تکرار به عددی بالغ بر 90 درصد برنامه های سیما بالغ خواهد شد.
کیفیت برنامه
نسبت برنامه های ضبطی به برنامه های زنده نیز در شبکه های تلویزیونی قابل توجه است. این درصد در شبکه یک 27درصد، شبکه دو 36 درصد، شبکه 3 ، 33درصد شبکه 4، 24 درصد وشبکه تهران 38 درصد بوده و در شبکه آموزش به‌دلیل بودجه کمتر این شبکه 77درصد می باشد. (گزارش سال 1388 سازمان صداوسیما جدول 7)
برخلاف تصورعمومی هزینه برنامه های زنده نسبت به برنامه های ضبط شده بسیار کمتر و کیفیت آن پایین تر می باشد.
به‌طور متوسط حدود 40 درصد برنامه های شش شبکه اصلی سیمای جمهوری اسلامی به‌صورت زنده بررروی آنتن می رود و با توجه به آنکه بخشی از این برنامه های زنده در زمان تکرار به‌عنوان برنامه ضبط شده پخش می شود، درصد برنامه های زنده سیما حدود نیمی از کل برنامه ها را تشکیل می دهد که نسبت به استانداردهای جهانی نرخ بالایی محسوب شده وموجب کاهش کیفیت عمومی برنامه ها می گردد.
تولید برنامه
از نظر حجم تولید ، تولید برنامه 5شبکه اصلی صداوسیما یعنی شبکه های یک تا پنج ظرف یک دهه از سال 1379 تا سال 1388، 80 درصد افزایش کمی داشته است و از 15هزار ساعت برنامه در سال 1379 به 27400 ساعت تولید برنامه در سال 1388 رسیده است. اما باوجود این افزایش چشمگیر کمی ، سیمای جمهوری اسلامی در تامین رضایت مخاطب، اثرگذاری و جلوگیری از ریزش مخاطب ناموفق بوده وهرسه این شاخص ها در طول دهه مذکور کاهش یافته است. (گزارش سال 1380 سازمان صداوسیما جدول 16)
تامین برنامه
در بخش خرید فیلم‌های سینمایی متوسط قیمت خرید یک فیلم سینمایی ایرانی در سال 1387 برابر با 34 میلیون تومان و خرید یک فیلم خارجی برابر با 3800یورو (5 میلیون تومان )هزینه داشته است.
به عبارت دیگر میانگین هزینه خریداری یک فیلم ایرانی 7برابر یک فیلم خارجی بوده است و به همین علت در برابر خرید کمتر از 50 فیلم ایرانی بیش از 400 فیلم خارجی یعنی حدود 8برابر خریداری شده است. (گزارش سال 1387 سازمان صداوسیما جدول 36)
در همین سال برای هرقسمت سریال خارجی به‌طور متوسط 760 یورو یعنی حدود یک میلیون تومان هزینه شده است در حالیکه هر دقیقه تولید سریال ایرانی به‌طور متوسط یک میلیون تومان هزینه داشته است.
نکته مهم در این میان ظرفیت پایین تولید فیلم سینمایی در سینمایی ایران است که موجب شده ،صداوسیما برای تامین محتوا اقدام به تولید تله فیلم نماید.در شرایطی که هزینه تولید یک فیلم سینمای در سال 1387 بین 250 تا 500 میلیون تومان بوده ، تله فیلمهای تولیدی سیما حدود یک چهارم تا یک ششم این رقم، هزینه به خود اختصاص داده‌اند اما به جهت عدم اکران آنها در سینما، عملاً امتیاز پخش آنها برای صداوسیما گرانتر از فیلمهای ایرانی تمام شده است.

ضوابط پخش اخبار
در حالیکه مطابق با قانون ، محدودیتهای معدودی برای فعالیت اطلاع رسانی صداوسیمای جمهوری اسلامی وجود دارد، عملکرد سلیقه‌ای وتنگ نظرانه وهمچنین اعمال نفوذ مراکز قدرت در فرایند تهیه خبر واطلاع رسانی در صدا و سیما موجب شده است تا این رسانه تاحدودی قدرت اثرگذاری واعتماد مخاطب خود را از دست بدهد.
بنابر قانون اساسنامه صداوسیما مصوب سال 1362 مجلس شورای اسلامی محدودیتهای خبری صداوسیما بشرح ذیل وضع شده است.
توضیح آنکه این قانون در اوج جنگ تحمیلی وشرایط خاص کشور وفضای ابتدای انقلاب وضع شده، با این وجود هیچ گونه محدودیتی برای اخبار انتقادی وانعکاس شفاف فضای داخلی کشور وضع ننموده است.

مطلب مرتبط :   تهران:، زبان‌های، ــــــ، ص،، کتابنامه.

محدودیتهای خبری صداوسیما
الف – خبر جزو اسرار نظامی، سیاسی و اقتصادی کشور محسوب شود و یا مورد سوء استفاده دشمن قرار گیرد.
ب – تهمت به نهادها و ارگانهای رسمی کشور و گروهها و جمعیتها و احزابی باشد که طبق قانون احزاب، فعالیت آنها قانونی است.
ج- پخش آن موجب فساد اخلاق و هتک حرمت جامعه گردد. «ان الذین یحبون ان تشیع الفاحشه فی الذین آمنوا…»
د- انتشار آن موجب لطمه زدن به احساسات دینی، وحدت ملی و ایجاد تشنج در جامعه گردد.
هـ برای گروههای منحرف و ضدانقلاب جنبه تبلیغی داشته باشد.
و- به روابط دوستانه با کشورهای برادر و دوست لطمه وارد کند، یا موجب اخلال در روابط خارجی ایران گردد.
پخش اخبار
نسبت میزان پخش خبر در شبکه های سیمای جمهوری اسلامی نیز در شبکه یک 9درصد، شبکه دو 7درصد، شبکه سه 3درصد، شبکه چهار 6درصد وشبکه تهران 4درصد می باشد که به‌طور متوسط برای هرشبکه بالغ بر 6درصد بوده و با توجه به آنکه این نسبت در شبکه خبر 50 درصد می باشد، درصد خبر هم در شبکه های عمومی و هم در شبکه خبر نسبت به نرخ متعارف آن در شبکه های حرفه ای جهانی بالاتر از حد طبیعی می باشد.
نکته قابل توجه در این میان وضعیت شبکه اول سیما یا شبکه ملی می باشد که میزان پخش خبر در 10 ساعت پربیننده آن یعنی طی ساعات 14 الی 24 ، بین 20 تا 30 درصد بوده که بیش از حد ظرفیت شبکه های عمومی می باشد.
تولید اخبار
در حوزه تولید اخبار تعداد اخبار ارسالی از 40 نمایندگی خارج از کشور صداوسیما بیش از 36هزار خبر در طول سال 1387 بوده است که دوسوم این اخبار به‌صورت مکتوب ارسال شده اند و عمدتا از ماهیت ترجمه برخوردارند ، 14درصد نیز گزارشهای رادیویی یا تلفنی بوده اند که این نوع اخبار نیز کیفیتی مشابه گزارشهای مکتوب را دارند و تنها 17درصد گزارش تلویزیونی بوده اند. (گزارش سال 1388 سازمان صداوسیما جدول 74)
اگرچه بخش عمده گزارشات تلویزیونی نیز ماهیت خبری دست اول یا اختصاصی نداشته واز حضور حاشیه ای خبرنگاران اعزامی صداوسیما و یا دوبله کردن گزارش های خبری سایر شبکه های خارجی تولیدوارسال شده اند.
علاوه براین گزارشات در سال 1387 بیش از 88هزار خبر نیز از تولیدات خبرگزاری‌های خارجی در ایران توسط واحد مرکزی خبر ترجمه شده است که حدود نیمی از آن متعلق به خبرگزاری فرانسه، رتبه دوم خبرگزاری انگلیسی رویترز با 11 درصد ومجموعا بیش از 85درصد خبرگزاریهای غربی بوده اند. (گزارش سال 1388سازمان صداوسیما جدول 75)
بنابراین در حوزه تولید خبر بین الملل نیز بیش از 95درصد اخبار صداوسیما به‌صورت دسته دوم وترجمه اخبار تولیدی خبرگزاریهای خارجی می باشد.
هدایت افکارعمومی
براساس تحلیل محتوای صورت گرفته از سوی سازمان صداوسیما در گزارش سال 1384 این سازمان ، 21 درصد از برنامه های صداوسیما جنبه سرگرمی وتفریح داشته است وسهم برنامه های ارشادی تبلیغی 28 درصد و اطلاعاتی آموزشی 51 درصد بوده است. (گزارش سال 1384 سازمان صداوسیما نمودار 9) .
به عبارت دیگر بیش از دوسوم برنامه های صداوسیما دارای پیام مستقیم بوده‌اند که در جذب و اثرگذاری برمخاطب به نسبت به پیام های غیرمستقیم تاثیر گذاری بسیار کمتری دارند.

3-3-6-2- منظر مخاطب
اعتماد نخبگان به اخبار صداوسیما
عملکرد دو دهه سازمان صداوسیما در انتقال یکسویه و جهت دار اطلاعات و اخبار مخاطبان موجب بی اعتمادی جامعه به ویژه نخبگان به صحت و جامعیت اخبار صداوسیما شده است.
در پژوهشی که در دانشگاه علامه طباطبایی با عنوان «بررسی میزان اعتماد دانشجویان به رسانههای خبری» انجام داده است و سه رسانه رادیو، تلویزیون و روزنامههای کشور را از دیدگاه دانشجویان مورد ارزیابی قرار داده است، نتایج قابل تأمل و جالب توجهی به دست آمدهاست.
براین اساس در مورد اخبار داخلی، تفاوت معنیداری بین میزان اعتماد دانشجویان نسبت به خبرهای داخلی رسانههای کشور (رادیو، تلویزیون و روزنامه) مشاهده نمی‌شود. میانگین میزان اعتماد پاسخگویان در حد متوسط و کمتر است. درهمین پژوهش مشخص گردیده است که اعتماد عمومی نخبگان به رسانه های بیگانه حرفه ای نظیر BBC بیشتر از صدا و سیماست.
دانشجویان نسبت به خبرهای مربوط به ایران و خبرهای خارجی رادیو «بی.بی.سی»، بیشترین اعتماد را دارند ، این در حالی است که به دلیل جهت دار بودن برخی رسانه های بیگانه نظیر رادیو اسرائیل و صدای آمریکا به آنها نیز اعتماد چندانی وجود ندارد و دانشجویان به خبرهای خارجی رادیو اسرائیل کمترین اعتماد را دارند.
براساس نتایج این تحقیق دانشجویان بر این باورند که اعتماد مردم به اخبار رادیو، تلویزیون و روزنامههای کشور در صورتی به دست میآید که وقایع و رویدادهای کشور را به همان صورتی که اتفاق افتادهاند به اطلاع مردم برسانند و استقلال خبری در گزینش خبرها، تازگی خبر، سرعت انتشار، عینیت و بیطرفی از جمله مواردی است که برای مخاطب اهمیت داشته است.(عباس زاده ، بدیعی،1374)
تمایل به ماهواره ها ناشی از عملکرد صداوسیما
در تحقیق دیگری این نتیجه به دست آمده که “افزایش کمی شبکههای داخلی مانع افزایش بینندگان ماهواره نیست.”
بنابراین تحقیق افزایش شدیدشبکههای تلویزیون ایران در دهه هفتاد، سبب روی نیاوردن ایرانیان به برنامههای تلویزیونهای ماهوارهای نشده است. با وجود آنکه در دوره ده‌ساله 1382-1372 تعداد شبکه‌های تلویزیونی صداوسیما از دوشبکه سراسری به 6شبکه سراسری رسید وحجم پخش برنامه های تلویزیونی نیز 6برابر گردید در همین دوره بینندگان غیرمجاز ویدئو و ماهواره نیز به‌شدت افزایش یافته است.
بنابر تحقیقی که در شهر تهران و بر روی 450 دانشآموز دبیرستانی انجام شده است: رویآوری به رسانه‌هایی دیداری– شنیداری غیر از صداوسیما در ایران به ترتیب ناشی از:
• نارضایتی از برنامههای سیمای جمهوری اسلامی ایران
• جستجوی پیامهایی متفاوت
• اشتیاق به مقایسه فرهنگی زمان و مکان
بوده است. (شهابی، 1382،93)
همچنین، در مطالعه ای که در سال 1376 در منطقه مرزی شادگان خوزستان بر روی 330 دانشآموز دختر و پسر، انجام شده است و 82 درصد پاسخدهندگان در منزل به زبان عربی صحبت میکردند، مشخص شد به دلیل کمبود امکانات متنوع گذران اوقات فراغت و هوای اکثرا شرجی و نامطلوب شادگان، حضور در فضای دربسته مقابل گیرندههای تلویزیون مهمترین گزینه جوانان شادگانی بوده و به همین دلیل آنها به طور میانگین هر روز حدود 5 ساعت (306 دقیقه) تلویزیون تماشا میکردند که 54 درصد این مدت، صرف تماشای تلویزیونهای برونمرزی میشد. ضمن آنکه از 46 درصد زمان باقیمانده که به تماشای تلویزیونهای داخلی میگذشت، 64 درصد به کانال 3 تلویزیون ایران که عمدتا جنبه سرگرمی داشته وحاوی پیام های فرهنگی وسیاسی مورد نظر نظام نمی باشد، اختصاص داشت. نارضایتی از محتوای تلویزیون ایران با سهمی معادل 58 درصد، اولین دلیل رویآوری به تلویزیونهای همسایه، و دستیابی به برنامههای عربی با 39 درصد در رتبه بعدی قرار داشت (حسینپور، 1378،173).

مطلب مرتبط :  

4-6-2- سازمان صدا و سیما و کارکردهای رسانه‌ای
برای بررسی کارکردهای صداوسیما نیاز به

دسته بندی : علمی