خصوصیات طبیعی
بعد
مولفه
خاک
بافت خاک

عمق خاک

شوری خاک

مواد آلی خاک

فرسایش خاک

کلاس اراضی
آب
بیلان آب

تعداد دفعات آبیاری

کیفیت آب
آب و هوا
ارتفاع از سطح دریا

تعداد روزهای یخبندان

درجه حرارت

میزان بارش

تبخیر

رطوبت نسبی

سرعت باد
عوامل زیستی
میزان آفت زدگی محصولات کشاورزی

میزان شیوع بیماری های دامی
جدول(1-5): متغیرهای مستقل مربوط به ویژگی های نهادی دولت در محیط برنامه ریزی توسعه کشاورزی
بعد
گویه
مبانی نظری برنامه ریزی توسعه در کشور
اتکا بر رویکرد سیستمی در برنامه ریزی توسعه و اتخاذ روش شناسی روشن در ایجاد کارکردی موزون بین بخش های اقتصادی(صنعت، کشاورزی و خدمات)

توجه به قابلیت ویژه بخش کشاورزی به عنوان پایه تحرک و زیربنای توسعه سایر بخش اقتصادی کشور(صنعت و خدمات)

توجه به تخصیص عادلانه امکانات و الزامات توسعه بین بخش های مختلف اقتصادی در کشور(صنعت، کشاورزی و خدمات)
مبانی نظری برنامه ریزی توسعه کشاورزی
توجه به بخش کشاورزی به عنوان یک روش زندگی و نه تولید و لحاظ کردن کاردکردهای انسانی و محیطی

ارتباط منطقی و همگرایی های لازم بین فعالیت های گوناگون بخش کشاورزی و فضاهای روستایی
ساختار نظام برنامه ریزی توسعه کشاورزی
تعریفی روشن از مفهوم، ابعاد و ویژگی های توسعه کشاورزی در نظام برنامه ریزی کشور

برخورداری از نظام آماری و اطلاعاتی متقن جهت حصول اطمینان از نتایج برنامه ریزی توسعه کشاورزی

برخورد کارشناسی و علمی با اهداف و روش های مدیریت نظام برنامه ریزی کشاورزی

میزان مشارکت کشاورزان، تشکل های کشاورزی و بخش خصوصی در فرایند طراحی، اجرا، نظارت و ارزشیابی برنامه های عمراتی و توسعه کشاورزی

تبعیت نظام بودجه و اعتبارات از محتوای برنامه های مصوب در زمینه برنامه ریزی توسعه کشاورزی

برخورداری از قابلیت و ظرفیت های لازم جهت اجرا و پیاده سازی برنامه های تدوین شده در بین سازمان ها و دستگاه های متولی مدیریت بخش کشاورزی
مبانی نظری سیاست های توسعه کشاورزی
رعایت حقوق تولیدکننده نسبت به مصرف کننده در تدوین و طراحی سیاست های کشاورزی

تمایل به پیاده سازی اصول علمی در عرصه سیاست گذاری کشاورزی و توجه به بخش تحقیقات و آموزش

مطلب مرتبط :  

توجه به کارآیی و اثربخشی سیاست های اتخاذشده در بخش کشاورزی

جدول(1-6): متغیرهای مستقل مربوط به عملکرد برنامه ریزی توسعه بخش کشاورزی
بعد
مولفه
گویه
بخش تولید
تاسیسات زیربنایی
وضعیت تامین انرژی و سوخت

برخورداری از راه های بین مزارع

برخورداری از تاسیسات انتقال آب

مسطح و هموار بودن اراضی کشاورزی

امکانات و تاسیسات روستایی

انتشار نوآوری
ضریب مکانیزاسیون کشاورزی

بهره وری آب
آبیاری تحت فشار(هکتار)

لایروبی قنات(متر)

لوله گذاری انتقال آب(متر)

بتنی کردن کانال ها(متر)

آموزش و ترویج
مجتمع و کلاس های ترویجی

وجود دفاتر فناوری اطلاعات و ICT

اصلاح ساختار زمین
سرانه زمین

پراکندگی زمین های کشاورزی

جذب سرمایه
تامین اعتبار بانک های عامل

بازاررسانی و بازاریابی
تعیین مکان و محل های مناسب فروش

بازاریابی و تبلیغات محصولات کشاورزی

خرید تضمینی محصولات کشاورزی

سردخانه و محل نگهداری محصولات

صنایع تبدیلی

بسته بندی و فرآوری محصولات کشارزی
بخش بازار
تنظیم ترتیبات قیمتی بازار
کنترل میزان عرضه محصولات کشاورزی

کنترل نحوه فروش و قیمت گذاری محصولات کشاورزی در میادین تره و بار

اطلاع رسانی در ارتباط با قیمت گذاری محصولات کشاورزی

اطلاع رسانی در ارتباط با نوع کشت و میزان عرضه محصولات کشاورزی

کنترل فروش محصولات تولیدی به واسطه های کشاورزی

قیمت تضمینی محصولات کشاورزی

1-6-2- پایایی تحقیق
جهت سنجش پایایی تحقیق از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شده که مقدار آماره آن به 72 درصد در سطح 73 گویه می رسد و نشان از پایایی لازم داده ها در فرایند تحقیق دارد.
جدول(1-7): سنجش پایایی تحقیق
ضریب آلفای کرونباخ
تعداد گویه
721/0
73
1-6-3- تکنیک تحقیق
در بخش توصیف از پارامترهای اهمیت اوزان در روش آنتروپی شانون(Shannon’s Entropy)، نزدیکی نسبی یا فاصله از حدایده آل در فن تاپسیس(TOPSIS) و میانگین استفاده شده است. وقتی که داده های یک ماتریس تصمیم گیری به طور کامل مشخص شده باشند، روش آنتروپی می تواند برای ارزیابی وزن ها به کار رود. آنتروپی یک مفهوم بسیار با اهمیت در علوم اجتماعی، فیزیکی و نیز در تئوری اطلاعات است. آنتروپی در نظریه اطلاعات یک معیار عدم اطمینان است که به وسیله توزیع احتمال مشخص P_i بیان می شود. اندازه گیری این عدم اطمینان به صورت زیر بیان شده است.
(1)
E_i=S(P_1, P_2, … , P_n )= -k ∑_(i=1)^n▒〖P_i lnP_i 〗 i=1,2, …, m
در این رابطه k یک مقدار ثابت است. از آنجا که رابطه فوق در محاسبات آماری مورد استفاده است به نام آنتروپی توزیع احتمال P_i نامیده می شود. واژگان آنتروپی و عدم اطمینان در یک مفهوم به کار می روند.
در یک ماتریس تصمیم گیری P_ij می تواند برای ارزیابی گزینه های مختلف بکار رود. در ماتریس تصمیم گیری زیر m گزینه و n شاخص مدنظر می باشند.
جدول(1-8): ماتریس تصمیم گیری

x_n

x_2
x_1

r_1n

r_12
r_11
A_1
D =

r_2n

r_22
r_21
A_2



r_mn

r_m2
r_m1
A_m

نتایج ماتریس بالا برای شاخص j (P_ij) به شرح زیر می باشد :
(2)
P_ij= r_ij/(∑_(i=1)^m▒r_ij ) ; j=1,… ,n ∀ij
آنتروپی E_j به صورت زیر محاسبه می گردد :
(3)
E_j=-k ∑_(i=1)^m▒〖P_ij lnP_ij 〗 ; ∀j

و k بعنوان مقدار ثابت به صورت زیر محاسبه می گردد

دسته بندی : علمی