صنعت کشاورزی شدند.ابزارهای کشاورزی دقیق، نسل جدیدی از سیستمهای مدل سازی و سیستم های تصمیم یار را وارد صنعت کشاورزی کرد.در عصر اینترنت و شبکه های اطلاعاتی، نسل دیگری از سیستم های تصمیم یار، یعنی سیستم های تصمیم یار مبتنی بر وب ظهور کردند.کاربرد عاملها در محیطهای کسب و کار به عرصه کشاورزی و صنایع غذایی هم وارد شد و سیستم های چند عاملی برای پیاده سازی متدولوژی های تجاری زنجیره تامین آماده شدند.در امتداد روند جهانی سازی دولتها و سیاست گذاران کلان هم پا به عرصه سیستمهای اطلاعاتی کشاورزی گذاشتند و اقدام به تاسیس بانکهای داده غول پیکر یکپارچه در سطح قاره و جهان کردند.
2-1 مدیریت زنجیره تامین کشاورزی
جیفورد3 مدیریت زنجیره تامین را رویکردی جامع برای برآوردن نیازهای مصرف کننده از طریق بهبود مداوم فرایندها و ارتباطات پشتیبان توسعه کارا و جریان محصولات و خدمات از تولید کننده به مصرف کننده تعریف می کند.
عناصر کلیدی این تعریف از این قرارند:
1-نیاز برای تجمیع بین شرکت ها
2-تمرکز بر روی مصرف کننده
3-اهمیت ارتباطات
4-دیدگاه سراسری در کل زنجیره تامین
تمام فعالیتهایی که محصول را از مزرعه به سبد خرید خانوار می آورد اجزای زنجیره تامین کشاورزی را تشکیل می دهند: “ از مزرعه به چنگال غذاخوری “ ]1[ ،این فعایتها مشتمل هستند بر:
• تولید(اختصاص زمین،زمانبندی آبیاری،تعیین منابع،انتخاب بذر….)
• برداشت(زمان بندی ومسیربرداشت،منابع،تجهیزات حمل و نقل )
• انبارش (محل وظرفیت انبار، میزان انبارش در هر دوره و …)
• توزیع(انتخاب مد حمل و نقل،مسیر و زمان بندی ارسال و…)
طراحی زنجیره تامین فعالیتی است که تصمیم سازی را با مشخص کردن جایگزین های بالقوه یاری می کندو به سمت اتخاذ بهترین تصمیم بر اساس معیارها و اهداف طراح راهنما می شود.]1[سه مرحله عملیاتی در این جا متصور است:
• طراحی تولید
• کنترل موجودی
• توزیع فیزیکی
این مراحل، نقش مهمی در معماری سیستم های طراحی پیشرفته برای بسته های تجاری بازی می کنند.گرچه این وظایف به طور مستقل در نظام سنتی مدل می شده است ولی امروزه می گویند با مدل سازی هماهنگ این وظایف کارایی زنجیره تامین محصولات کشاورزی را می توان ارتقا داد. ]1[

3-1 فناوری اطلاعات در زنجیره تامین کشاورزی
برای مطالعه شبکه زنجیره تامین محصولات کشاورزی و پیکر بندی شبکه و محصولات آن و زنجیره تامین آن رایج است که فرایندهای ترابری و وضعیت کاربرد فناوری اطلاعات را در بخشهایی چون صنعت فرآوری،کشاورزان و بازار تحلیل می کنند .زنجیره تامین کشاورزی به خاطر ویژگی های خاصش به فن آوری اطلاعات و ارتباطات نیاز حیاتی دارد:
ویژگی های زنجیره تامین کشاورزی و نیاز حیاتی آن به فناوری اطلاعات:
• حساس به زمان بودن عملیات انبار داری و ترابری
• نیاز به ردگیری و نظارت پیوسته محصولات
