الکل
مصرف سیگار یا مشروبات الکلی، جزو کارهای خوب و پسندیده است. (بائو،2007؛ اسونسون،2013)

دزدی کردن
برداشتن اشیاء و لوازم همکلاسیها، زشت و غیراخلاقی است. (اسونسون،2013)

وندالیسم
نوشتن و نقاشی روی در و دیوار یا میز و صندلی مدرسه، کار درستی است. (اسونسون،2013)

مصرف مواد
مصرف مواد مخدر یا الکل، بسیار کار خوبی است. (اسونسون،2013)

دیدن فیلمهای غیرمجاز
تماشای فیلمهای غیرمجاز، کاری زشت و غیراخلاقی است.

متغیر مشروطکننده466
جهت تشخیص علیت و روابط علّی راههایی وجود دارد.جان استوارت میل در تحلیل کلاسیک خود به فرمولبندی روابط علّی پرداخته و سه شرط را برای تشخیص روابط علّی نام برده است: الف) علت مقدم بر معلول باشد، ب) علت با معلول ارتباط داشته باشد، ج) هیچ تبیینِ جایگزینِ موجه و قابل قبول برای معلول غیر از علت وجود نداشته باشد (شادیش،6:2002). با توجه به شرط سوم، محقق باید از تبیین های جانشین ممکن برای رابطه مشاهده شده جلوگیری کند. در یک آزمایش، اگر سوژهها به طور تصادفی به گروههای رفتاری منتسب شده باشند، انتساب تصادفی به طور نظری باعث جلوگیری از واریانس حاصل از تعداد بیشماری از متغیرهای شناسایینشده و اندازهگیرینشده میشود. در پیمایشها، محققان باید از ادبیات تحقیق (منابع و متون) برای شناسایی متغیرهای محتمل که میتواند تبیینهای جانشین را ارائه کنند استفاده کرده و راههایی را برای اندازهگیری آنها و کنترل آماری آنها بیابند (شومیکر،62:1390). همچنان که پیشتر در بیان مسأله عنوان شد، جهت تعیین پارهای شروط بالقوه در فراگرد شرمساری، از برخی نظریات اصلی در حوزه جرمشناسی استفاده خواهد شد و با استفاده از دادههای پاسخگویان، شروط بالقوه مورد آزمون قرار خواهد گرفت. در اینجا متغیر فشار عمومی به عنوان متغیر مشروطکننده تعریف گشته است.
فشار467
اگنو با نقد برداشت محدود از فشار، به بازتعریف مفهوم فشار پرداخته و نگاه را از عوامل کلان نابرابری ساختاری به سمت عوامل خُرد اجتماعی و روانشناختی معطوف داشته است. اگنو فشار را به عنوان «روابطی تعریف میکند که در جریان آن، دیگران باب میل فرد و مطابق طبع او رفتار نمیکنند». اگنو سه عامل عمده فشار را از هم تمییز داده و معرفی کرده است: 1) موقعیتهایی که مانع از تحقق اهداف ارزشمند مثبت میشوند، 2) موقعیتهایی که محرکهای ارزشمند مثبت را حذف میکنند و 3) موقعیتهایی که محرک های منفی بوجود میآورند (لی468،116:2008). نوع اول فشار، یعنی شکست در تحقق اهداف ارزشمند مثبت، در کانون تئوری فشار کلاسیک قرار داشت؛ و در برگیرنده شکاف بین آرمانها یا انتظارات و موفقیت واقعی بود. این نوع فشار شامل شکاف بین پیامدهای عادلانه و منصفانه و پیامدهای واقعی نیز هست. نوع دوم فشار، فقدان احتمالی یا واقعی محرک ارزشمند مثبت، ناشی از حوادث و رویدادهای استرس زای زندگی مانند از دست دادن والدین یا دوستان است. نوع سوم، حضور محرکهای منفی برای افراد که ناشی از سوءآزار عاطفی یا جسمانی در منزل و مدرسه است. طبق نظر اگنو، افرادی که معرض نوع دوم یا سوم فشار قرار میگیرند، ممکن است در تلاش برای ممانعت، جبران یا مدیریت فقدان محرکهای ارزشمند مثبت و یا رهایی و کاهش محرکات منفی مرتکب رفتارهای بزهکارانهای شوند (مون469،584:2008).
یکی از گزارههای مهم نظریه فشار عمومی این است که فشارها موجد عواطف و احساسات منفی (مانند خشم، اضطراب، افسردگی) است که بر بزهکاری تأثیر میگذارند. طبق نظریه فشار عمومی، وقتی که با افراد به شیوه ناعادلانه و غیرمنصفانه برخورد شود و یا معرض محرکات منفی قرار بگیرند، عواطف منفی وخصوصاً خشم تجربه میکنند. برخی جوانان جهت اصلاح موقعیتهای پدیدآورنده فشار یا تسکین عواطف منفی ناشی از آن، گزینه بزهکاری و قانونشکنی را در پیش میگیرند. برای مثال، جوانان تحت فشار ممکن است علیه افراد منشأ فشار خشم بگیرند و تلاش کنند عواطف خود را با استعمال مواد غیرمجاز و الکل تسکین دهند و یا ممکن است بکوشند با ترک منزل از فشار رها شوند که همین خود موقعی که برای بقا در خیابانها میکوشند، به سایر رفتارهای غیرمجاز منجر میشود (مون،184:2009). طبق انگاره فشار عمومی، جرم و بزهکاری برخاسته از وضعیت عاطفی فرد است که بر اثر روابط منفی شخصی حاصل میشود. فشار ناشی از روابط منفی توسط طیف وسیعتری از آنچه که در نظریههای پیشین فشار فرض شده، پدید میآید. نظریه فشار عمومی در چنین شرایطی در برگیرنده سلف تئوریک خود، یعنی، گسستگی آرمانها و انتظارات فردی است. حذف محرک ارزشمند مثبت (مثل از دست دادن دوست پسر یا دوست دختر، مرگ یا طلاق والدین، یا جدایی از گروه همالان) و وجود محرک منفی (مانند معلم بدخلق یا قلدر) عناصر و مولفههایی است که به نظریه فشار افزوده شدهاند. (لی،116:2008؛کالن،174:2006).در همین راستا، اگنو مدعی است که نظریه فشار باید به زمینه کلان اجتماعی نیز توجه کند. خصوصاً اینکه محیط کلان اجتماعی چگونه ممکن است ارتباط بین فشار و بزهکاری را مشروط کند. در بین اثرات محیطی که اگنو به عنوان عوامل افزایشدهنده پاسخهای مجرمانه به فشار عنوان میکند، «ارزشهای متناسب با جرم»، «حضور گروههای مجرمانه» و «فرصت های جرم» قرار دارد (گافمن،264:2004).
بنابراین طبق ادعای تئوری فشار عمومی، حلقه اتصال فشار به جرم، عواطف منفی است که هنگام پاسخ به فشارات توسط تجربه میشود. این نظریه استدلال میکند که فشار احساسات منفی شخص را تحریک میکند و به احساساتینظیر افسردگی، ناکامی و پرخاشگری منجر میشود. این نوع عواطف و احساسات ناخوشایند، فرد را تحت فشار میگذارد تا به رفتارهای اصلاحی مبادرت نماید. از منظر این تئوری، واکنشهای عاطفی پرخاشگری و ناکامی اهمیت ویژهای دارند؛ زیرا احتمال بروز واکنش مجرمانه را افزایش میدهند. به گفته اگنو، پرخاشگری فرد را به انجام کنش آماده میسازد، توان پیشگیری از بروز احساسات را میکاهد و گرایش به انتقام را در فرد برمیانگیزد (برویدی،281:1997). از نظر اگنو، اشکال گوناگون جرم و انحراف ممکن است ناشی از احوال عاطفی باشد. به این معنا که برخی از اشکال جرم و انحراف ممکن است به قصد رهایی از فشار مورد استفاده قرار گیرد (مانند مصرف مواد مخدر)، برخی برای تلافی و انتقام (مانند پرخاشگری و خشونت) و برخی نیز جهت غلبه و فائق آمدن بر فشار (مانند جرایم مالی) (هیگینز،1275:2011).
در عملیاتیسازی فشار، سعی بر این است که وجوه مختلف زندگی اشخاص در نظر گرفته شود. بسیاری از مفاهیم این تحقیق به شیوه مشابهی با سنجههای مقاله اگنو (اگنو و وایت،1992) به عنوان یکی از جامعترین آزمونهای تجربی نظریه فشار عملیاتی شده است. برای سنجش بعد عدم دستیابی به اهداف ارزشمند، از چهار مولفه «شکاف بین آرزوهای470 تحصیلی و توقعات471 تحصیلی» (اوزبای،2006)، «شکاف بین آرزوهای مادی و توقعات مادی» (اوزبای،2006)، «فرصت های مسدود» (اوزبای،2006) و «گسست بین پیامدهای واقعی و پیامدهای منصفانه یا عادلانه» (مازرول،2003؛پیکیورو ،2010) استفاده شده است.
لازم به ذکر است که هم حذف محرکهای مثبت و هم وجود محرکهای منفی در نظریه فشار عمومی اگنو، نقش مفهومی محوری دارند. اگنو (1992) در مباحث مربوط به رخدادها و تجربههای مخرب و ناگوار، به مواردی همچون سکونت در محله ناامن، وقایع استرسزای زندگی و روابط منفی با دوستان و بزرگسالان اشاره داشته است. برای عملیاتیکردن بعد حذف محرکهای مثبت از یک مولفه مدرسه (فرانسیس:2007؛هیگینز،2011؛برویدی و همکاران،2010) و برای عملیاتیکردن بعد وجود محرکهای منفی، از پنج مولفه رابطه منفی با خانواده (چیونگ،2008؛ مون،2008؛ بائو،2004)، فشار مالی (مون،2008)، رابطه منفی با همالان (چیونگ،2008؛ مک گیورن،2010؛ بائو،2004)، رخدادهای استرسزای زندگی (مازرول،2003؛ دایگل،2007؛ چیونگ،2008؛ هیگینز،2011) و عواطف منفی (کارسون:2007؛های،2010؛ سیگفوسدوتیر،2004) استفاده شده است. برای اندازهگیری متغیر عواطف منفی نیز از دو مولفه احساس افسردگی و خشم استفاده شده است.

مطلب مرتبط :  

جدول ‏49: ابعاد، مولفه ها و گویه های متغیر فشار

متغیر
ابعاد
مولفه ها
گویه ها
میزان
فشار

عدم دستیابی به اهداف ارزشمند
شکاف بین پیامدهای واقعی و پیامدهای منصفانه یا عادلانه
طی یک سال گذشته نمرهای گرفتهام که فکر میکنم پایینتر از حق من بوده است. (مازرول،2003؛پیکیورو ،2010).

وجود محرکهای منفی

رابطه منفی با خانواده
در یک سال گذشته، چندین بار از دست والدین خود کتک خوردهام (چیونگ،2008).

فشار مالی
خانواده من در مقایسه با بیشتر خانوادهها، فقیرتر است. (مون،2008).

رابطه منفی با همالان

طی سال گذشته چند بار مورد اذیت و آزار دوستان و همکلاسیهای خود قرار گرفتهام (چیونگ،2008).

وقایع استرسزای زندگی
طی سال گذشته، از مدرسه اخراج شدهام (مازرول،2003)

عواطف منفی

بیشتر اوقات غمگین و افسردهام. (های،2010)

بیشتر اوقات میخواهم اشیاء را پرتاب کنم و به اشیاء آسیب بزنم. (سیگفوسدوتیر،2004)

حذف محرک های مثبت
مدرسه
طی یکسال گذشته رابطهام با یک دوست صمیمی در مدرسه به هم خورده است (هیگینز،2011،برویدی و همکاران،2010)

متغیرهای زمینهای472

جنس:
این متغیر به دختر و یا پسر بودن فرد مربوط میباشد. جنس به صورت یک متغیر تصنعی473 در جهت «پسران» کدگذاری شده است. به طوری که در آن به دختر کد صفر و به پسر کد یک داده شده است
خاستگاه اجتماعی-اقتصادی والدین:
خاستگاه اجتماعی-اقتصادی دانشآموزان از طریق سه معرف درآمد، نوع شغل و تحصیلات والدین عملیاتی شده است.

نوع مدرسه:
نوع مدرسه با دو گزینه مدرسه «دولتی» و مدرسه «غیردولتی» عملیاتی شده است. نوع مدرسه نیز مانند جنس، به صورت یک متغیر تصنعی در جهت «مدرسه غیردولتی» کدگذاری شده است و در آن به مدرسه دولتی کد صفر و به مدرسه غیردولتی کد یک داده شده است
جمعیت تحقیق
تمامی دانشآموزان دختر و پسر دبیرستانی سال سوم مشغول به تحصیل در شهر تبریز در نیمه اول سال تحصیلی 94-1393 جمعیت تحقیق این پژوهش را تشکیل میدهند. بر اساس آمار اخذ شده از مرکز آمار و اطلاعات اداره کل آموزش و پرورش استان آذربایجان شرقی، مجموع کل دانشآموزان پایه سوم دبیرستان نواحی پنج گانه تبریز (دولتی و غیردولتی بدون بزرگسالان) 20265 نفر می باشد. جدول (4-10) جمعیت تحقیق را به تفکیک جنس و نواحی نشان میدهد.

مطلب مرتبط :   جرایم، کیفری، ارتکاب، جوامع، انتقالی

جدول‏410: جمعیت تحقیق به تفکیک جنس و نواحی
کل
دختر
پسر
نواحی تبریز
4435
1964
2471
ناحیه یک
3849
1386
2463
ناحیه