در جریان کدگذاری به‌دست نیاید. یعنی هیچ ویژگی، بعد، شرایط، عمل/تعامل، یا پیامد جدیدی در داده‌ها مشاهده نشود. (استراوس & کوربین, 1390)
در تحقیق حاضر نیز در مصاحبه 13، پژوهشگر به حد اشباع رسید و در مصاحبه‌های بعدی نیز اطلاعات افزوده‌ای دریافت نکرد. اما برای اطمینان بیشتر دو مصاحبه دیگر را نیز ترتیب داد و از رسیدن به مرز اشباع اطمینان بیشتری حاصل نمود.
6-3. روش تجزیه‌وتحلیل اطلاعات
گراندد تئوری، سه عنصر اصلی دارد که عبارت‌اند از «مفاهیم111»، «مقولات112» و «قضایا113» ایجاد هر یک از این عناصر مستلزم تحلیل دادههاست که محور اصلی روش گراندد تئوری، به شمار میرود. این سه عنصر در جریان تحلیلی کدگذاری پدیدار شده و به یکدیگر متصل میشوند. این روش به‌عنوان یک کل، در نظر گرفته شده است. «گردآوری اطلاعات» و «تحلیل دادهها» پویشهایی هستند که به‌شدت به یکدیگر وابستهاند و میباید به‌طور متناوب صورت گیرد. زیرا تحلیل، نمونهگیری از دادهها را هدایت میکند. تحلیل دادهها برای هر مورد مستلزم ایجاد مفاهیم از طریق فرایند «کدگذاری یا رمزگذاری» است. در این فرایند دادهها تجزیه یا شکسته شده، مفهومسازی شده است و به شیوههای جدید در کنار یکدیگر قرار میگیرند. این فرایند اصلی است که با آن نظریهها از دادهها ساخته شده است. دو رویه تحلیلی مقایسه کردن و پرسش کردن در جریان کدگذاری اساس کار نظریه زمینهای میباشد (استراوس & کوربین, 1385)
«مقایسه کردن» که از مهم‌ترین تکنیکها برای افزایش حساسیت نظریهای و پرورش «تخیل خلاق» میباشد؛ در مسیر کدگذاری اتفاق میافتد، از طریق مقایسه بین مفاهیم استخراج شده است که مقولههای مشابه یا متفاوت انتخاب میگردند و دوباره «مقولههای» جدید به وجود میآیند.
در تئوری زمینهای کدگذاری به معنای رمزگشایی و تفسیر دادهها و شامل نامگذاری مفاهیم و تبیین و بحث از آن‌ها با جزئیات بیشتر است. کدگذاری در تئوری زمینهای برخلاف تحلیل محتوی -که مبتنی بر رویکرد قیاسی است_ به شیوهای استقرایی صورت گرفته است. نوریس بیان میکند که رویکرد استقرایی در تکامل نظریه بر اساس شواهد تجربی میباشد. وی تأکید میکند که در فرایند جمعآوری و تحلیل شواهد تجربی مفاهیم شکل میگیرد که پدیده مورد مشاهده را توضیح میدهد. رکن نظریه بر مبنای استقرایی همراهی منظم و دستههای حوادث میباشد (لیتل, 1386, ص. 28). و لذا الگویی را باید تدوین نمود که توان پژوهشگر را در توضیح و تشریح مشاهدات بالا ببرد. (صلصامی و دیگران, 1385, ص. 113)
در تحلیل قیاسی فرضیات مقدم بر کدگذاری هستند و هدف پژوهشگر، آزمون فرضیات و اثبات آن‌ها است. درحالی‌که کدگذاری در تئوری زمینهای، جنبه اکتشافی دارد. در تئوری زمینهای، کدگذاری دادهها به سه شکل انجام میگیرد که البته امکان ‌همپوشانی در این اقسام نیز وجود دارد. گونههای کدگذاری دادهها در روش تئوری زمینهای عبارت‌اند از: کدگذاری باز114 ، کدگذاری محوری115 و کدگذاری گزینشی116
در پژوهش حاضر، دادهها با رویکرد استراوس و کوربین، تحلیل خواهند شد. به این منظور کلیه مصاحبهها و یا دادههای به‌دست‌آمده از بررسی منابع کتابخانهای و اسنادی، خط به خط، خوانده و به کرات بازنگری و کدگذاری باز، محوری و گزینشی یا انتخابی انجام شد.
پس از جمعآوری دادهها در هر مرحله، فرایند کدگذاری117، که مرکزیت تحلیل در روش گراندد تئوری را تشکیل میدهد، بر مبنای اطلاعات جمع‌آوری‌شده در هر مرحله صورت میگیرد؛ در گام نخست که کدگذاری باز118 نام دارد، از میان اطلاعات جمعآوری شده، «مقولهها119»، در قالب کدها، به‌عنوان مفاهیم پنداشتی اولیهی نهفته در بطن دادهها انتخاب میگردند تا تقریب به اشباع مقولهها از طریق رویکرد مقایسهای پیوسته120 صورت بپذیرد. (بازرگان, 1389, ص. 125) سپس بایستی برای تبیین مقولههای زمینهای و میانی، به کدگذاری محوری121 و تکوین پارادایم کدگذاری122 پرداخت. «در این فرایند، یک مقولهی اصلی (هستهای)123 از فهرست مقولههای باز انتخاب میشود و در مرکزیت فرایند کدگذاری محوری به‌عنوان مقولهی محوری قرار داده میشود.» این اطلاعات، اساس پارادایم کدگذاری را شکل میدهند. (بازرگان, 1389, ص. 125) درنهایت کدگذاری گزینشی124 از طریق مرتبط کردن مقولهها در پارادایم کدگذاری در جهت تکوین نظریه، صورت میگیرد. این مرحله مستلزم نوشتن حکایتگونه یا روایتی است که ارتباط میان مقولهها را نمایان میکند. (بازرگان, 1389, ص. 125)
در این پژوهش، این کدگذاری‌ها پس از پیاده‌سازی متن مصاحبه و مرور آن،‌ به ترتیب در محیط اکسل توسط محقق کدگذاری شد و در جدول‌های مربوطه به ترتیب کدهای باز و محوری قرار داده می‌شد و در مقولات بزرگ‌تری برای دستیابی به کدهای گزینشی، تدوین شد. نمونه‌ای از این فرم اکسل، در زیر آورده شده است:
Figure 1
Figure 2