• تنوع محصولات در تنوع فصول و تنوع شرایط جوی و عدم قطعیت حاصله
• چالش های تجارت جهانی این محصولات
• فشارهای کاهش قیمت و اعمال آن بر تمام خرده فروشان. ]2[
از معمول ترین فن آوری های اطلاعاتی که در این حوزه استفاده می شود عبارتند از:
EDI4 ،MRP5 طرح ریزی نیازمندی های مواد اولیه ،MRPIIطرح ریزی منابع تولید ، ERP ، ]3[
• APS6 زمان بندی و طرح ریزی پیش رفته
تبادل اطلاعات برای بهبود پیش بینی ها و جریان بهبود یافته اطلاعات و مواد در بین گلوگاههای زنجیره حیاتی است.سکوهای جای دهی مبتنی بر وب برای کل شبکه توزیع دسترسی به گزینه های پشتیبانی کم هزینه را فراهم می کند.گزینه هایی در گلوگاه از قبیل خودکارسازی پذیرش سفارش و امکان خرید گروهی جهت کاهش واسطهای ترابری و انبارداری مجازی برای کاهش موجودی. همچنین خودکارسازی، خطاهای فرآیند و شکست های آن را خصوصا در فصول پر تقاضا کم می کند و زمان را برای مشاوره و ارتباط با مشتری باز می کند. این خودکار سازی میتواند از طریق کاتالوگ اینترنتی فروشگاه الکترونیکی که اطلاعات محصول و قیمت و میزان و تاریخ تحویل و تنوع واحدهای تجاری را ارائه می کند، انجام شود. مشکل تعداد زیاد واسطهای مشتری با تناوب زیاد سفارش در اوج تقاضا را با ساختن جریان های اطلاعات برای خطوط تولید و شرکای تجاری می توان کاهش داد. فن آوری اطلاعات مشکل نیاز به موجودی امنیت بالا برای محصولات شیمیایی را که ناشی از عدم قطعیت تقاضاست از طریق پیشنهادات سوق داده شده به سوی باقی مانده موجودی و به اشتراک گذاشتن موجودی و اطلاعاتش حین سطوح زنجیره حل می کند. ( به نوعی موجودی مجازی). ]3[
در واقع تناسب این فن آوری برای مدیریت زنجیره عرضه ناشی از این است که یک زنجیره تامین متشکل از چندین بخش با وظایف چندین مرحله ای است و همین طور یک سیستم چند عاملی متشکل از چندین عامل با وظایف و کاربردهای مختلف است. به علاوه هر موجودیت زنجیره تامین اهداف قابلیتها خاص و وظایف و نقشهای تجاری خود را دارد همان طور که هر عامل در سیستم های چند عاملی نقشها وظایف و تصمیمات خود را دارد. ]3[
4-1 رویکرد مدیریت زنجیره ارزش در کشاورزی
مودی میق7 بحث می کند که رویکرد مدیریت زنجیره تامین به اندازه کافی گسترش و دوربینی ندارد تا نیازهای آینده مصرف کنندگان را دریابد و چگونگی پوشش دادن این نیازها را لحاظ کند به علاوه در برگیرنده مراحل پس از ارائه، پس از ارزیابی و جنبه های ایجاد ارتباط نیست. رویکرد مدیریت زنجیره ارزش، این کمبودها را پوشش می دهد.در تعریف مدیریت زنجیره ارزش ابتدا به تعریف ارزش می پردازیم:مودی میق سه قالب را که به سمت تعریف ارزش می روند معرفی می کند:
1-ارزش مصرف کننده با کاربرد کالا یا خدمت پیوند دارد.
2-ارزش را مشتری ادراک می کند، فروشنده آن را تعیین نمی کند.
3-ارزش مصرف کننده نوعا درگیر توازن بین آنچه مصرف کننده می خواهد و آنچه باید به او داده شود تا از کالا یا خدمت استفاده ببرد، می شود. ]4[
در صنایع غذایی فرصتهای ایجاد زنجیره ارزش را می توان به دو قسمت فرصتهای ترابری و فرصتهای غیر ترابری تقسیم بندی کرد. فرصتهای ترابری از قبیل زنجیره ارزش در حمل و انبارش و انتقال در این فصل به دفعات مورد اشاره قرار گرفته است. اما در مورد فرصت های غیر ترابری کمتر مقالاتی منتشر شده است، فرصتهای غیر ترابری مثل شفافیت اطلاعاتی، ایجاد بازارهای جدید، تجمیع فرایندهای بنگاه. در حالیکه شفافیت اطلاعاتی به طور مداوم افزایش می یابد و بازارهای جدید ایجاد می شوند. ]4[
به خاطر جهانی سازی بازارهای محصولات باغی افزایش چند برابری در پیچیدیگی های ترابری ایجاد کرده است. فسادپذیری این محصولات، زنجیره های تامین را حساس به زمان کرده است. هر بهبودی در قابلیت انبارش و حمل محصولات ارزش تجاری بالایی دارند. و البته این قابلیت ها بدون تبادل دانش بی معنی است. و زمان بندی و کیفیت دانش تبادل شده تعیین کننده ارزش ایجاد شده از طریق انبارش و حمل است. بدون این سیستم ها جریان محصول در حین و بین شرکت ها غیر ممکن است. اطلاعات برای ذخیره ویژگی های محصول، موقعیت آن در زنجیره ارزش در هر لحظه، حالت فرآیندی که محصول را منتقل می کند و ارزش محصول در هر مرحله از زنجیره است. اطلاعات همین طور جهت اتخاذ تصمیم حین زنجیره به کار می آیند. سیستم های اطلاعاتی فرصت اصلی برای بخش ترابری زنجیره تامین جهت پیشرفت و تبدیل به یک زنجیره ارزش است. آینده مدیریت زنجیره ارزش در تعاملش با سیستم های پس از برداشت تحت تاثیر 3 نیرو شکل می گیرد: جهانی سازی، فن آوری و مصرف. ]4[
جهانی سازی: دسترسی به بازارهای جدید و رقابت وسیع تر برای بازار محلی را به وجود می آورد و قدرت تصاحب بازار به کیفیت کل زنجیره ارزش برمی گردد و نه یک شرکت خاص. فن آوری های جدید محصولات غذایی جدید و فرآیندهای جدید و راههای جدید مدیریت اطلاعات را ایجاد می کنند و آنچه که ارزش اعضا را افزایش می دهد باقی می ماند. و آنها که امنیت زنجیره ارزش و سلامتی وبهزیستی اش را افزایش می دهند ایجاد ارزش می کنند. ]4[
5-1 مدیریت منبع محور در زنجیره عرضه کشاورزی
ورنرفلت8 بیان می کند که دیدگاه مبتنی بر منابع (منبع محوری)، چگونگی دستیابی شرکت به مزیت رقابتی پایدار از طریق کسب و کنترل منابع را تشریح و پیش گویی می کند. ]5[
از نظر بارنی9 دیدگاه منبع محوری براین نکته تأکید دارد که سازمانها با توسعه توانمندی های محوری که در تاریخچه و مشتریان سازمان ریشه دارند, مزیت رقابتی پایدار را کسب می کنند. در رویکرد مبتنی بر منابع، سازمان به عنوان سری های به هم پیوسته منابع و قابلیت هایی که به آسانی در بازار خرید و فروش نمی شوند، در نظر گرفته می شود(راملت و ورنرفلت10).
بنابراین، رقبا نمی توانند این منابع خاص و بازده مالی ناشی از توانمندیها را کسب نمایند و منابع موثری برای مزیت رقابتی پایدار محسوب می شوند. منابع شرکت می توانند شامل داراییهای ملموس (مانند تجهیزات) و غیرملموس (مانند اطلاعات) باشند که شرکت را قادر به تولید و حمل محصولات و خدمات سازد(پنروس و دیگران11). دیدگاه مبتنی بر منابع شرکت بر اهمیت “رقابت برای آینده” به عنوان بعدی از ابعاد مزیت رقابتی تأکید دارد .(همل و پراهالد12) که معمولا در تحلیل عملکرد شرکت در مباحث زنجیره تأمین نادیده گرفته می شود. بر طبق دیدگاه منبع محوری، شرکت نه تنها باید بر مبنای سودآوری کوتاه مدت و یا رشد در میان مدت مورد بررسی قرار گیرد، بلکه موقعیت آتی شرکت و منابع مزیت رقابتی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.(کار و پیرسون13). بنابراین شرکت نیازمند توانمندی هایی است که بتواند دستیابی به مزیت رقابتی و افزایش رقابت پذیری زنجیره تأمین را تقویت کند.[5]
2- اهداف تحقیق:
1- طراحی چارچوب ارتقای عملکرد زنجیره تأمین کشاورزی با رویکرد مبتنی بر منابع
2- بررسی اثرفناوری اطلاعات بر عملکردزنجیره تأمین کشاورزی
3- شناسایی شاخص های اصلی عملکرد زنجیره تأمین کشاورزی و مدیریت اطلاعات
4- ارائه ترکیب صحیح راهبردهای ناب و چابک در زنجیره تامین کشاورزی به کمک فناوری اطلاعات
3-سوالهای تحقیق:
I) سوال اصلی
با توجه به رویکرد مبتنی بر منابع، فناوری اطلاعات چگونه می تواند عملکرد زنجیره تأمین کشاورزی را افزایش دهد؟
II) سوالهای فرعی
1- شاخص های اصلی عملکرد زنجیره تأمین و مدیریت اطلاعات کدامند و اولویت بندی آنها چگونه است؟
2- قابلیتهاها و مختصات درونی زنجیره تامین کشاورزی کدامند و شاخص های شناسایی و اولویت بندی آنها چگونه است؟
3- شاخص های اصلی مدیریت اطلاعات کدامند و اولویت بندی آنها چگونه است؟
4-روش شناسی
1-4-1- روش تحقیق
به طور کلی روش‌های تحقیق در علوم رفتاری را می‌توان با توجه به دو ملاک تقسیم کرد.
الف) هدف تحقیق: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی است.
ب) نحوه گردآوری داده‌ها: از نظر شیوه گردآوری اطلاعات تحقیق توصیفی از نوع همبستگی است.
2-4-1- انواع متغیرها
متغیرهای وابسته: عملکرد زنجیره تأمین
متغیرهای مستقل: مدیریت اطلاعات
متغیرهای میانجی: قابلیتهای زنجیره تأمین و استراتژی های زنجیره تأمین
3-4-1- جامعه و نمونه آماری
جامعه آماری این تحقیق شامل کارشناسان مختلف مرتبط با بخشهای مختلف زنجیره تامین محصولات کشاورزی است که عمدتا در وزارت جهاد کشاورزی شاغل هستند: از قبیل کارشناسان ترویج روستایی،کارشناسان گروههای مختلف پژوهشهای اقتصاد کشاورزی،کارشناسان تعاون روستایی واحد بازرگانی و کارشناسان تولیدات گیاهی، و برخی از کشاورزان شهرستان های مراغه ، کاشان و اصفهان. پرسشنامه ای که توسط کارشناسان فوق تکمیل شد مربوط به وضعیت موجود زنجیره تامین محصولات کشاورزی است که با استفاده از روشهای آماری تحلیل خواهد شد. بنابراین نیازمند رعایت قوانین آماری برای تعیین تعداد نمونه است. در خصوص اندازه نمونه، برای تحلیل عاملی سئوالات مربوط به متغیرهای موجود در مدل تحلیلی تحقیق، پرسشنامه حاضر که 28سئوال در قالب 7 عامل کلی دارد، حداقل 84 نمونه مورد نیاز است. در این پژوهش 84 نفر ازکارشناسان جهاد کشاورزی و کشاورزان به عنوان نمونه آماری انتخا

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید