شولامیت »304 ، « ونوس »305 و سایرین سمبل باروری که اغلب همراه با ماهی مجسم شده است .
– در طبیعت پرستی ، این پرنده را مرتبط با ابرهای باران زا دانسته اند . پیشینیان گاهی قمری را به عوض انسان در پیشگاه خدایان قربانی می کردند .
در علائم نجابت خانوادگی ، صلح و عشق پایدار . قمری با شاخه زیتون ، منادی اخبار خوب . یکی از صورتهای فلکی در آسمان جنوبی به نام « کلمبا »306 و کبوتر نوح .
– در چین به معنای سمبلیک رابطه حسنه پدر – فرزندی ، زندگی طولانی .
– در هنر مسیحی ، سمبل ابدیت ، خورشید ، روان ، روح ، فناناپذیری و در هنر غیر مسیحیان صفحه بالدار همان معنی را دارد . به هنگام موت شهید ، قمری به نشانه روح وی از دهانش خارج می شد . در آئین مسیحیت ، روح القدس . سمبل فرستاده خدا یا فرد مقدس ، سمبل مراسم غسل تعمید و نامگذاری ، عید تبشیر .
– در سنت عبریان و برحسب احکام موسی قمری پرنده ای پاک به شمار می رفته که در آئین های مربوط به کفاره گناهان توسط فقرا قربانی می شده .
در افسانه نوح قمری مظهر راهنمای الهی ، صلح و وقار محسوب می گردید .
– در بین اقوام کهن سامی ، قمری به عنوان کفاره تولد کودکان نا مشروع در پیشگاه307 ( نام اولیه یهوه ) قربانی می شد . در سنت عبری – مسیحی ، قمری با قو + ی سفید در آئین بودا مقایسه شده است .
– در ژاپن ، شگون خوب و به معنی سمبلیک احساسات و عواطف شکننده و ظریف . نشانه « هچی من » 308 خدای جنگجوی ژاپن و « مینه موتو »309 طایفه پر قدرت و جنگجوی ژاپنی .
– پرنده ای مقدس در نزد مردم کهن فنیقیه ، مصر ، یونان .
– در نزد مسلمانان ، یکی از ده حیوان بهشتی .
– در روم باستان ، پرنده خاص « باکوس » 310 ، « ژوپیتر » ، و « ونوس » .
تخم قمری : در طب خرافی به منظور پیش گیری از آبله تجویز می شده .
دوازده قمری : حواریون مسیح .
دو بال قمری : عشق به انسان ، عشق به خدا ؛ زندگی فعال و متفکر .
قمری با پرهای طلایی و نقره ای : ذخایری از پاکی و بی گناهی .
قمری با حلقه ای در گردن : در هنر مسیحی ، در بر گرفتن گفتار متعالی الهی .
قمری با هاله نورانی در اطراف سر : در مسیحیت ، روح القدس .
قمری داود : صلح .
قمری سفید : طلسم تندرستی ، پادزهر امراض عفونی .
قمری سیاه : بیوگی .
قمری مسیح : رستگاری .
قمری و شاخه زیتون : بشارت ، صلح ، مژده . در اساطیر یونان نشان « آتنا »311 .
در قرون وسطی ، علامت مهمان نوازی از زائران . در کتاب عهد عتیق ، زندگی احیاء شده ؛ علامتی به نوح که می تواند عرشه کشتی را با اطمینان ترک گوید .
قمری و گل زنبق : در مسیحیت ، مژده ، بشارت . مترادف آن قو + ی سفید و نیلوفر در مذاهب شرق می باشد .
هفت قمری : در کتاب عهد عتیق ، هفت هدیه خدا : ادراک ، ترس از خدا ، دانش ، عقل ، مشورت ، نیرو ، همدردی .
تعبیر خواب : پیشامدهای خوشحال کننده . ( همان منبع ، 92 – 93 ) .
قمری ( به چینی که 312 ، به ژاپنی هاتو313 ) . این پرنده برای ایشتار ، آستارته314 ، و دیگر مادر – الهه های خاور نزدیک مقدس بود و در مراسم آن ها نقشی داشت . قمری هایی که در دو سوی سنگ مقدس ایستاده و به یکدیگر می نگرند ، تجسم آن الهه و اومفالوس315 ، هستند . قمری ها برای آفرودیت / ونوس و همچنین برای زئوس مقدس بودند و برای او مائده بهشتی می آوردند . قمری ، که گاهی با شاخه زیتون نشان داده می شد ، در نخستین اعصار مسیحیت مفهوم نمادین داشت [ دخمه های رومی ، سده سوم ] ، و بدین معنا بود که « در صلح و صفا زیست کنید . » همچنین نشان صلح مجسم بود . از آن به بعد ، به عنوان نماد روح القدس . همیشه در هنر عیسوی ، به ویژه در عید تبشیر ( عید 25 مارس مسیحیان ) ، غسل تعمیدعیسی ، عید گلریزان ( عید پنجاهه ) ، تثلیت دیده می شود . قمری ، نشان بسیاری از مقدسان است و در کنار گوش نویسندگانی مانند گریگوری کبیر ( چهار پدر لاتینی ) و مبشران انجیل316 و توماس آکویی ناس317 ، پرواز می کند. هفت قمری به منزله هفت هدیه روح القدس به شمار می روند . در هنر نخستین ادوار عیسوی ، دوازده حواری را گاه گاه به صورت قمری نشان می دهند ( گل تاج الملوک318 ) . یک جفت قمری معمولاً به طور همگانی نشان عشق و همدلی شناخته می شود . در چین و ژاپن ، نماد طول عمر و وفاداری است . عصاهایی از سنگ یشم را که بر روی آن ها ، یک قمری قرار داشت در دوره سلسله هان به پیران می دادند ، تا برای آن ها تندرستی مداوم و خوشگواری آرزو کنند . قمری مربوط به هاشیمان 319 ، خدای جنگ نزد ژاپنی ها بود و نماد انتظار صلح بعدی به شمار می رفت . ( هال ، 1387 ، 78 ) .
– کبوتر : کبوتر در افواه به عنوان یک ساده لوح معروف است ، اما با نگاهی شاعرانه آن را نماد عشق دانسته اند . نرمی حرکات کبوتر باعث هر یک از این دو تعبیر در مورد این پرنده شده است . نماد گرایی عشق را با وضوح بیشتر می توان در جفت کبوترها دید و زبان حال پرندگان دیگری چون اردک ، ماهیخوار و ققنوس … است ، این عشق تا بدانجا است که کبوتر نر هم بر تخم ها می نشیند .
در چین باستان ، بر طبق گردش فصول ، تناوبی بین یین و یانگ بود ، و بدین ترتیب باز به کبوتر و کبوتر به باز تبدیل می شد ، از این رو کبوتر نماد بهار بود و ظاهر شدن آن با اعتدال ربیعی در ارتباط بود .
در قبائلیه ، کبوترها دور مقبره ی امامهای مسلمان ، که حامی روستاها هستند می چرخند ، اما از طرف دیگر کبوتر را پرنده ی شوم انگاشته اند ، و بغبغوی آنها را برابر زاری و ناله ی ارواح در حال عذاب دیده اند .
در سراسر نماد گرایی یهودی – مسیحی کبوتر که در عهد جدید مظهر روح القدس است ، نماد خلوص ، سادگی و حتی هنگامی که شاخه ی زیتون را به کشتی نوح می آورد ، نماد صلح ، هماهنگی ، امید و خوشبختی بازیافته است . در تمام تصاویر حیوانات بالدار که در حال و هوای مشابه ارائه شده است ، کبوتر هم تصویر غریزه یی متعالی و به خصوص تصویر عشق است .
در باور یونان باستان ، که به طرز متفاوتی بر مفهوم خلوص ارزشگذاری می کند ، نماد کبوتر نه تنها در تضاد با عشق جسمانی نیست ، بلکه مرتبط با آن است . در واقع کبوتر ، پرنده ی آفرودیته نشانه ی عمل عاشقانه یی است که عاشق نسبت به معشوق خود به جا می آورد .
این باورها ، که جز در ظاهر تفاوتی ندارند باعث است که کبوتر اغلب نشانه ی آن گوهر زوال ناپذیری باشد که انسان در اختیار دارد ، یعنی اصل حیاتی اش ، روح . با همین نگرش ، بر روی چند گلدان یونانی مخصوص خاکستر مردگان کبوتری در حال نوشیدن از ظرفی نقش شده که این ظرف نماد چشمه ی خاطره است .
بدیهی است که تمام این نمادگرایی منتج از زیبایی و شکوه این پرنده است ، به خصوص کبوتر سفید بدون لکه و آهنگ خوش بغبغویش . در زبان عوام و همچنین در زبان خواص ، از زبان جاهلی و آرگوی پاریسی تا غزل غزلهای سلیمان ، واژه ی کبوتر ، استعاره یی جهانی برای زن است . چنانکه دانیلو به نقل از گرگوریوس نیسایی می نویسد : هر چه روح به نور نزدیکتر شود ، زیباتر می شود و در نور به شکل کبوتری در می آید و شاید از اینجااست که عاشق ، معشوق خود را ، روح یا کبوتر خود می خواند .
به هر تقدیر کبوتر پرنده یی است بی نهایت اجتماعی ،که همواره بر ارزشهای مثبت نماد گرایی اش تاکید شده است . (شوالیه – گربران ، جلد 4 ، 1385 ، 525 – 527 ) .
– قمری : در میان سرخپوستان جلگه ی آمریکا ، قمری پرنده ی پیک بهار است . قمری است که شاخه ی برگدار بید را به منقار خود می گیرد و همین عمل نمادگرایی آن را به نماد گرایی کبوتر نزدیک می کند .
در مفهوم نگاره های مصری ، قمری ، انسانی چست و چالاک تعبیر می شود که رقص و نی را دوست می دارد . در سنت مسیحی ، قمری نماد وفاداری در زناشویی است . (همان منبع ، 460 ) .
– کبوتر : که در زبان گفتاری « کَفتر » نامیده می شود پرنده ای خوش پرواز و سبکبال در انواع متعدد است . کهنترین روایات درباره کبوتر ، به زمان حضرت نوح مربوط می شود . وقتی کشتی نوح بر کوه جودی نشست و زمین مقداری آب را به خود فروکشید ، نوح زاغ را فرستاد تا ببیند چقدر آب در زمین مانده است . زاغ به مردار خواری مشغول شد و برنگشت و نوح کبوتر را فرستاد . کبوتر بیامد بیامد و بر زمین نشست و پای در آب نهاد . از شوری آب ، موی از پایش ریخت و پایش سرخ ماند . کبوتر پیش نوح آمد و گفت : آب مقداری در زمین مانده است . نوح کبوتر را دعا کرد . بنا بر روایات دیگر ، روز هفتم پس از طوفان ، نوح کبوتر را فرستاد و کبوتر شاخه ای از درخت زیتون به همراه خود آورد . در روایت دیگر ، با یک برگ انجیر در منقار و مقداری خزه در پای بازگشت و به پاداش این کار اهلی شد و طوق به او عطا گردید و این نخستین استفاده انسان از کبوتر بود . در ارتباط با این روایت ، کبوتر به نوح اختصاص یافته است :
به عشق بلبل مست و غم کبوتر نوح / به حدس هدهد بلقیس و عزّت عنقا ( عطار : 671 ) .
در شعر معاصر هم به این ویژگی گاهی توجه شده است :
تو خود آیا جست و جوی جزیره را
از فراز کشتی
کبوتری پرواز می دهی ؟ ( احمد شاملو ، ققنوس در باران : 19 ) .
شاید تحت تأثیر وظیفه ای که در سرگذشت نوح به کبوتر داده شده بود ، در بسیاری از فرهنگها ، از جمله فرهنگ ایران ، از وجود کبوتر به عنوان پیک و نامه بر و قاصد یاد شده است . اسطوره های کهن نشان می دهند که کبوتر را پیک ناهید نیز می نامیدند و مجسمه هایی که از کبوتر و قمری در خوزستان و جاهای دیگر ایران پیدا شده ، همگی رمزی از ناهیدند . ارتباط کبوتر با ناهید ( زهره ) از یک سو و رابطه این پرنده به عنوان مظهر مهرورزی با آفرودیت ( ربه النوع زیبایی در اساطیر یونان ) ، از سوی دیگر ، سبب شده است که کبوتر را « پیک عشق » و « قاصد عاشق » نیز بنامند . در ادب فارسی ، به ویژه در عرصه غزل سرایی سبک هندی ، تصاویر بدیعی با توجه به این موضوع پیدا می شوند :
مــنّــت از بال کبــوتــر نــکــشم ای قاصد / خــود بــه خود نــامه من شــوق پــریـدن دارد

مطلب مرتبط :   کبوتر، -، آنندراج، کبوتری، طوقی
دسته بندی : علمی