فایل پایان نامه سوء مصرف مواد

شناختی هیجانات می تواند با مولفه تاب آوری دارای ارتباطی مستقیم و متقابل باشد، به صورتی که تنظیم آگاهانه مثبت هیجانات منجر به افزایش تاب آوری گشته و تاب آوری نیز به نوبه خود پیامد های مثبتی در بهداشت روان و عملکرد فرد به بار آورد.
2-2-3- پیشینه پژوهشی در خصوص ارتباط متغیرهای تاب آوری و تکانشگری
توانایی مقابله افراد در برابر شرایط سخت و دشوار یا لذات کوتاه مدت (تاب آوری) برای نیل به اهداف بلند مدت و دوری جستن از رفتارهایی که شرایط متعادل فعلی را نه تنها به شرایط بهتر تبدیل نمی کنند بلکه آن را متزلزل کرده و به مخاطره می اندازند. این بحث زمینه بررسی و تحقیق بسیاری از پژوهش های انجام شده در سه دهه اخیر را شکل داده است. تحقیقات نشان داده بسیاری از افرادی در محیط های پرخطر و شرایطی زندگی می کنند که آنها را در معرض خطرات مختلف جسمانی و روانشناختی قرار می دهد، با این حال به دلیل داشتن عوامل محافظتی مثل مجموعه ای از ویژگی های تاب آورانه در برابر شرایط استرس زا، توانسته اند این مشکلات را پشت سر بگذارند و کمتر آسیب دیده و حتی آسیب ناپذیر شوند. نتایج پژوهشی که در مورد ارتباط بین رفتارهای پر خطر نوجوانان و تاب آوری انجام شده نشان داده است که نوجوانان تاب آور به احتمال کمتری در رفتارهای پر خطر شرکت می کنند. به نظر دیویس بیکی (1992) منابع حفاظتی و تاب آوری با خطرات و استرسورهایی که سلامتی را تحت تاثیر قرار می دهند تعامل متقابل دارند.
تحقیقات مختلف نشان می دهد عوامل محافظ که افزایش دهنده تاب آوری و عوامل خطرزا که کاهش دهنده تاب آوری است تحت تاثیر عوامل فردی و محیطی می باشد. از عوامل محافظ فردی می توان به مهارت های کلامی مناسب، اعتماد به نفس بالا، خودکارآمدی، مسئولیت پذیری، کنترل درونی، خوشبینی توام با اطمینان، دیدگاه مثبت نسبت به خود، احساس شادی، توانایی برنامه ریزی برای دستیابی به اهداف و حل مشکلات به شیوه مسئله مدارانه اشاره کرد. و از عوامل خطر زای فردی می توان به نداشتن انطباق، اعتماد به نفس پایین، دروغگویی، خجالتی بودن، مشکلات هیجانی شدید مانند افسردگی و اضطراب، کنترل بیرونی و شخصیت ضد اجتماعی اشاره کرد.
نتایج پژوهش بلک (2004) نیز نشان می دهد رابطه آماری مثبت و معناداری بین استرس به عنوان هیجانی منفی و رفتار های پر خطر وجود دارد. همچنین یافته ها نشان داد رابطه منفی و معناداری بین استرس و تاب آوری و بین رفتارهای پرخطر و تاب آوری وجود دارد. به همین دلیل امروزه اعتقاد بر این است که به جای تمرکز بر کاهش عوامل خطر در افراد پر خطر به تقویت عوامل محافظتی مثل ویژگی های تاب آوری در جمعیت پر خطر تاکید شود.
در همین راستا در تحقیقی توسط سلیمانیان و همکاران (1391) با عنوان مقایسه تاب آوری و رفتارهای پرخطر بر اساس ساختار انگیزشی در نوجوانان بر روی 301 نفر از دانش آموزان شهر بجنورد صورت گرفته است، نتایج نشان می دهد که تفاوت آماری معناداری در میانگین تاب آوری و رفتارهای پر خطر براساس ساختار انگیزشی وجود دارد.
آنچه تا این جا مشخص است، آن است که تاب آوری تنها توانایی تحمل در برابر شرایط استرس زا و خاص نیست، بلکه مقابله ای پویا و تهاجمی برای حل مساله ها، مشکلات و شرایط نا متعادل کننده می باشد.
در حقیقت تاب‌آوری به عنوان ضربه‌گیری است که در مقابل آسیب‌ها و عوامل خطرزا و یا شرایط ناگواری که در هنگان بروز افکار تکانشی هم به وجود می‌آیند از فرد محافظت می کند. بنابر این فرد تاب‌آور و سرسخت می‌تواند در برابر چالش‌ها و استرس زا ها مقاومت کند و از طریق این تجربه رشد نماید(ویسی و رضایی، 1379).
توانایی حل مسئله نیز همواره جزئی از افکار اولیه نوع بشر بوده و به عنوان بعد مهمی از زندگی انسان به صورت راهبردی برای تاب آوری در برابر شرایط خاص باقی مانده است. راه حل ها و پاسخ هایی که ما تولید می کنیم و تصمیماتی که می گیریم نه تنها پیامد های یک موقعیت خاص را تحت تأثیر قرار می دهد، بلکه به طور بالقوه بر پیشرفت شخصی و اجتماعی و جهت گیری ما در زندگی نیز تأثیر بسزایی دارند و سبب افزایش توانایی مقابله ما در زمان بروز شرایط خاص نیز می گردد.
بر همین اساس می توان به تحقیقی که توسط نجاتی و ملکی (1389) انجام گرفته است اشاره نمود. این پژوهش با عنوان رابطه بین تکانشگری و تأملگرایی با عملکرد حل مسئله بر روی 72 نفر از دانشجویان کارشناسی دانشگاه زنجان صورت پذیرفته است. یافته های حاصل از این تحقیق مبین آن است که بین عملکرد حل مساله و تکانشگری رابطه معنادار و منفی وجود دارد.
کاهش تاب آوری با داشتن رابطه و تاثیر بر بسیاری از متغیر های روانشناختی که می تواند منجر به ایجاد آسیب، رفتار تکانشگرانه و بروز خطر برای افراد یک خانواده و جامعه شود و نهایتا شرایط متعادل و ستحکم ایجاد سلامت روانی را به مخاطره بیندازد رابطه ای معکوس داشته و می تواند از عواقب احتمالی آن می کاهد. از جمله مولفه های خطرزایی که در خانواده ها می تواند تاثیر فراوانی بر سلامت روانشناختی افراد گذاشته و خود به عنوان یک رفتار تکانشگرانه مولد رفتار مخاطره آمیز دیگری گردد موضوع طلاق است. در همین راستا در تحقیقی که شهنی و همکاران (1390) با عنوان مقایسه تاب آوری، سلامت عمومی، پرخاشگری و عملکرد تحصیلی دانش آموزان دختر دبیرستانی خانواده های طلاق و عادی با کنترل وضعیت اجتماعی _ اقتصادی انجام داده است، به این مو ضوع پرداخته است.
یافته های این پژوهش که بر روی 24 نفر از دانش آموزان دختر در شهر اهواز انجام شده است بیانگر آن است که بین تاب آوری دخترهای خانواده های طلاق و دخترهای خانواده های عادی تفاوت معناداری وجود دارد. به صورتی که سلامت عمومی دختران خانواده های طلاق پایین تر از خانواده های عادی بود. هم چنین، در خرده مقیاس های سلامت عمومی نیز علایم جسمانی و افسردگی دختران خانواده های طلاق بالاتر از دختران خانواده های عادی بود.
کارکرد اجتماعی دختران خانواده های طلاق نیز پایین تر از خانوادهای عادی بود ولی علایم اضطرابی دخترهای خانواده های طلاق بالاتر از خانواده های عادی نبود. آنچه پیش بینی می شد پرخاشگری که به عنوان زمینه ای برای رفتار های مخاطره جویانه می باشد در دخترهای خانواده های طلاق بالاتر از دخترهای خانواده های عادی بود. در مجموع در خرده مقیاس های پرخاشگری، خشم و عصبیت و تهاجم و توهین دخترهای خانواده های طلاق بالاتر از خانواده های عادی مشاهده شد و در آخر این که عملکرد تحصیلی دختران خانواده های طلاق پایین تر از خانواده های عادی بود.
در بین رفتار های مخاطره آمیزی که ارتباط و تاثیر متقابل آنها با تاب آوری مورد بررسی و مطالعه بیشتری توسط پژوهشگران قرار گرفته است، دو رفتار مخاطره جویانه سو مصرف مواد و خود کشی بیشترین آمار را به خود اختصاص داده اند. بر این اساس با توجه به پژوهش های صورت گرفته در خصوص سو مصرف مواد سوالاتی که بیشتر مشاهده می شد در حوزه علت یابی گرایش به مصرف مواد بود، اما در تحقیقات سال های اخیر با توجه و تمرکز به موضوع تاب آوری حوزه وسیع تری از سوالات ایجاد شد من جمله این که، چه چیزی افراد را قادر می سازد در مقابل تاثیرات مخربی که منجر به سوء مصرف مواد یا مشکلات روانی یا می شود، مقاومت کرده یا آنها را حل کنند؟
در همین زمینه در تحقیقی متقن که توسط محمدی و همکاران (1385) با عنوان بررسی عوامل تاب آور در افراد در معرض خطر سوء مصرف مواد مخدر انجام گرفته است با جزییات بیشتری به موضوع تاب آوری و ویژگی های آن پرداخته شده است. این تحقیق بر روی تعداد 716 نفر از افراد در معرض خطر مصرف مواد مخدر انجام گرفته است. نتایج حاصل از این پژوهش حاکی از آن بود که مسیر های تاب آوری گروه های سالم، مصرف کننده و سو مصرف کننده مواد متفاوت می باشند. آنچه در مجموع از یافته های پژوهش قابل توجه است رابطه دو مولفه تاب آوری و سوء مصرف مواد است که دارای ارتباط معنادار و منفی می باشند.
از اثرات و راهبردهای مفیدی که مولفه تاب آوری بر سلامت روان دارا می باشد، ایجاد نگرش مثبت به منظور مقابله فعال برای جلوگیری از عواقب شرایط سخت و استرس زا است. پژوهش های بسیاری ثابت کرده اند که برخی از مهمترین عوامل تاب آوری شامل داشتن تصویر مثبت از خود، کنترل فرد بر زندگی خود، احساس مسئولیت و ارزش های اخلاقی مستقیما با سلامت روان در رابطه هستند. هدف کلی از بسیاری از پژوهش های جدید در حوزه تاب آوری تعیین اثر بخشی برنامه آموزشی مؤلفه های تاب آوری می باشد. بر این اساس پژوهشی توسط زرین کلک (1388) با عنوان اثر بخشی آموزش مؤلفه های تاب آوری برکاهش آسیب پذیری نسبت به اعتیاد و تغییر نگرش دانش آموزان نسبت به مصرف مواد بر روی 50 نفر از دانش آموزان دبیرستانی ساکن تهران صورت گرفت. نتایج این مطالعه در مورد تأثیر برنامه آموزش مؤلفه های تاب آوری بر کاهش سطح اعتیاد پذیری و ایجاد نگرش منفی در دانش آموزان نسبت به مصرف مواد با نتایج پژوهش های قبلی همخوانی دارد. بنابراین، نتایج به دست آمده از این پژوهش اثر بخشی برنامه آموزش مؤلفه های تاب آوری را در پیشگیری از سوء مصرف مواد به اثبات می رساند.
تحقیقات اخیر نشان داده است که اکثر نوجوانان و جوانان می توانند با افزایش ویژگی های تاب آورانه از شرایط پر خطر و پرفشار به سمت سلامت و از احتمال بروز رفتار مخاطره آمیز به سمت سازگاری های سالم و موفقیت آمیز حرکت کنند. یافته های به دست آمده از این تحقیقات نشان داده که حداقل 50 درصد وغالباً 70 درصد نوجوانان پرورش یافته در شرایط محیطی ناگوار مثل خانواده های بد کارکرد، فقر، جنگ، اعتیاد و بیماری روانی والدین، علی رغم قرار گرفتن در معرض فشار های شدید، توانش اجتماعی خود را بهبود بخشیده و بر مشکلات غلبه می کنند (کیانی و دهکردی، 1383).
در همین زمینه تحقیقی با عنوان رابطه کارکرد خانواده و تاب آوری در برابر مصرف مواد در دانش آموزان پسر دبیرستانی مدارس پرخطر توسط جوادی و همکاران (1387) بر روی 145 نفر از دانش آموزان دبیرستانی صورت گرفت. نتایج به دست آمده از این مقاله نشان می دهد که هرچه کارکرد خانواده، وضعیت سالم تر و مطلوب تری داشته باشد، تاب آوری فرزندان در برابر مصرف مواد بیشتر خواهد بود.
همان طور که قبل تر ذکر گردید از مهمترین رفتار های تکانشگرانه و پر خطری که تحقیقات و پژوهش های زیادی را به خود معطوف کرده است، مقوله خود کشی می باشد. به عبارت دیگر، میزان خودکشی و اقدام به خودکشی یکی از مهمترین شاخص های بهداشت روانی افراد اجتماع محسوب می شود. در حال حاضر12 درصد مرگ و میر های نوجوانان و دومین عامل مرگ در افراد 25 تا 37 سال و سومین عامل مرگ در افراد 15 تا 24 سال در آمریکا خود کشی می باشد (انجمن حمایت از حقوق کودکان). در همین زمینه تحقیقی با عنوان بررسی رابطه ساده و چندگانه تاب آوری و امید به زندگی با خودکشی زندانیان مبتلا به بیماری ایدز در زندانیان توسط سودانی و همکاران (1387) بر روی 40 نفر از زندانیان مبتلا به بیماری ایدز صورت گرفته است. نتایج حاصل از تحلیل حاکی از آن بود که بین خودکشی با تاب آوری و امید به زندگی زندانیان مبتلا به بیماری ایدز رابطه معنی داری وجود دارد.

2-2-4- نتیجه‌گیری از تحقیقات پیشین و مدل پیشنهادی پژوهش حاضر
آنچه از بررسی و مطالعه مجموع پیشینه مولفه های موجود در تحقیق حاضر بدست آمد، حاکی از وجود رابطه های معنادار و تاثیرات متقابل، به میزان متفاوت بین متغیر های مورد پژوهش در تحقیق حاضر بود.
در این بخش تحقیقات در زمینه ارتباط تنظیم شناختی هیجان و تکانشگری مورد بررسی قرار گرفت که مبین آن است که بین این دو مولفه، رابطه معنا دار و معکوسی وجود دارد، به عبارت دیگر بین داشتن قابلیت و توانایی کنترل آگاهانه انواع هیجانات و کاهش رفتار مخاطره جویانه و تکانشی ارتباط معناداری وجود دارد.
همچنین نتایج مطالعات پیشین در مورد دو متغیر تنظیم شناختی هیجان و تاب آوری حاکی از آن بود که رابطه ای معنادار بین توانایی کنترل هیجانات با توانایی مقابله با شرایط سخت و استرس زا وجود دارد. هیجانات منفی مثل خشم، استرس، غم و افسردگی و سایر هیجانات منفی دیگر نیز با تاثیر منفی بر سازه تاب آوری سبب کاهش آن می گردد. یافته هایی که از بررسی نتایجی که در مورد تاثیر و ارتباط دو مولفه تکانشگری و تاب آوری حاصل گشت هم بیانگر آن می باشد که بین دو سازه تاب آوری و رفتار مخاطره جویانه یا تکانشگرانه ارتباطی معنا دار و منفی حاکم است، بدین شکل که تاب آوری با تاثیری منفی بر رفتارهای تکانشی همچون گرایش به مصرف مواد مخدر، خودکشی، رفتار های پرخاشگرانه و دیگر رفتار های پر خطر که موجب آسیب به خود و دیگران می شود، به میزان قابل توجهی از بروز آنها جلوگیری می کند.
با در نظر گرفتن مجموع تحقیقات ذکر شده به نظر می رسد مدل پیشنهادی در پژوهش حاضر مبتنی بر نقش واسطه ای سازه تاب آوری در ارتباط بین سازه های خود تنظیمی شناختی هیجانات و رفتار تکانشگرانه منطقی به نظر می رسد، با این حال این ایده پردازی در حد فرضیه بوده و برای تایید نیاز به تحلیل تجربی می باشد.
شکل 2-5- مدل پیشنهادی نهایی پژوهش
شکل 2-5- مدل پیشنهادی نهایی پژوهش
در مدل پیشنهادی انتظار می رود ابعاد مثبت تنظیم شناختی هیجانات با افزایش تاب آوری منجر به کاهش تکانشگری شوند و ابعاد منفی با کاهش تاب آوری بستری برای افزایش تکانشگری فراهم کنند.

در مدل پیشنهادی انتظار می رود ابعاد مثبت تنظیم شناختی هیجانات با افزایش تاب آوری منجر به کاهش تکانشگری شوند و ابعاد منفی با کاهش تاب آوری بستری برای افزایش تکانشگری فراهم کنند.
عدم برنامه ریزی
عدم برنامه ریزی
تکانشگری حرکتی
تکانشگری حرکتی
تکانشگری شناختی
تکانشگری شناختی
تاب آوری
تاب آوری
فاجعه آمیز کردن
فاجعه آمیز کردن
تمرکز مجدد مثبت
تمرکز مجدد مثبت
به منظری دیگر نگاه کردن
به منظری دیگر نگاه کردن
مقصر دانستن دیگران
مقصر دانستن دیگران
مقصر دانستن خود
مقصر دانستن خود
نشخوار فکری
نشخوار فکری
پذیرش
پذیرش

فصل سوم: روش پژوهش
مقدمه

 

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید

رشته روانشناسی و علوم تربیتی همه موضوعات و گرایش ها :روانشناسی بالینی ، تربیتی ، صنعتی سازمانی ،آموزش‌ و پرورش‌، کودکاناستثنائی‌،روانسنجی، تکنولوژی آموزشی ، مدیریت آموزشی ، برنامه ریزی درسی ، زیست روانشناسی ، روانشناسی رشد

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

مطالب این فصل در سه بخش ارائه می گردند: بخش اول شامل معرفی نوع پژوهش، جامعه و نمونه آماری می باشد. در بخش دوم به معرفی ابزار پژوهش، روایی و پایایی آن ها پرداخته می شود و در بخش سوم روش اجرا، نحوه تحلیل داده ها و برازش مدل مورد بررسی قرار می گیرد.
3-1- معرفی نوع پژوهش، جامعه و نمونه آماری
3-1-1- نوع پژوهش
پژوهش حاضر از نوع همبستگی می باشد. هدف از این نوع تحقیق توصیف روابط موجود بین متغیرها است.
3-1-2- جامعه آماری و نمونه پژوهش
جامعه پژوهش شامل کلیه زنان بی سرپرستی می‌باشد که طی ماه های اردیبهشت تا خرداد سال 1392 به واسطه حضور داشتن در مرکز بهزیستی شیراز جهت دریافت مشاوره به آن مرکز مراجعه کرده‌اند. گروه مورد مطالعه در این پژوهش 250 نفر از مدد جویان زن بی سرپرست می باشد که برای کمک های خاص و دریافت مشاوره به مرکز بهزیستی مربوطه در شهر شیراز مراجعه کرده‌اند. لازم به ذکر است افراد نمونه با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شده اند، همچنین تعداد شرکت کنندگان در پژوهش با توجه به مدل مورد مطالعه محاسبه شده است. در این میان 40 پرسشنامه به علت نقص در پاسخگویی از تحلیل ها کنار گذاشته شد و نمونه تحقیق به 210 نفر تقلیل یافت.
3-2- ابزارهای پژوهش و روایی و پایایی آن‌ها
در این بخش ابزار های مورد استفاده برای اندازه گیری متغیرهای پژوهش که عبارتند از “پرسشنامه خود تنظیمی شناختی هیجان”، “مقیاس تاب آوری”و “مقیاس تکانشگری” به تفصیل، همراه با مراحل محاسبه روایی و پایایی آنها توضیح داده شده است.
3-2-1- پرسشنامه مشخصات فردی
این پرسشنامه شامل متغیرهایی از قبیل سن، تحصیلات، مدت ازدواج و مدت زمان بی سرپرست بودن می باشد. این متغیرها برای شناخت بیشتر ویژگی های نمونه گنجانده شده است.
3-2-2- پرسشنامه ی تنظیم شناختی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *