منبع پایان نامه با موضوع روابط زناشویی

دانلود پایان نامه

(یا بررسی تاثیر گذر زمان بر اثربخشی مداخله) پیگیری از هر دو گروه آزمایش و کنترل به عمل آمد. پس از گذشت 30 روز از پسآزمون، هر دو گروه پرسشنامهها را تکمیل نمودند و داده ها مجدداً تحلیل شدند.
جدول(4-12) میانگین و انحراف استاندارد نمرات آزمودنیها را در پرسشنامه سازگاری زناشویی در مرحله پیگیری نشان میدهد.

برای بررسی پیشفرض همسانی واریانسها از آزمون لوین استفاده شد که نتایج آن در جدول(4-13) آمده است.همانطور که جدول(4-13) نشان میدهد هیچ کدام از مقادیر F بدست آمده برای آزمون لوین معنی دار نیستند و میتوان نتیجه گرفت که واریانسها همگونند و آزمون تحلیل کوواریانس مقدور است.
نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره(آزمون لامبدای ویلکس) برای مقایسه گروه آزمایش و کنترل در مرحله پیگیری در جدول(4-14) آمده است. این جدول تاثیر غنی سازی را بر مجموع نمره کل و عاملهای کیفیت روابط زناشویی نشان میدهد.

همانطور که در جدول(4-14) آمده است با کنترل تاثیر سن، تحصیلات، طول مدت ازدواج، تعداد فرزندان، و میزان درآمد، و پیش آزمون، بین گروه کنترل و آزمایش در کیفیت روابط زناشویی و ابعاد آن تفاوت معنیداری وجود دارد.
جدول(4-15) تاثیر غنیسازی را بر هرکدام از عاملهای کیفیت روابط زناشویی و نمره کل در مرحله پیگیری نشان میدهد.

همانگونه که در جدول(4-15) مشاهده میشود بین گروه آزمایش و کنترل در همه عاملهای کیفیت روابط زناشویی و نمره کل، تفاوت معنی دار وجود دارد. دامنه مجذور اتا بین 293/0 تا 431/0 است، در نتیجه غنیسازی با گذشت یک ماه همچنان تاثیر خود را حفظ کرده است. توان آماری بدست آمده (778/0 تا 967/0) نشانگر کفایت حجم نمونه و دقت آماری مطلوب است.

