پربارترین دورهی زندگی اوست. این تجربهی عمیق او را میتوان در مجموعهی ” فلسطینی کحدّ السیف ” و مجموعهی ” قصائد من عیون امرأه ” یافت. علی فوده در سال 1976 م به بغداد رفت و در آنجا برخی از قصاید مجموعهی ” منشورات سرّیه للشعب ” را سرود؛ سپس برای زمان کوتاهی به کویت رفت و در همان سال به بیروت بازگشت تا به صفوف رزمندگان مقاومت فلسطین بپیوندد امّا به دلیل شخصیّت منحصر به فردی که داشت، به کار گروهی متمایل نشد و در مبارزه، راه صعالیک را در پیش گرفت و در این راه، مدّت زمانی زندان را به جان خرید .
در سال 1981 م، مجلهی ” الرصیف ” را با همکاری برخی از دوستانش منتشر کرد . سومین مجموعهی شعری او با عنوان ” عواء الذئب ” در بیروت در سال 1977 م منتشر شد و در سال 1979 م، تنها رمانش را با عنوان ” الفلسطینی الطیب ” به چاپ رساند و چهارمین مجموعه شعرش را با عنوان ” الغجری ” و آخرین مجموعهی شعریاش را در 1982م با عنوان ” منشورات سریه للشعب ” منتشر ساخت .
” الیاس خوری ” داستان شهادت علی فوده را در رمان ” باب الشّمس ” به تصویر کشیده است ( راجع، ابراهیم،2005م،81-76).
تعریف ادبیات پایداری و بررسی مؤلفههای آن
معنای پایداری در لغت و اصطلاح
پیش از پرداختن به تعریف ادبیات پایداری و جلوههای آن لازم است به بررسی معنی لغوی و اصطلاحی کلمه مقاومت پرداخته شود. واژه مقاومت از ریشه سه حرفی ( ق.و.م )گرفته شده و به معنای استواری و ایستادگی در برابر دشمن است ( حموی،2003م:878-879) .
پایداری نیاز فطری و طبیعی انسان و وطن است بخصوص در هنگامی که زندگی و شرافت و آزادی هردو در خطر باشد و جزء از طریق مقاومتکردن و مبارزه طلبی و فداکاری بدست نمیآید و این فقط مخصوص انسان نیست بلکه همه موجودات زنده را در برمی گیرد.
پایداری در برابر دشمنی که به منابع سرزمین دیگری چشم طمع دارد و در صدد تحقق مصالح خود درآن میباشد،بر هر انسان آزاده ای واجب هست که از وطن و کرامت خود در سرزمینش دفاع کند و جایز نیست که انسان در دفاع از وطن خود کوتاهی کند و این نوع پایداری بر هر انسانی که به سرزمین و کرامت و آزادی خود وفادار است جزئی از وظایفش می باشد. آن منحصر به دفاع از وطن نیست، بلکه انواع دیگری از پایداری مثل پایداری فرهنگی، اقتصادی و … را و نیز همه جوانب زندگی از مادی، معنوی، سیاسی، اقتصادی، علمی، فردی و گروهی را در بر میگیرد و آن یک پدیده درونی برای همه مخلوقات است.
شکل گیری مفهوم پایداری
مفهوم پایداری به زمانهای گذشته بر میگردد و از آغاز تاریخ بوده است،و از زمانهای قدیم مردم برای تحقق کرامت و آزادی خود به فکر پایداری بودهاند و به قضایای جامعه خود پایبند بوده اند،و زمان پایداری مختص به یک دوره محدود و مشخص نیست بلکه به ابتدای سکونت انسان بر میگردد و تاکنون ادامه دارد .
ادبیات پایداری
ادبیات پایداری در هر ملتی در نتیجه ظلم و ستم طولانی روی میدهد و طبیعتا هیچ ملتی ستم و ذلت را نمیپذیرد به دفاع میپردازد،و این نوع ادبیات تاکنون به آرمانهای آزاد سازی و باقی ماندن فلسطین زیر سلطه اشغال پایبند بودهاست.و درون مایه آن بر پایه ارزشهای قهرمانی و استقامت و جان فشانی و انقلاب و مبارزه طلبی و شهادت است.
پایداری یکی از ویژگیهای بارز ادبیات معاصر فلسطینی است که مردم را به شورش و جهاد علیه دشمن صهیونیست و اشغالگر غاصب دعوت میکند، بنابراین ادبیات پایداری ادبیاتی است که با ستمگر مقابله کرده و از حق مظلومان دفاع میکند و از نزدیک مشکلات و مصیبتها را درک میکند و بر خود واجب میداند که به صورت آگاهانه مردم عرب را به جهاد علیه هر دشمنی دعوت نماید.
وادبیات پایداری از اهمیت بسیاری برخوردار است و از زمانهای قدیم بیانگر خوبی برای تلاش انسان در جهت دفاع از حقوق خود بوده و برای مقابله با دیگری فقط بر توانایی و قدرت تکیه نمیکند بلکه همه مردمی را که خواهان آزادی هستند برای پشتیبانی از این رویارویی دعوت میکند .
مهمترین ویژگیهای ادبیات پایداری
ادبیات پایداری ادبیاتی است که مردم را به نجات از آنچه که ظلم و ستم بر آن روا داشته تشویق میکند و زندگی مردمی را که زیر سلطه اشغالگردر مقایسه با زندگی آزاد و بدون سلطه به تصویر میکشد و مردم را به تلاش بخاطر آزادی و از بین بردن ستم و دفاع از وطن دعوت میکند، و به مردم این آگاهی را میدهد که علیه ظلم و ستم و دشمنی بیگانگان به سرزمین خود دفاع کنند و از خواب غفلت به پاخیزند و شوق و رغبت درراندن دشمن را در آنها بر می انگیزد .
مروه بیان میدارد” که ویژگی ادبیات پایداری در ارتباط آن با مردم ودستاوردهای خوب آنها پنهان است و معتقد است که ویژگی این ادبیات از سه اصل شکل میگیرد که اصل اول آن این است که سازندگان این ادبیات همه از مردمی است که آن را ترتیب دادند و به آن ریشه دواندند. و اصل دوم اینکه ریشه این ادبیات به قضیه فلسطین برمیگردد و با این قضیه به حیات خود ادامه میدهد و در آن ذوب میگردد و پیوسته ادامهدارد .
و اصل سوم اینکه شاعران به خاطر استحکام ارتباطشان با مردم و قضیه فلسطین به اصول مارکسیست روی آوردهاند که در آنها حماسه و امید را میآفریند، و بیان میدارد که این سه اصل کامل و جامع هستند،و منبع اصلی در تفسیر و تحلیل پدیده ادبیات در طی قرن نوزدهم، در سرزمین فلسطین اشغالی میباشد” ( مروه ،1986م: 361،357)
شکلگیری ادبیات پایداری
همانا ادبیات پایداری فلسطین زمان طولانی از شورش و قیام را دربردارد و به قبل از حادثه سال 1948برمیگردد و شعر به عنوان یک سلاح در جنگ علیه سلطه بریتانیا و صهیونیسم بکار گرفتهشد. همانطور که در شعر شاعران فلسطینی چون ابراهیم طوقان، عبدالکریم الکرمی و شهید عبدالرحیم محمود نمایان است .
” و فلسطین بخش مهمی از قصاید جدید عربی را دربرگرفته است و پیوسته جهاد برای بازگرداندن آنها به عرب و بازگشت عرب به آن ادامهدارد و وطن عربی در پی عزت و سلامت و شرف خود میباشد” ( حوفی ، د.ت 185 ).
” و حادثه سال 1948 م رژیم عرب را تکان سختی داد و این حادثه فلسطین را برای عرب در اولویت قرارداد و پایداری را در شاعر فلسطینی و منبع رسالت و جزء وظایف او قرارداد . زیرا که شاعر بیانگر درون امت خود است و به عنوان یک مبارز میجنگند” (کمال الدین،1985م : 22).
شعر پایداری
همانگونه که جهاد بر هر مسلمانی واجب است هرگاه که دشمنان وارد سرزمین اسلام گردند پایداری حق شرعی برای اهالی سرزمین غضب شده علیه دشمن اشغالگر است و همانطور که شعر وسیله ای جهت تعبیر از انسان و جامعه او و سند تاریخی از احساسات و افکار او و بزرگواریش از زمانهای قدیم و تاکنون میباشد، بنابراین شاعران با الفاظ و معانی شعری خود پرچم پایداری را به دوش میکشند و با زبان و جان خود به مبارزه میپردازند و از امت و حوادث آن دفاع میکنند .
” بعضی از شاعران ادبیات پایداری شعر را در خدمت مسئله عربی به خصوص مسئله فلسطین بهکارگرفتهاند،و حوادث خونین و رنجهایی را که این سرزمین مقدس از وطن عربی زیر آتش دشمن صهیونیست شاهدبوده به تصویر کشیدهاند،و در شعرشان عاطفه راستین قومی و وطنی و عربی موج میزند به همین خاطر شعر آنها همچون آیینهای بیانگر احوال و اوضاع وطن عربی به طور کلی و فلسطین به طور خاص بودهاست،و در کلمات آنها فریاد وطن خواهی و بیان درد و رنج و توصیف رزمندگان شورشگر علیه طغیان و استبداد به چشم میخورد،و شعر در نزد آنان همچون منبری است که از بالای آن برای برانگیختن جهاد و مبارزه فریاد میزنند،و به خاطر پاکسازی سرزمین عرب از وجود دشمنان که این سرزمین پاک را از زمانی که در آن قدم گذاشتهاند به فراموشی سپردهاند به مبارزه میپردازند” (بلمشری، 2009 م : 102 ).
