دانلود پایان نامه

0 به بعد آغاز می شود . گسترش زیر ساخت های ارتباطی ، تأسیساتی و تجهیزات از یک سو کالبد شهر را گسترش داد و از سوی دیگر کیفیت زندگی شهری را ارتقا بخشید . در این دوره حومه ها و مجتمع های مسکونی متعددی خارج از حریم قانونی و محدوده شهر تهران رشد یافتند و وسیع ترین حوزه های مسکونی و خوابگاهی در اطراف تهران شکل گرفتند ( طرح راهبردی ساختاری جامع شهر تهران ، 1385 ).
3-2 موقعیت جغرافیایی و ویژگی های طبیعی و زمین شناسی شهر تهران :
تهران در کوهپایه های جنوب کوههای البرز مرکزی قرار گرفته است این شهر در موقعیت جغرافیایی در 50 درجه و 33 دقیقه الی 51 درجه و 4 دقیقه طول شرقی و 35 درجه و 35 دقیقه الی 35 درجه و 50 دقیقه عرض شمالی واقع گردیده است . تهران دارای وسعتی برابر با 89/716 کیلومتر مربع است که تقریباً 4 درصد کل وسعت کشور را در بر می گیرد . محدوده شهر تهران نیز که در سند اصلی طرح جامع تعیین شده ، شهرداری نقشه مربوطه را با مقیاس 1:2000 تهیه و آن را به شورای عالی شهرسازی و معماری ایران تحویل نموده است ( طرح راهبردی –ساختاری جامع شهر تهران ، 1385 ) . نقشه شماره1 محدوده شهر تهران را نشان می دهد .
نقشه شماره3-1 محدوده شهر تهران

(http://atlas.tehran.ir/Default.aspx?tabid=341)منبع:
به طور کلی شهر تهران در میان دشتی محصور در میان کوههای البرز و دشت تهران قرار گرفته است و عملاً از نظر توسعه ، شکل و موقعیت تابع این استقرار است . سرتاسر شمال شهر تهران از نظر توسعه به کوههای شمال و از سمت شرق و جنوب شرقی نیز به ادامه این سلسله محدود است . جنوب و شرق تهران به کویر و غرب آن به دشت قزوین باز می شود . وجود رشته کوه های البرز در قسمت شمال امکان توسعه شهر را محدود نموده است . اما وجود قله مرتفع دماوند با 5671 متر ارتفاع به کلانشهر 12 میلیون نفری تهران در حاشیه دشت کویر ، جلوه ویژه ای می بخشد . نقشه شماره 1 وضعیت توپوگرافی شهر تهران را به طور کلی نشان می دهد .

نقشه شماره 3-2 وضعیت توپوگرافی شهر تهران

منبع : ( هورگاد ، برنارد-سید محسن ، حبیبی ، 1384 )
هوای شهر تهران در تابستان و زمستان معتدل و سرد است . حداکثر دمای ثبت شده حدود 44 درجه و حداقل دمای ثبت شده 15- و متوسط سالیانه 7/16 درجه سانتیگراد می باشد . میزان بارندگی حدود 230 میلیمتر و دامنه تغییرات آن از 200 الی 400 میلیمتر از سالی به سال دیگر متفاوت است . تعداد روزهای یخبندان از 48 تا 72 روز در سال گزارش شده است . در شهر تهران دو نوع باد می وزد یکی باد موسمی و دیگری باد محلی ، ولی هیچ کدام دارای جهت خاصی نبوده بلکه تابع تغییرات فصلی و وضع توپوگرافی محل است .
شیب کلی شهر تهران از شمال به جنوب بوده و تفاوت شیب های زمین شهر ری با شیب 1 درصد تا زمین زعفرانیه و دربند با شیب مابین 11 الی 14 و حتی در حصارک تا شیب 20 الی 30 درجه وجود دارد .
وقوع شهر تهران در دامنه جنوبی البرز ، طبیعتاً دارای منابع آبی سطحی قابل ملاحضه ای است این منابع عبارت اند از : رودخانه کن ، رودخانه فرحزاد ، رودخانه درکه ، رودخانه دربند و دارآباد . محدوده تهران به 9 حوزه آبریز تقسیم شده است که آب های جاری از هر یک از این حوزه ها توسط مسیل های آن حوزه تخلیه می شوند . این مسیل ها عبارت اند از : مسیل تهران پارس ، مسیل دارآباد ، مسیل سرخه حصار ، مسیل منظریه ، مسیل دربند ، مسیل ولنجک ، مسیل باغ فیض ، مسیل درکه و مسیل کن .
شرایط مشخصه زمین شناسی منطقه تهران تماس جنوبی توده عظیم کوهستان البرز مرکزی متعلق به دوران سوم زمین شناسی با فلات ایران است . در دامنه جنوبی البرز مرکزی بر بستری از توده های آوار شده آتشفشانی دوره ایوسن موسوم به سازند کرج ، قلمرو تهران و کرج قرار دارد . گسیختگی میان البرز و فلات ایران در نوع خود یکی از بزرگترین گسیختگی ها در جهان است . این گسست با چندین رشته گسل که فعال ترین آنها گسل مشاء ، گسل شمال تهران ، وگسل ری است مشخص شده است . شهر تهران همواره تحت تأثیر لرزه های خفیفی است که حس نمی شود . در طول سده گذشته هیچگاه زلزله شدیدی رخ نداده است . ازسوی دیگر منطقه شمیران با لرزه های نه خیلی بزرگ مواجه بوده است که ناشی از تکانه های گسل مشاء و شمال تهران بوده است . در حقیقت ریسک زلزله به کیفیت ساخت و ساز بستگی دارد . ریسک در نواحی با ساختمان های قدیمی تر ساخته شده با خشت و با مصالح غیر مقاوم بیشتر است . ضوابط ساختمانی ضد زلزله مدت هاست که در تهران وضع شده است ولی خطر زلزله همچنان به صورت یک سؤال باقی مانده است . نقشه شماره 3 پراکندگی گسل های فعال در استان تهران و گسل های فعال اطراف را نشان می دهد ( هورگاد ، برنارد-سید محسن ، حبیبی ، 1384) .
نقشه شماره 3 -3 پراکندگی فعال ترین گسل های استان تهران و شهر تهران

مطلب مرتبط :  

منبع : ( هورگاد ، برنارد-سید محسن ، حبیبی ، 1384 )

3-3 بررسی ویژگی های جمعیتی شهر تهران در دوره های مختلف :
جمعیت کلانشهر تهران در سال 1383 فراتر از 12 میلیون نفر است . منطقه شهری تهران پس از دورهایی در سال های 1330 تا 1350 که رشدی سریع داشت ، امروزه مانند سایر کلانشهر های جهان رشدی آهسته دارد . از سال 1335 به بعد سایر شهر های ایران دارای آهنگ رشد سریع تر از پایتخت بوده اند . به نحوی که سهم منطقه شهری تهران در جمعیت شهری کل کشور پس ار ثباتی که بین سال های 1309 و 1339با نرخ 25% پیدا کرد در سال 1335 از 4/30 % به 1/24 % در سال 1375 کاهش پیدا کرد . تهران کلانشهری در مقیاس کشوری با جمعیت 70 میلیون نفر است . از سال 1355 و به ویژه بعد از سال 1365 ، توسعه کلانشهر تهران با رشد خیلی سریع مناطق حومه ای که 30% کنونی 12 میلیون نفری را به خوداختصاص داده است ، مواجه بوده است ( همان ، 1384 ، ص 78 ) .
جدول 1-3 نسبت اندازه جمعیت تهران و حومه به درصد
1279
1295
1305
1315
1325
1335
1345
1355
1365
1375

1/2
3/3
4/3
6/5
4/6
5/8
9/10
3/14
1/14
8/14
ایران / تهران
10
6/15
7/20
3/26
8/24
3/25
6/26
4/30
9/25
1/24
جمعیت شهری ایران /تهران
8/3
3/3
9/2
2.6
4/2
5/2
1/3
2/6
2/13
3/28
کلانشهر / حومه
منبع : همان ، 1384 ، ص 78 ) )
ارزیابی آهنگ ورود مهاجران به تهران نشان می دهد که مهاجرت ، علت افزایش بین 20 تا 30% کل جمعیت شهر ی بوده ، اما این نسبت از سال1365 به بعد کاهش یافته و به 15% رسیده است . از سال 1350 به بعد هرسال حدود 000 /250 نفر به جمعیت منطقه کلانشهر افزوده می شد ،که از این عده 30 الی 50 هزار نفر مهاجر بودند . بین سال های 1365 و1375 هر سال 35000 نفر به تهران آمده اند ، در حالی که در دهه گذشته این تعداد به 47600 نفر می رسید .جمعیت شهر تهران در افق 1405با رشد طبیعی جمعیت آن و تجزیه و تحلیل نتایج سرشماری نفوس و مسکن کشور در سال 1385 معادل 7/8 میلیون نفر پیش بینی می گردد .لیکن برنامه ها برای تأمین نیازهای خدمات شهری جمعیت ساکن و شاغل ، بر مبنای جمعیتی معادل 1/9 میلیون نفر انجام شده است . ظرفیت پذیری سکونت ، بر مبنای حدود 20 درصدمازاد بر پیش بینی جمعیت فوق و به منظور توسعه ساخت و ساز و جلوگیری از رکود بازار مسکن ، برای حدود 5/10 میلیون نفر جمعیت تا افق طرح ، تدارک یافته است .

مطلب مرتبط :   کیفری، اطفال، طفل، جزایی، مجازات

3-4 سازمان فضایی و کالبد شهر تهران :
ساختار شبکه ای شهر تهران ، که شامل نقاط ، خطوط و سطوح می باشد ، هماهنگ با ساختارهای طبیعی وتاریخی و نظام های حرکت ، عملکرد و فعالیت متشکل از 5 محور شمالی- جنوبی و سه محور شرقی-غربی است که ضمن تسهیل امکان حرکت و جابجایی بهتر در سطح شهر و کاهش تقاضای سفر ، سامان یابی عناصر بزرگ مقیاس با کارکردهای شهری و فراشهری تهران را فراهم می سازد . نقشه شماره 4-3 گویای این واقعیت می باشد. نقشه شماره 4-3 سازمان فضایی و کالبد شهر تهران

( منبع : طرح راهبردی ساختاری جامع شهر تهران ، 1385)
3-5 ویژگی های تاریخی ، طبیعی ، انسانی و کالبدی برخی از محلات منطقه 1 تهران :
3-5-1 کلیاتی راجع به منطقه 1 شهر تهران :
در حال حاضر مرز قانونی و ابلاغ شده منطقه 1 شهر تهران از شمال مرز شمالی مصوب شورای شهر ، ازجنوب بزرگره ههای مدرس ، صدر ، چمران و بابائی ، از شرق جاده لشگرک، و از غرب رودخانه درکه می باشد . جمعیت منطقه در سال 1385 به رقمی معادل 379962 نفر با وسعت 4573.32 رسیده است و این منطقه در حال حاضر دارای 10 ناحیه و 26 محله می باشد . امر ساخت و سازهای صورت گرفته در این منطقه منطبق با محدوده 25 ساله شهر تهران است ( نقشه شماره 5-3 ، موقعیت منطقه در تهران ، نقشه شماره 6-3، نقشه نواحی 10 گانه منطقه 1 شهر تهران ) . از نظر محدوده گسترش کالبدی ، محدود شمال شهر تهران از حدود دهه 40 تاکنون یکی از بخش های مهم شهر تهران به حساب می آمده است . وجود باغات ، دره ها ، نزدیکی به کوهپایه باعث شده که این منطقه از دیرباز به عنوان ییلاقات تهران مطرح شود . شمیران تا دهه 20 و 30 به صورت قصبه ای جدا از شهر تهران بوده است . لفظ شمیران قدمتی تا دوران صفویه دارد و اسامی چون اختیاریه ، آجودانیه ، اقدسیه ، پس قلعه ، تجریش ، باغ فردوس به قبل از زمان ناصری باز می گردند . با گسترش شهر تهران و تثبیت نظام شهر نشینی در دهه های 30 و 40 این منطقه به دلیل داشتن ارزش های زیست محیطی فراوان مورد توجه اقشار پردرآمد و افراد حکومتی و سفارتخانه های خارجی قرار گرفت . وجود دو مجموعه سلطنتی مهم نیاوران و سعدآباد ، باشگاه های وزارتخانه ها و نهاد های دولتی ، منازل مسکونی مدیران و رؤسای ادارات و سفارتخانه های خارجی نشان دهنده ارزش بالای این منطقه وجذابیت زندگی در آن بوده است . در دهه های 60 و 70 با وجود خالی بودن مناطق جنوبی و شرق منطقه یک تمایل به ساخت وساز در نواحی شمالی در محدوده ارتفاعی 1600تا 1800بیشتر بوده است . رشد سالانه جمعیت و میزان مهاجرپذیری در منطقه 1 بالاتر از شهر تهران است . بعد خانوار و تراکم ناخالص جمعیت و میزان بیکاری نیز بسیار پایین تر از شهر تهران است و این شاخص ها بیانگر موقعیت بالای اقتصادی و اجتماعی ساکنان منطقه است . مقایسه شاخص های کالبدی بیانگر روند افزایش تراکم در این منطقه است . چرا که متوسط تعداد طبقات مسکونی و غیر مسکونی و متوسط تراکم ساختمانی و نیز تراکم ساختمانی مسکونی بالاتر از شهر تهران است . متوسط مساحت قطعات در منطقه بسیار بالاتر از شهر تهران است و این مطلب درشت دانگی قطعات را در منطقه نشان می دهد ( مهندسین مشاور بافت شهر ، 1384 ) . بیشترین کاربری وضع موجود منطقه 1 شهر تهران را

دسته بندی : علمی