فصل پنجم
بحث و نتیجهگیری

5-1- مروری بر یافتههای پژوهش
این پژوهش یک مطالعه نیمهتجربی بوده که تاثیر غنیسازی به شیوه ارتقای روابط را بر کیفیت روابط زناشویی بررسی نموده است. بدین منظور 36 نفر انتخاب شده و در دو گروه آزمایش و گواه به صورت تصادفی جایگزین شدند. هر دو گروه در مراحل پیشآزمون، پسآزمون و پیگیری شرکت کرده و پرسشنامهها را تکمیل نمودند. متغیر مستقل(یا مداخله) غنیسازی به شیوه ارتقای روابط(RE) بود که در 8 جلسه بر گروه آزمایش اعمال شد. یافتههای پژوهش نشان داد که غنیسازی باعث افزایش کیفیت روابط زناشویی و ابعاد آن(توافق، انسجام و رضایت) شده است و فرضیه های پژوهش تایید شدند.
5-2- بحث:
1- نتایج پژوهش نشان داد که غنی سازی روابط باعث بهبود کیفیت روابط زناشویی شده است(جدول4-3). این نتیجه با یافتههای آکاردینو و جورنی(1998) همسو است. پژوهش های مشابه دیگری یافت نشد، ولی پژوهشهای کارسون، کارسون، گیل و باکوم(2004)، موری، رز، بلیویا، هولمز و دیگران(2002)، اثربخشی غنیسازی روابط بر ارتقای ابعاد ذهنی و عینی روابط زناشویی را تایید نمودهاند.
به لحاظ نظری میتوان گفت مهارتهای ایجاد شده در R. E مهارتهایی هستند که برای کمک به ارضای شدیدترین تمایلات خانواده ها، و تقریباً در همهی فرهنگها کاربرد دارند. این تمایلات شامل عشق، دلسوزی، تعلق، اعتماد، وفاداری، امنیت و لذت هستندکه در بین بقیه از اهمیت بیشتری برخودارند. اگر هر شرکت کننده این تمایلات رابرای همسرش و برای سایر اعضای خانواده ارضا کند، به عنوان یک کارکرد روانی-اجتماعی اساسی که در روابط رمانتیک صورت گرفته، تلقی می شود که با ایجاد یک جو مراقبتی پایدار، عشق و صمیمیت، عزت نفس و رشد روانی فردی هر یک از اعضا را تقویت می کند. پاسخهای دلسوزانه میتواند عامل بسیار مهمی در ارتقای امنیت و پایداری پیوند زناشویی، و ایجاد روابط صمیمانهی سازنده و پایداری برای رشد شخصی باشد. به عبارتی از دیدگاه R. E آنچه در بلند مدت مهم است و در دوره های R. E بدست میآید روابط زوجی سالم، توانایی حل مساله به روشی دو سونگر و منصفانه، توانایی حفظ جو مراقبتی در طول بحث و حل مساله، توانایی اتخاذ دیدگاه فرد دیگر، توانایی تعامل با دیگر شرکت کنندگان، توانایی به وضوح دیدن خود و دیگری( بدون سوگیری)، توانایی مانع شدن یا کاهش دادن چرخه ها ی تعامل منفی-منفی و خشم، توانایی تغییر در الگو های رفتاری مورد انتظار فرد، کمک به فرد جهت رسیدن به تغییرات مطلوب مورد انتظار خودش و کمک به شریک خود تا تغییراتی را که میخواهد انجام دهد. اینها هم تغییراتی هستند که از طریق تسلط بر مهارتهای برنامه R. E ایجاد می شوند. همچنین با توجه به اینکه پیشینه پژوهشی نیز نشان داه غنی سازی روابط از اثربخشی مطلوبی برخوردار است، میتوان نتیجه گرفت مهارتهای آموخته شده به خوبی تاثیر گذار بودهند و توانستهاند کیفیت روابط زناشویی را ارتقا بخشند.
2- یافتههای پژوهش نشان داد که غنی سازی به شیوه ی ارتقای روابط باعث افزایش توافق در روابط زناشویی شده است(جدول4-6). پژوهشی با عنوان یا فرضیهی مشابه یافت نشد. اما از آنجایی که توافق زناشویی بر اساس نظریه ی لیوایز و اسپنیر(1979) بعد عینی کیفیت روابط زناشویی را نشان می دهد و یکی از مولفه های سازگاری زناشویی است، میتوان گفت این نتیجه یا یافتههای حاصل از پژوهش های موری،رز، بلویا، هولمزو دیگران (2002)، بروکس، جورنی و مازا(2001)، دوکت(2001)، شولبنرگر(2001)، آکاردینوو جورنی(1998)، جسی و جورنی(1981)، و یمن(1973) همسو است. در این پژوهشها غنی سازی به شیوه ی ارتقای روابط سازگاری زناشویی را افزایش داده است.