مفهوم شعر پایداری
شعر پایداری مختص به زمان محدودی نیست، بلکه در هر زمانی جریان داشته و آن یک فعالیت ادبی است که در بیداری وجدان مردم در عدم پذیرش ستم و اشغال سهیم بودهاست و ملت را از خواب غفلت بیدار میکند و این نوع شعر همانند آیینهای بیانگر درد و رنج ملت هاست و به قضایای انسان میپردازد و از حق انسان در بقاء و زندگی زیر پرچم آزادی و استقلال دفاع میکند .
روند شکلگیری شعر پایداری
شاعران پایداری کسانی هستند که از حقوق از دست رفته ملتها و تحریک ستم دیدگان برای بازگرداندن حقوق خود از ستمگران و آگاهی قشر ضعیف بر عدم سازش در مقابل استکبار سخن میگویند .
” دستاورد پایداری در شعر از مهمترین گفتگوی ادبیات جهانی از قدیم بودهاست،و عرب ادبیات پایداری را از زمان پیبردن به ادبیات شناخته است،و شاعر عرب زبان قوم خود در ثبت آثار و دفاع از آنها بودهاست. شعر حماسه در زمان جاهلیت مشهور شده و شاعران اسلام آن را بهکارگرفته اند” ( السموری: 2006 م). و شاعران دوره اموی و عباسی در شعر جهادی خود از آنها تبعیت نمودهاند و شعر پایداری به روشنی در ادبیات عصرهای پیاپی خصوصا در زمان جنگهای صلیبی در رویایی با مغول اشغاگر نمایان یافتهاست و این قصاید به جهاد دعوت می کرد. اما در عصر حدیث شعر پایداری فلسطین علیه اشغالگر بریتانیایی و حرکت صهیونیست از سال 1920 م و بعد وعده بلفور همزمان با قیام سال 1936 در فلسطین و قیام البراق سال 1948م به وقوع پیوستهاست. (راجع، ابوسلمان ،1376ه.ش: 39،27 ) ” و قبل از سال 1948م، شاعران پایداری مانند : ابراهیم طوقان، عبدالرحیم محمود و ابو سلمی و در قرن پانزدهم یوسف الخطیب، معین سبیسو، هارون هاشم رشید و فدوی طوقان پا به عرصه ادبیات پایداری گذاشتند. اما شاعران قرن نوزدهم بارزترین افکار پایداری در شعر جدید را دارا بودند و از جمله آنها شاعران بزرگی چون: نزار قبانی (سوریان)، محمود درویش (فلسطین)، سمیح القاسم (فلسطین)، امل دنقل (مصر)، عزالدین المناصره (فلسطین)، و … ” (ام لجین:2009م ).
ویژگیهای شعر پایداری
بیشتر شعر پایداری فلسطین در یک ویژگی مشترک است و آن سهولت در کلام و واضح بودن تصاویر است. و خالد علی مصطفی درباره ویژگیهای شعر پایداری این چنین اظهارمیدارد که” شعر فلسطین قصیده آن واضح و عبارات آن مشخص و خالی از تأملات ذهنی و پیچیدگی و حیرانی و خیال و سؤال و جواب محض در معنی زندگی و مرگ است و از تراکیب لغوی عجیب و پیچیدگی در ساخت قصیده به دور است” ( مصطفی ، 1986م: 42 ).
جلوههای ادبیات پایداری
– وطن دوستی
بدون شک وطن دوستی از أمور فطری در انسان است. عجیب نیست که انسان وطنی را که بر روی آن شکل گرفته دوست داشتهباشد. از غرابت به دور است که انسان شوق به وطن را در دل خود احساسکند در هنگامی که وطن را ترک کرده و به مکان دیگری میرود. و هنگامی که انسان از محیطی که در آن شکل گرفته و در خاک آن بزرگ شده و از منافع آن استفاده کرده تأثیر میپذیرد بنابراین آن محیط بر او حق بسیاری دارد .” همانا شاعران در شعر وطنی به وطن دوستی خود نغمهسراییکردند و بیان نمودند که آنها سربازان وطن هستند، همان کسانی که خونشان را در دفاع از وطن میبخشند” ( النویهی ، 1971م : 524).
و از موضوعات مهمی که شاعران فلسطینی به آن اهتمام بالغی داشتهاند آن وطن است، آنها پیرامون وطن خود شعرمیسرایند و با شعر مردم را از خواب غفلت بیدارمیکنند و قضیه ملت شان را یادآور میشوند . عنصر اصلی درگیری صهیونیست با مردم فلسطین بر سر مسأله زمین است و وطن برای آنها فقط به منزله سرزمین و قرارگاه آنها نیست بلکه به آنها هویت، ارزش، تمدن و زندگی شرافتمندانه میبخشد و انسان فلسطینی ذلت و خواری را نمیپذیرد، هر چند که به خاطر وطن متحمل سختیها و عذاب از سوی صهیونیستها میشود اما میماند و در مقابل این دشمن اشغاگر صهیونیست پایداری

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه دربارهلزج، تقریبأ، غیرلزج، موهومی
دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید