دانلود پایان نامه

فقر دامنگیر قشر وسیعی از جامعه است، گروه‌های واقعی مدنی به دلیل فقدان امکانات لازم مجال ظهور و فعالیت نخواهند یافت و معمولاً برخی از گروه‌ها با وابستگی خاصی که از جانب قدرت‌های سیاسی در داخل یا خارج از کشور تغذیه می‌شوند و از «« امکانات گزینشی»» برخوردارند میدان دار عرصه خواهند بود. بدین دلیل شکاف‌های اجتماعی عمیق‌تری در جامعه ایجاد می‌شود. (مرکز پژوهش های مجلس : پیشین :6)

3-5-3 موانع شکلی
3-5-3-1 موانع درونی
اصولاً سازمان‌های غیردولتی همانند سایر جلوه‌های تمدن جدید همچون هنر و سیاست و فلسفه، علم در ایران روند طبیعی تشکیل را طی نکرده‌اند. یعنی به دلیل وارداتی بودن، به همراه شکل‌گیری آن‌ها فرهنگ، دانش، اخلاق و ساختار متناسب با آن شکل نگرفته است. آنچه که از فرهنگ ایرانی نشأت گرفته است سازمان‌های اجتماعی یا محلی بوده‌اند که با توجه به تغییر شرایط اجتماعی قادر به پاسخگویی به نیازهای نوین نمی‌باشند. با این حال برخی از شرایط حاکم بر این سازمان‌های اجتماعی و محلی به درون سازمان‌های غیردولتی رخنه کرده‌اند و این امر موجب بروز مشکلاتی جدی سازمان‌های غیردولتی شده که کارایی و اثر بخشی آن‌ها را تنزل داده است.در ذیل به برخی از عمده‌ترین این مشکلات اشاره می‌شود:

الف – کلی بودن و مبهم بودن اهداف و وظایف
کلی بودن اهداف و وظایف یکی از مسائلی است که در اساسنامه اکثر سازمان‌های غیردولتی در ایران قابل مشاهده است. به نظر می‌رسد با بررسی اهداف مندرج در اساسنامه سازمان غیردولتی بتوان به معیاری مطمئن برای ارزیابی میزان تعهد سازمان نسبت به انجام فعالیت‌ها دست یافت. هر چند در برخی از موارد بیان اهداف و وظایف به صورت کلی برای احتراز از سخت‌گیریهای نهادهای دولتی در اعطای مجوز صورت می‌پذیرد؛ با این حال هر چقدر که اهداف و وظایف جنبه شعاری بیشتری داشته باشند ظاهراً تعهد سازمان مربوطه نسبت به انجام دادن فعالیت‌های عملی و مؤثر کمتر است. سازمان‌های غیردولتی عموماً تعریفی شفاف از مفاهیمی همچون اهداف، راهبرد‌ها، ساختار سازمانی و برنامه‌های عملیاتی ندارند و فعالیت‌های آنها عمدتاً به شکل سنتی و در جهت ارضای نیازهایی که بصورت روزمره مطرح می‌گردند انجام می‌پذیرند.
انسان‌ها در بسیاری از موارد به چیزهایی که می‌گویند باور ندارند. (راسخ :224) این مسئله در مورد سازمان‌های غیردولتی نیز صادق است. در خیلی از موقعیت‌ها شعارهای زیبا برای کسب یک موقعیت، دریافت یک وام دولتی و یا اینکه حتی برای ارضای نیازهای درونی و روحی صورت می‌پذیرد و هیچ گونه تعهدی نسبت به عملی کردن آن شعارها وجود ندارد.
ب- ضعف مدیریت
بسیاری از سازمان‌های غیردولتی از ضعف مدیریت رنج می‌برند. این مشکل در سازمان‌های مختلف به اشکال متعددی بروز پیدا می‌کند. بسیاری از مدیران موسسات یک نگاه کاسب کارانه به سازمان‌های غیردولتی دارند. (محمدی : پیشین :53) و به کار گروهی اعتقاد ندارند. این نوع نگاه در کوتاه مدت باعث ضعف عملکرد سازمان و در بلند مدت موجب انحراف سازمان از اهدافی می‌گردد که سازمان برای خود تعیین کرده است. در بسیاری از سازمان‌ها مدیران و مؤسسان سازمان در دسترس نیستند و برقراری تماس و ارتباط با آن‌ها مشکل است. اگر این مسئله را نیز مورد توجه قرار دهیم که خیلی از سازمان‌ها دچار نخبه گرایی هستند و فعالیت‌های آنها قائم شخص می‌باشد؛ اهمیت موضوع فوق روشن‌تر می‌گردد. به علاوه این موضوع موجب می‌گردد تا در صورت کناره‌گیری مؤسسان از فعالیت در سازمان یا ورود آن‌ها به سایر عرصه‌های اجتماعی فعالیت سازمان دچار اختلال و یا حتی توقف روبه رو گردد.
به عنوان مثال یکی از سازمان‌های غیردولتی فعال دربلغارستان،سازمان«Ecoglasnost » بودکه نقش عمده‌ای در مردم سالار ساختن این کشور برعهده داشت. پس از آن بسیاری از فعالان این جنبش وارد عرصه سیاست شدند و اکنون عضو ائتلاف حاکم هستند و این جنبش از هم پاشیده است. لذا ممکن است سازمان‌های غیردوولتی درست در زمانی که انتظار می‌رود شروع حاکمیت مردم سالار به آن‌ها نیروی بیشتری ببخشد با تنزل قوا مواجه شوند.
این بدان معناست که یکی از مهم‌ترین چالش‌های روی سازمان‌های جامعه مدنی در چنین دوره‌هایی، یافتن و معرفی طبقات جدید رهبری برای جایگزین کردن نیروهایی است که وارد سایر عرصه‌ها شده‌اند. اگر سازمان‌های غیردولتی نتوانند خانه خودش را منظم حفظ کند چگونه می‌تواند انتظار داشته باشد دولتی که سازمان مربوطه سعی در تأثیرگذاری بر آن را دارد بهتر عمل کند؟
این مسئله‌ای است که « انجمن حمایت از حقوق کودکان » با اعطای جایزه صلح نوبل به خانم شیرین عبادی که از مؤسسین این انجمن بود با آن روبرو شد. هرچند انجمن به دلیل برخورداری از ساختار مردم سالار و با بهره‌گیری از نیروهای با انگیره و فعال خود توانست از این موضوع به عنوان فرصتی برای تقویت ارتباطات بین‌المللی خود سود ببرد. همچنین انتخاب خانم « معصومه ابتکار» ـ که از فعالان سازمان‌های غیردولتی زیست محیطی ـ به ریاست سازمان حفاظت از محیط زیست موجب تقویت سازمان‌های غیردولتی و بهبود ارتباط این سازمان‌ها با سازمان مربوطه گردید.
پ- فقدان اعتبار و نداشتن پایگاه اجتماعی
برخی از سازمان های غیر دولتی از اعتبار کافی برای انجام فعالیت در حوزه‌هایی که برای خود تعیین کرده‌اند برخوردار نیستند و نوع شعارها با توان سازمان تناسب چندانی ندارد. بعلاوه نداشتن پایگاه اجتماعی در میان مردم موجب عدم استقبال از فعالیت سازمان و در نتیجه افت کارایی این سازمان‌ها می‌گردد.
از سوی دیگر بسیاری از سازمان‌های غیردولتی با جوامع هدف خود بویژه فقرا و محرومان از ارتباط و وابستگی کافی برخوردار نیستند. این امر از یک سو موجب بیگانگی سازمان با جوامع هدف و نیارهای مربوطه و از سوی دیگر موجب بیگانگی جوامع مذکور با سازمان مورد نظر و در نتیجه عدم استقبال کافی از فعالیت‌های سازمان می‌گردد
ت- فقدان تخصص و مهارت های حرفه ای
بسیاری از سازمان‌های غیردولتی از تخصص کافی برای فعالیت در حوزه‌های مورد نظر خود و یا تخصص‌های لازم برای انجام کار گروهی و سازمان‌ برخوردار نیستند. بهره‌گیری از علوم جدید به طور مناسب انجام نمی‌پذیرد. استفاده از اینترنت محدود است. بسیاری از سازمان‌ها از سایت اینترنتی برخوردار نیستند؛ سازمان‌هایی هم که دارای سایت هستند استفاده کافی و مناسب از امکانات آن به عمل نمی‌آورند. ارتباطات این سازمان‌ها هنوز با استفاده از روش‌های سنتی صورت می‌پذیرد. دانش کارجمعی در این سازمان‌ها وجود ندارد و بسیاری از فعالیت‌ها براساس تجربه و آزمون و خطا انجام می‌شوند.
روش‌های گزارش دهی و گزارش نویسی رایج در میان این سازمان‌ها ضعیف است که این امر موجب می‌شود تا جذب بودجه از پروژه‌های بین‌المللی مشکل باشد. (شعبانی:54) روابط عمومی این سازمان‌ها ضعیف است و با تکیه به روش‌های سنتی انجام می‌پذیرد. این مسئله نیز باعث ضعف سازمان در معرفی خود و برقراری ارتباط با جامعه می‌گردد. این امر به نوبه خود موجب کاهش تأثیرگذاری این سازمان‌ها در جوامع هدف و انحراف از رسالت سازمان می‌شود.
روش‌های تأمین منابع مالی نامناسب و حتی در پاره‌ای از موارد غیراخلاقی هستند. بعضاً مشاهده می‌شود که کارکنان سازمان‌ها به در منازل افراد مراجعه می‌کنند و اقدام به جمع‌آوری کمک‌های مالی می‌نمایند. در مواردی نیز با مراجعه مستقیم به رهگذاران از آنها درخواست کمک می‌شود. این امر به وجهه‌ سازمان در جامعه صدمه می‌زند و بیگانگی هر چه بیشتر مردم با این سازمان‌ها را به دنبال خواهد آورد. ارزیابی مستمر و مداوم از فعالیت‌ها صورت نمی‌پذیرد. این امر در بلند مدت موجب توقف فعالیت‌ها و یا انحراف سازمان از اصول و برنامه‌های مشخص شده می‌گردد. برنامه‌ریزی در این سازمان‌ها عمدتاً به صورت کوتاه مدت و براساس نیازهای روزمره انجام می‌پذیرد. بسیاری از سازمان‌های غیردولتی در زمینه طراحی برنامه‌های بلند مدت و استراژیک دچار مشکل می‌باشند.
ث- عدم آگاهی این سازمان ها نسبت به نقش و جایگاه خود
سازمان‌های غیردولتی عمدتاً از نقشی که در جهت شکل‌دهی به ساختار اجتماعی و تغییر فرهنگ و ارز‌ش‌های حاکم بر جامعه برخوردار می‌باشند آگاهی ندارند. آن‌ها از رسالت و مأموریت اصلی خود که واسطه میان مردم و دولت‌ها می‌باشند درک مناسبی ندارند.
میزان خود باوری در این سازمان‌ها پایین است و از توانمندی‌های خود غافل اند؛ در نتیجه مطالباتی را که می‌توانند داشته باشند از دولت تقاضا نمی‌کنند. این امر به نوبه خود موجب می‌شود تا دولت نیز نقش و جایگاهی مناسب را برای این سازمان‌ها در نظر نگیرد و حضور آن را در سیاست گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌ها و فعالیت‌های عمومی به رسمیت نشناسد.
ج- همسویی با دولت
در برنامه‌های اعلام شده برخی از سازمان‌های غیردولتی عباراتی به چشم می‌خورد که اگر بیننده با سازمان مربوطه آشنایی نداشته باشد تصور خواهد کرد که با یکی از ارکان رسمی دولت روبه رو است .« با توجه به مردمی بودن انقلاب اسلامی، خواسته‌های سازمان‌های غیردولتی ایران در راستای اهداف نظام قرار دارد. لذا بسیاری از اقدامات آن‌ها همسو با دولت بوده و فارغ از مشکلات سازمان‌های غیردولتی سایر کشورها فعالیت می‌کنند.» (گزارش ملی وضعیت زنان در جمهوری اسلامی ایران :1391)
محدودیت منابع مالی برخی از سازمان‌های غیردولتی را مجبور ساخته است تا به جای اجرای برنامه‌های مستقل و در راستای اهداف خویش به دنبال اجرای برنامه‌های دولت بروند تا از کمک‌های دولت بهره‌مند گردند. عدم وجود درکی مناسب از تعریف و جایگاه سازمان‌های غیردولتی در جامعه و در درون خودآنها باعث گردیده است تا این سازمان‌ها به دنبال تقلید از الگوهای دولتی بروند و این مسئله نیز به نوبه خود به تلاش سازمان مربوطه در جهت کسب پایگاه اجتماعی مشخص صدمه می‌زند.

مطلب مرتبط :   موالی، معاویه، ابومسلم، کوفه، یحیی

چ-ضعف عضو پذیری
شاید جذب اعضا مهم‌ترین عاملی باشد که بقای یک سازمان غیردولتی و موقعیت آن را در رسیدن به اهداف مشخص شده تضمین می‌کند. اما مهم‌تر از این مسئله این است که افراد با چه انگیزه‌هایی به چه دلیل به عضویت سازمان درمی‌آیند. در ایران عضویت افراد در سازمان‌های غیردولتی عمدتاً با معرفی گروه‌های تأثیرگذار از قبیل: دوستان، همکلاسی‌ها، خانواده و خویشاوندان صورت می‌پذیرد. کمتر مشاهده شده است که اهداف و برنامه‌های اعلام شده سازمان افراد را به سمت سازمان بکشاند.
بسیاری از سازمان‌های غیردولتی از اعضایی برخوردارند که فقط کارت عضویت دارند و هیچ

دسته بندی : علمی