به لحاظ نظری میتوان گفت از آنجا که بخشی از فرایند غنی سازی به آموزش مهارت های بحث و مذاکره و حل تعارض اختصاص داده شده است، میتوان اظهار نمود آموزش این مهارتها و انتقال آن به محیط خارج از جلسات آموزشی، به زوجها در نیل به توافق و همفکری کمک نموده است. . مهارت ابرازگری شرکتکنندگان را قادر به فهم بهتر منابع استرس، نیازها و تمایلاتشان میسازد و به طریقی که کمترین احتمال ایجاد و اکنش های دفاعی، اضطراب، خصومت و تعارض وجود داشته باشد و بیشترین احتمال فراخوانی فهم همدلانه، همکاری و حمایت وجود داشته باشد، قادر به ابراز گری در مقابل دیگران می شوند. این مهارت افراد را در فرایند حل تعارض و حل مساله به صورت سریع و موفقیتآمیز و با اضطراب کمتر، یاری میکند. مهارت همدلانه، مشارکت کنندگان را برای فهم دلسوزانهی بیشتر از نیازهای مراجعان در زمینه های نیازهای هیجانی، روانشناختی و نیازهای بینفردی و تمایلات دیگران و فراخوانی رفتارهای باز، صادقانه، قابل احترام و اعتماد، مشترک، رفتارهای هم حسی، نظارتی و صمیمی با دیگران با سرعت و میزان بیشتر آماده می سازد. مهارت بحث و مذاکره به زوج ها برای حفظ فضای هیجانی( عاطفی) مثبت آموخته میشود، تا زمانی که از موضوعات مشکل بحث میشود، از این طریق از افزایش خشم جلوگیری شود. مجموعه این عوامل باعث میشود زوج راحتتر بتوانند به توافق زناشویی دست یابند.
3- یافتههای پژوهش نشان می دهد غنیسازی روابط، رضایتمندی زناشویی را بهبود بخشیده است(جدول4-9). این نتیجه با یافتههای نظری(1383)، کارسون، کارسون، گیل و باکوم(2004). براک وجانینگ(1983) همسو است. با توجه با اینکه غنی سازی مهارتهای همدلی، ابرازگری و ایجاد جو حمایتی توسط زوج را آموزش می دهد و همانگونه که در فصل سوم بیان شد هدف اصلی این رویکرد کمک به ارضای نیازهای اساسی خانواده مانند عشق، مهربانی، تعلق، امنیت و لذت است(سوکا،2005). در نتیجه می توان انتظار داشت این رویکرد رضایتمندی زناشویی را نیز افزایش دهد. بویژه مهارت همدلی باعث می شود هر یک از زوجین به ارضای نیازهای هیجانی و روانشناختی همسرش کمک نماید و باعث فراخوانی رفتارهای باز، صادقانه و صمیمانه توسط همسر میشود(گینزبرگ،2000).
4- یافتههای پژوهش نشان داد که غنی سازی روابط باعث افزایش انسجام در روابط زناشویی شده است(جدول4-12). این نتیجه با یافته های پژوهش شولبنرگر(2001)، جسی و جورنی(1981)، و یمن(1973) همسو است. از دیدگاه فینچام و بردبوری (2001) و لیوایز و اسپنیر(1979) همسانی رفتاری بعدی از سازگاری است و سازگاری خود بعد عینی کیفیت روابط زناشویی است. از این حیث یافته های این پژوهش با یافتههای موری، رز، بولیویا، هولمز و دیگران(2002)، بروکس،جورنی و مازا(2001) و دوکت(2001) همسو است
بر اساس تعریف، انسجام زناشویی نزدیکی و همسانی عملکرد زوج در امورروزمره زندگی را نشان می دهد. مهارت های بحث و مذاکره زمینهای را فراهم میکند تا زوج ها بتوانند به تفاهم رفتاری دست یابند و ناهمسانی در رفتار و عملکرد کاهش یابد. همچنین مهارت تغیی خود وکمک به تغییر همسر زن و شوهر زا به سمت نوعی تشابه و تفاهم مشترک سوق میدهد. همانگونه که در شکل(2-8) آمده است، این توافق برای تغییر، باعث ایجاد تغییرات رفتاری در رفتا زن و شوهر شده و منجر به ایجاد هماهنگی و انسجام در روابط زناشویی میشود.
4- آخرین بخش از نتایج پژوهش نشان داد که غنی سازی به شیوه ی ارتقای روابط پس از گذشت یک ماه، همچنان اثربخشی خود را حفظ کرده است(جدول4-15و 4-16). این بخش از یافته های پژوهش با نتایج حاصل از پژوهشهای کارسون، کارسون،گیل و باکوم(2004)، جسی، جورنی و مازا(2001)، بروکس(1997)، براک و جانینگ(1983) و ویمن(1973) همسو است. از آنجایی که در بخش آموزش مهارت های پیشرفته، انتقال و تعمیم و مهارت های نگهداری و تداوم آموزش داده شد، در نتیجه می توان اظهار نمود که این مهارتها به خوبی آموخته شده و به کار بسته شده اند. شرکت کنندگان از طریق به کار گرفتن این مهارت ها میتوانند آموخته های خود را در طول زندگی همچنان نگه داشته و مرور نمایند تا فراموش نشود. این عامل باعث می شود اثربخشی دوره در طول زمان همچنان باقی بماند.
5-3- اعتبار پژوهش:
اگر چه در بحث از یافته ها، به اثربخشی غنیسازی اشاره شد و یافتهها به مداخله نسبت داده شد ولی به نظر میرسد نوع ابزار و نحوهی سنجش سازه عامل بسیار مهمی می باشد که با میزان اثر بخشی مشاهده شده، تعامل دارد. به عبارتی، نوع ابزار تا حد زیادی می تواند به میزان مجذور اتای بدست آمده اثر گذار باشد. چرا که در صورتی که پرسشنامهای، گزارهها یا پرسشهای آن نگرش سنج باشد، بیشتر به سنجش سازههایی میپردازد که حالتی پایدارتر دارند و به احتمال زیاد برای تغییر آنها به زمان بیشتر و مداخلههای بلند مدت تری نیاز باشد. در حالی که پرسشنامههایی که به سنجش رفتار و فراوانی وقوع رفتار میپردازند در مقابل تغییر حساسترند. چرا که رفتار هدف مشخصتر است و تغییرات عینیترند. پرسشنامهی به کار گرفته شده برای این پژوهش از نوع رفتار سنج بوده و گویه های آن حیطه های عینی رفتاری را می سنجد. این نوع گویه ها صرف نظر از ماهیت مداخله، به اکثر مداخلهها حساسند. گر چه به نظر می رسد این ویژگی ابزار، همان روایی ملاکی است، ولی باید توجه داشت ملاک قرار دادن حساسیت به مداخله، برای هر نوع پرسشنامهای مقدور نیست. در واقع اکثر پرسشنامه هایی که گویه ها و گزارههای آنها از نوع رفتاری نیست، قابلیت آن را ندارند که حساسیت به مداخله را به عنوان روایی ملاکی برای آنها در نظر گرفت. در مجموع هدف از بحث اخیر این بود که می توان بخشی از تغییرات مشاهده شده را به قابلیت ابزار نسبت داد.
به نظر میرسد متغیر بسیار مهمی که تعدیل کننده کیفیت روابط زناشویی است و در تاثیر غنیسازی بر روابط زناشویی نقش تعدیل کننده را بازی میکند، هوش هیجانی است. نگاهی به مهارتهایی که در غنیسازی به شیوه ارتقای روابط و حتی سایر شیوه های غنیسازی آموزش داده میشود، نشان میدهد آنچه در این جلسات آموخته میشود در واقع همان مهارتهای هوش هیجانی هستند. بنابراین شاید بتوان بخشی از میزان اثر گذاری(مجذور اتا) مشاهده شده را به هوش هیجانی افراد نسبت داد. در مجموع از نظر پژوهشگر از مجموع شیوه های غنیسازی، شیوهای کاراتر است که بهتر بتواند مهارتهای هوش هیجانی را به افراد انتفال دهد.
5-4- محدودیتهای پژوهش:
به نظر می رسد شخصیت پژوهشگر به عنوان رهبر جلسات مداخله، بر فرایند جلسه ها اثر گذار باشد.
5-5- پیشنهادات پژوهشی:
پیگیری با فاصله ی بیشتر و چند بار صورت گردد و برای تحلیل از طرح های اندازه گیری مکرر و سریهای زمانی نیز استفاده شود.
مدل کواریانس با متغیر های متفاوتی بررسی شود. یعنی متغیر های مداخله گر دیگری نیز بررسی شود. مثل هوش هیجانی شرکت کنندگان اثربخشی غنی سازی روابط بر سایر سازه های مطرح در روابط زناشویی بررسی شود.
اثربخشی غنیسازی روابط با سایر شیوه های مشاوره و روان درمانی مقایسه شود.
5-6- پیشنهادهای کاربردی:
مراکز مشاوره و روان درمانی می توانند دوره های غنی سازی به شیوه ی ارتقای روابط برگزار نمایند و این مهارت ها را به زوجین آموزش دهند.
با توجه به اینکه ویژگیهای روانسجی پرسشنامهی سازگاری زناشویی(RDAS ) تاییدشد، این پرسشنامه میتواند به عنوان ابزاری مناسب در امور پژوهشی و بویژه بالینی مورد استفاده قرار گیرد.
پیوست1
مقیاس شادمانی زناشویی(MHS)
هدف این مقیاس برآورد شادمانی فعلی شما از ازدواج تان در هریک از ده بعد فهرست شده در زیر است . لطفاً دور یکی از اعداد (1 تا 10) مقابل هر یک از زمینه ها ی ازدواج را که متناسب با وضع زناشویی شماست، دایره بکشید. اعداد سمت چپ نشانگر میزان خرسندی و اعداد سمت راست نشانه میزان ناخرسندی است. با بهره گرفتن از مقیاس عددی (1 تا 10) ، احساس امروز خود را دقیقاً بیان کنید. سعی کنید تمام احسا س های دیروز خود را کنار بگذارید و فقط روی احساس امروز خود نسبت به هر یک از زمینه های ازدواج تمرکز کنید. همچنین سعی کنید که جواب شما به یک زمینه، روی جواب شما به سایر زمینه ها اثر نگذارد.
کاملا شادمان 10 9 8 7 6 5 4 3 2 کاملا ناخرسند 1

