نشان دهندهی وجود رفتارهای پرخطری مانند مصرف سیگار، الکل و سایر مواد در بین دانش آموزان می باشد. 12 درصد پاسخگویان سیگار مصرف میکرده اند، 6/30 درصد تجربهی مصرف قلیان را داشته اند، 10 درصد الکل و 2 درصد نیز هرویین مصرف می کرده اند.
زاده محمدی و احمدآبادی (1387) در مطالعهای با عنوان “هموقوعی رفتارهای پرخطر در بین نوجوانان دبیرستانهای شهر تهران”، با روش نمونهگیری طبقهای و متناسب با حجم، تعداد 807 دانش آموز دختر و پسر دبیرستانی شهر تهران را انتخاب و مورد بررسی قرار دادهاند. یافتهها نشان داده است که برحسب یک مقیاس 5 قسمتی، میانگین خردهمقیاسهای گرایش به جنس مخالف 24/3، رابطه و رفتار جنسی 15/2، مصرف الکل 00/2، مصرف سیگار 87/1 و مصرف مواد مخدر و روانگردان 74/1 بوده است. همچنین نتایج حاکی از این میباشد که بین تمامی رفتارهای پرخطر رابطه مثبت و معناداری برقرار است. مصرف الکل، دوستی با جنس مخالف و مصرف مواد مخدر و روانگردان به همراه جنسیت(پسر)، تحصیلات مادر(دانشگاهی)، رشته تحصیلی(انسانی) و درآمد خانواده(زیر 200 هزار تومان) بیشترین واریانس خطرپذیری جنسی نوجوانان را تبیین نموده است.
جلایی پور و حسینی نثار (1387) در پژوهشی به بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر بزهکاری نوجوانان در شهر رشت پرداختهاند. یافتهها نشان میدهد که نوجوانانی که خویشتنداری ضعیفی دارند، پیوند اجتماعی آنها نیز ضعیف است و بزهکاری بیشتری را مرتکب میشوند. مدل رگرسیونی نیز نشان میدهد که دو متغیر خویشتنداری و پیوند اجتماعی، 24 درصد تغییرات متغیر وابستهی پژوهش یعنی بزهکاری نوجوانان را تبیین میکند.
سلیمانی نیا (1386) در پژوهشی به بررسی تفاوتهای جنسیتی نوجوانان در ارتکاب انواع رفتارهای پرخطر پرداخته است. به همین منظور 6 حوزه از رفتارهای پرخطر شایع در میان نوجوانان شامل خشونت، خودکشی، مصرف سیگار، الکل، مواد و رفتار جنسی ناایمن مورد ارزیابی قرار گرفت. نمونهی مورد پژوهش شامل 385 نوجوان دختر و پسر 14 تا 19 ساله دبیرستانهای منطقه 5 تهران بوده است. نتایج به دست آمده نشان داده است که شایعترین رفتار پرخطر در بین نوجوانان، مصرف الکل، و پس از آن به ترتیب، مصرف سیگار، رفتار جنسی ناایمن، خشونت، مصرف مواد و اقدام به خودکشی بوده است. یافتهها همچنین بیانگر تفاوت معنادار پسران و دختران در رابطه با رفتارهای پرخطری مانند مصرف سیگار، مصرف الکل و مواد مخدر بوده است، اما در رابطه با خشونت، خودکشی و رفتار جنسی ناایمن تفاوت معناداری مشاهده نگردید.
نادری و همکاران (1386) در مطالعهای با عنوان “تأثیر آموزش مهارتهای اجتماعی بر سازگاری فردی-اجتماعی، پرخاشگری و ابراز وجود دانشآموزان دختر در معرض خطر مقطع متوسطه شهر اهواز”، تعداد 60 دانشآموز را به صورت تصادفی چندمرحلهای انتخاب و به دو گروه 30 نفری آزمایش و گواه تقسیم نموده اند. ابزار اندازهگیری پژوهش، پرسشنامه بوده است که پیش آزمون برای هر دو گروه اجرا گردید. سپس گروه آزمایش 20 جلسه یک ساعته تحت آموزش مهارتهای اجتماعی قرار گرفت. پس از اعمال مداخله بار دیگر از هر دو گروه آزمون به عمل آمد. نتایج آزمون تحلیل واریانس چندمتغیره نشان داده است که آموزش مهارتهای اجتماعی باعث افزایش سازگاری فردی-اجتماعی، کاهش پرخاشگری و افزایش ابراز وجود در دانش آموزان دختر در معرض خطر مقطع متوسطه شهر اهواز گردیده است.
احمدی و ایمان (1384) در مطالعه‌ای با استفاده از روش پیمایشی و با شیوه خود-گزارشی‏، اطلاعات مورد نیاز در مورد ویژگی‏های جمعیت‏‌شناختی، اقتصادی و اجتماعی پاسخگویان، مؤلفه‏های فرهنگ‏ فقر و گرایش جوانان به رفتار بزهکارانه را جمع‏آوری نموده‌اند. جامعهی مورد مطالعه پژوهش آن‌ها، جوانان 11 تا 18 ساله منطقه حاشیه‏نشین ده‏پیاله شهر شیراز می‌‏باشد. یافته‏ها‏ بیانگر رابطهی معنی‏داری بین حاشیه‏نشینی و مؤلفه‏های فرهنگ فقر و کمبود حمایت خانواده با گرایش به رفتار بزهکارانه و تعامل بین حاشیه‏نشینی و مؤلفه‏های فرهنگ فقر در رابطه با رفتار بزهکارانه جوانان می‌‏باشد.
احمدی و همکاران (1380) در پژوهشی به بررسی تطبیقی رفتار بزهکارانهی دانشآموزان دبیرستانهای نظام قدیم و جدید شهر شیراز با توجه به میزان کنترل اجتماعی این مدارس بر روی رفتار بزهکارانه پرداختهاند. برنامه‏های مدارس نظام قدیم و جدید با یکدیگر به لحاظ نقش این برنامه‏‌ها در کنترل دانش‏آموزان و نظم اجتماعی و گرایش آن‌ها به رفتار بزهکارانه مقایسه شده است. یافته‏های پژوهش نشان می‌‏دهد که درصد بزهکاری در دانش‏آموزان نظام جدید، نسبت به دانش‏آموزان نظام قدیم بیشتر است. بنابراین میزان کنترل اجتماعی مدارس نظام جدید بر بزهکاری نوجوانان کمتر از نظام قدیم می‌باشد.
احمدی و همکاران (2000) در پیمایشی، نقش تقیدات به نهادهای اجتماعی اولیه، سازمان‌ها و گروههایی نظیر خانواده، مذهب، مدرسه و تأثیر گروههای همسالان در تبین رفتار بزهکارانهی گروه سنی 19-14 شیراز را مورد بررسی قرار دادهاند. در این پژوهش، یک رویکرد خود-گزارشی که به شکلی پیمایشی به کار رفته است، برای جمع‏آوری اطلاعات لازم مورد استفاده قرار گرفت. بیشترین پایداری و یافته‏های اصلی در این بزهکاری خود-گزارشی آن است که رابطهی معنی‏داری بین تقیدات به مدرسه و مذهب از یک سو، و رفتار بزهکارانه از سوی دیگر وجود دارد. همچنین روابط مشابهی بین تقیدات به خانواده و مذهب، مدرسه و گروههای همسالان، مذهب و گروههای همسالان، خانواده و مدرسه و رفتار بزهکارانه مشاهده شده است.
به طور کلی، پژوهش های داخلی را می توان به سه بخش تقسیم نمود:
– الف) پژوهش هایی که به بررسی یک یا چند نوع مهارت اجتماعی و رابطهی آنها با رفتارهای پرخطر(یا یکی از انواع رفتارهای پرخطر) پرداخته اند؛ مانند احمدی طهور سلطانی و همکاران(1392)، بهرامی و همکاران(1392)، بهزادپور و همکاران(1392)، رمضانی و همکاران(1391)، مقتدایی و همکاران(1390)، رئیسی(1388)، نادری و همکاران(1386).
– ب) پژوهش هایی که رابطهی بین یک یا چند متغیر غیر از مهارت های اجتماعی و رفتارهای پرخطر(یا یکی از انواع رفتارهای پرخطر) را بررسی نموده اند؛ مانند سلمانی و همکاران(1393)، کاظمینی و مدرس غروی(1392)، پروین و علی بابایی(1392)، بوستانی(1391)، علیوردی نیا و همکاران(1390)، باریکانی(1387)، زاده محمدی و احمدآبادی(1387)، سلیمانی نیا(1386).
– ج) پژوهش هایی که رفتارهای بزهکارانهی نوجوانان و جوانان را عمدتأ در شهر شیراز بررسی نموده اند؛ مانند خواجه نوری و هاشمی نیا(1390؛1389)، احمدی و کونانی(1389)، احمدی و همکاران(1388؛1380؛2000)، جلایی پور و حسینی نثار(1387)، احمدی و ایمان(1384).
2-4- پیشینه خارجی

مطلب مرتبط :   هویت، تمدن، (همان‌،، تجدد، انقلاب

وونگ تونگکام و همکاران43 (2014) در پژوهشی، تأثیر عوامل حفاظت کننده و مخاطره آمیز در حوزههای فردی، همسالان و مدرسه را در ارتباط با مصرف الکل و مواد مخدر توسط نوجوانان تایلندی مورد بررسی قرار دادند. به همین منظور تعداد 1778 نفر دانشآموز به عنوان نمونه انتخاب شدند. یافتهها نشان داده است که تعهد کم نسبت به مدرسه دارای همبستگی قوی با مصرف مواد مخدر بوده است. همچنین داشتن دوستان دارای رفتارهای بزهکارانه، خطر استفاده از الکل و مواد مخدر را افزایش میدهد. در رابطه با عوامل حفاظت کننده، 40 تا 60 درصد از دانشآموزانی که دارای سطوح بالای باور اخلاقی بودند، در فعالیتهای مذهبی مشارکت میکردند و از مهارتهای اجتماعی برخوردار بودند، احتمال کمتری داشته است که الکل مصرف نمایند. به طور خلاصه میتوان گفت که تأثیر همسالان یک عامل مهم برای مشارکت کردن نوجوانان تایلندی در سوء مصرف مواد بوده است، ضمن اینکه دینداری به نوجوانان کمک میکند تا ابعاد منفی مواد مخدر برایشان درونی شده و آنها را تشویق میکند که از مصرف مواد مخدر و الکل اجتناب کنند.
تاکر و همکاران44 (2014) در پژوهشی، تأثیر همسالان بر مصرف ماری جوانا را در اشکال مختلف رابطهی دوستی مورد مطالعه قرار دادند. محققان با استفاده از دادههای طولی یک ساله که از مطالعهی طولی ملی سلامت نوجوانان به دست آمد، به بررسی این مسأله پرداختند که آیا اشکال سه گانه دوستی، تأثیر دوستان بر مصرف ماری جوانا در بین نوجوانان را تعدیل مینماید؟ اشکال سه گانهی دوستی شامل اینکه دوستی متقابل باشد، مشهور و معروف بودن دوستان و تفاوت معروفیت/منزلتی بین دوستان و نوجوانان بوده است. نمونهی پژوهش تعداد 1612 نفر شامل دانشآموزان پایه 11/10 در موج اول و پایه 12/11 در موج دوم که از دو مدرسهی بزرگ انتخاب شده بودند. یافتهها نشان داده است که در یک مدرسه، تأثیر دوستان بر مصرف ماری جوانا در دوستیهای متقابل و دوطرفه که در آنها اعتماد و صمیمیت وجود دارد، در مقایسه با روابط غیرمتقابل و یک طرفه از احتمال بیشتری برخوردار بوده است. در مدرسهی دیگر، تأثیر دوستان زمانی که آنها در محیط مدرسه نسبتاً معروف بودند یا از خود نوجوانان معروفیت بیشتری داشتند، قویتر بوده است. در این شرایط، به نظر میرسد رفتارهای دوستان نوعی استراتژی برای به دست آوردن منزلت اجتماعی باشد.
هولت و همکاران45 (2014) در پژوهشی به بررسی تأثیر خود-کنترلی و بینظمی محلهای بر قربانی شدن زورگویی پرداختند. تعداد 1792 دانشآموز به صورت تصادفی از مدارس مناطق پایین شهر انتخاب شدند. سطوح خود-کنترلی به عنوان یک عامل سطح فردی و بیسازمانی محلهای به عنوان یک عامل سطح محلهای در ارتباط با قربانی شدن زورگویی در ابعاد کلامی، فیزیکی و سایبری مورد سنجش قرار گرفتند. یافتههای به دست آمده نشان می دهد که خود-کنترلی پایین و بینظمی محلهای با هر کدام از ابعاد قربانی شدن زورگویی رابطه دارد. اثر خود-کنترلی زمانی که برای تجربههای قربانی شدن چندگانه کنترل گردید، تعدیل شد. شبکهی این کنترلها، بی نظمی محلهای را گسترش می دهد که با افزایش معنادار آماری در احتمال قربانی شدن زورگویی همراه است.

مطلب مرتبط :   ساکنان، شهری، کارشناس، سکونتی، poll,
دسته بندی : علمی