مطلب مرتبط :   ←، نماز، رکوع، رکعت، مرتبت

رقابت
رقابت در سپهر رسانه‌ای- برای تصرف قلب و ذهن مخاطب
دو فضای رقابتی موضوعیت دارد. این دو به هم وابسته‌اند و می‌بایست به‌موازات یکدیگر پیش بروند. ابتدا فضای رقابتی در سپهر رسانه‌ای است که در آن، رقابت میان ما و دیگران که در بیرون مرزهای ما فعال‌اند، بر سر تصرف قلب و ذهن مخاطب و جذب او جریان دارد. این رقابت با جدیت تمام به تولید محتوا برای جلب و به چنگ آوردن مخاطب می‌انجامد.

رقابت رسانه‌های خودی- برای افزایش کیفیت و کمیت
فضای دوم، رقابت داخلی میان رسانه‌های خودی است، چراکه با این رقابت، کیفیت و کمیت رقم می‌خورد و به وضع مطلوب نیل می‌کند. فرض کنید، بخش‌های مختلف خبری ما بدون هیچ تغییری خبر پخش نمایند و هیچ رقابتی باهم نداشته باشند، نه وجه تمایز و مزیتی برای جلب مخاطب خواهند داشت و نه قادر به رقابت با رسانه‌های رقیب خواهند بود. اکنون در بخش‌های خبری صداوسیما، چنین وضعیتی وجود دارد و بخش‌های خبری، بدون کوچک‌ترین تغییری، اخبار را از روی سایت واحد مرکزی خبر برمی‌دارند و بدون پرداخت مجدد استفاده می‌کنند و این به دلیل عدم رقابت میان آن‌هاست، اگر رقابت و درنتیجه ارزیابی کیفی میان اخبار آن‌ها به وجود آید، مخاطبان نسبت به همه بخش‌های خبری مشتاق می‌شوند. با تعریف چنین رقابتی، چینش بهتر رسانه‌ها و برنامه‌ها، در آرایش رسانه‌ای به وجود می‌آید.

انحصار رسانه‌ای مانع رقابت
اگرچه وجود انحصار رسانه‌ای در کشور ما، تا حدی جلوی رقابت را گرفته است؛ اما درعین‌حال، این امکان وجود دارد که با وضعیت موجود هم بتوان فضای رقابتی ایجاد کرد.
نیروی انسانی
جذب و آموزش، متناسب با مأموریت
برای رسانه‌های خودی باید تعریف مأموریت نمود و به‌صرف راه‌اندازی شبکه نمی‌توان خود را واجد آرایش رسانه‌ای دانست. در حال حاضر ما 160 شبکه رادیویی و تلویزیونی داریم که باید یک برنامه مناسب و جامع برای آن‌ها داشت. که برای آن باید، در حوزه نیروی انسانی، برای جذب، آموزش و تربیت آن‌ها باید برنامه داشت و آن‌ها را به‌تناسب اهداف و مأموریت‌های سازمان رسانه‌ای، جذب و تربیت نمود. و ویژگی‌های مورد نیاز برای هر نیرو را مشخص نمود
برنامه‌ریزی
برنامه‌ریزی برای مخاطب
برای مخاطبان نیز باید برنامه‌ریزی نمود.
سازمان‌دهی
سازمان‌دهی- اتاق فکر رسانه- تعیین خطوط کلی پیام و محتوای اثرگذار
به لحاظ سازمان‌دهی، در هر رسانه اتاق فکری وجود دارد که شامل افراد نخبه‌ای است که خطوط کلی تولید پیام و محتوا را مشخص می‌نمایند و این‌ها کسانی اند که محیط‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی را به‌خوبی می‌شناسند و می‌دانند که چگونه باید تولید محتوا نمود که اثرگذاری روی مخاطب و جامعه هدف، انجام شود. هر رسانه به چنین اتاق فکری که حلقه اصلی تولید محتواست، محتاج است.
بسیج منابع و امکانات
تجهیز مناسب، باکیفیت و به‌روز
باید رسانه‌های خود را به تجهیزات مناسب و باکیفیت و به‌روز، مجهز نموده و دانش نیروی انسانی را نسبت به این تجهیزات به‌روز نمود.
Figure 3
جدول 3-3 نمونه‌ای از کدگذاری

مطلب مرتبط :   کــه، خـود، بـکند؟توبا، نبیندکـرادوا، درتـو

رویه انحصاری تحقیق حاضر این بود که پس از هر مصاحبه علاوه بر پیاده‌سازی و کدگذاری، ارتباط معنادار مفاهیم و کدهای به‌کاربرده در مصاحبه‌ها توسط کارشناسان تبدیل به مدل ذهنی شد و ایده‌های آن‌ها به‌صورت گرافیکی تنظیم گردید. لذا مفاهیم به‌صورت ایدئوگرام ترسیم گردید. حسن این ترسیم، نزدیک‌تر شدن و سهولت دستیابی به کدگذاری گزینشی است و ارتباط میان مفاهیم و دسته‌بندی مقولات برای رسیدن به طرح نظری را ساده‌تر می‌نمود. برای نمونه، یکی از این ایدئوگرام‌ها در زیر آورده شده است که مربوط به مصاحبه شماره 13 تحقیق می‌باشد.

تصویر 4-3 نمونه‌ای از یک ایدئوگرام مصاحبه عمیق

7-3. اعتبار و پایایی تحقیق
مهم‌ترین معیار درستی سنجش، اعتبار آن است یعنی سنجش واقعاً سنجش همان چیزی باشد که قصد باشد آن را داریم (بیکر, 1381, ص. 138). برخی محققین کیفی مدعیاند که ضوابط و معیارهایی که با آن‌ها مطالعات کمی ارزیابی میشود برای مطالعات کیفی مناسب نیستند. کوربین و استراوس ضمن توافق با ادعای مذکور بر این باورند که ضوابط معمول، در علم خوب میباید حفظ شود. اما این قواعد و ضوابط مستلزم تعریف دوباره هستند تا با واقعیت کیفی و پیچیدگیهای پدیده اجتماعی که محققان کیفی در تلاش برای فهم آن هستند منطبق گردند (استراوس & کوربین, 1385, ص. 248)
در تحقیق حاضر برای تأمین روایی و پایایی مطالعه از روش ارزیابی لینکلن و گوبا125 که معادل روایی و پایایی در تحقیقات کمی است استفاده گردید. سنجش باید از ثبات هم برخوردار باشد، یعنی هرگاه آن را دوباره تکرار کنند به همان نتایج برسند که آن را پایایی126 می‌گویند (بیکر, 1381, ص. 142). پایایی اهمیت خود را به مثابه معیار خاصی برای ارزیابی کیفیت تحقیق از پیش‌زمینه یک نظریه خاص در خصوص مطالعه موضوع موردنظر و نحوه استفاده از روش‌های مختلف کسب می‌کند (فلیک, 1387, ص. 412).
بدین منظور بر پایه این روش، چهار معیار، موثق بودن و اعتبار(باورپذیری)، انتقالپذیری، اطمینانپذیری و تأییدپذیری جهت ارزیابی در نظر گرفته شد که برای تأمین اعتبار، صرف زمان کافی برای پژوهش، تأیید دادههای مصاحبه، توسط مصاحبه شونده پس از پیادهسازی، تأیید فرایند پژوهش توسط چند متخصص، اطمینان از یکسانی دیدگاه کدگذاران با استفاده از کدگذارهای دیگر برای کدگذاری چند نمونه مصاحبه، نوشتن یادداشت دامنه و یادآور در طول پژوهش استفاده گردید. همچنین برای تأمین انتقالپذیری، با کسب نظر و تأیید چند نفر از نخبگان حوزهی ارتباطات و رسانه، که در پژوهش مشارکت نداشتند در مورد یافتههای پژوهش، انتقالپذیری کنترل شد.

دسته بندی : علمی