مسئولیت نسبت به خانواده 1

پرورش و تربیت فرزندان
2

فعالیت های اجتماعی
3

پول
4

ارتباط کلامی (گفت و شنود) و غیر کلامی

5

روابط جنسی 6

پیشرفت تحصیلی(یا شغلی) 7

استقلال خود
8

استقلال همسر
9

خرسندی کلی 10

پیوست2
پرسشنامه رضایت زناشویی انریچ (ENRICH)
به پرسشنامه زیر بر اساس وضعیت فعلی رابطه زناشوییتان پاسخ دهید. پاسخهای مربوط به این پرسشنامه را در پاسخنامه(انتهای صفحات) وارد کنید.
من و همسرم کاملاً یکدیگر را درک می کنیم.
همسرم خلق و خوی مرا کاملاً می شناسد و انها را قبول دارد.
رابطه بسیار خوبی با همسرم دارم.
همسرم برخی از نیازهای مرا ارضاء نمی کند.
حتی یک لحظه هم از رابطه با همسرم ، متاسف نبوده ام.
از صفات شخصیتی و عادت های شخصی همسرم راضی هستم.
از نحوه ایفای مسئولیتهایمان در زندگی مشترک ، بسیار راضی هستم.
از نحوه ی ارتباط( یا گفت وشنود) با همسرم خشنودم و احساس می کنم همسرم مرا درک می کند.
9-نحوه تصمیم گیری درباره اختلافاتمان و حل و فصل انها بسیار راضی هستم.
10- از وضعیت اقتصادی خانواده و شیوه تصمیم گیری های مالی ناراضی هستم.
11- از نحوه ی گذارندن اوقات فراغت و بودن در کنار همسرم بسیار راضی هستم.
12- از نحوه ی ابراز محبت و رابطه جنسی مان بسیار راضی هستم.
13- از نحوه ی ایفای مسوولیت هایمان به عنوان پدر و مادر ناراضی هستم.
14- از رابطه مان با اقوام وآشنایان ناراضی هستم.
15- احساس خیلی خوبی درباره نحوه انجام فرایض دینی و ارزش های مذهبی مان دارم.
16-رم خرده گیر یا غالباً بدبین است.
17-گاهی نگران خلق و خوی همسرم هستم.
18- گاهی که همسرم غمگین و گوشه گیر است، نگران می شوم.

دیدگاهتان را بنویسید