(1981) و «مولان» (1998) مصرف سیگار و الکل وجود نداشت. بیش¬ترین نوع استعمال دخانیات به صورت پیپ و سپس سیگار برگ بود. در «پینوکیو» بیش¬ترین مصرف سیگار مشاهده شد. هر چند که در هر دوره¬ای محصولات خاصی بیش¬تر استفاده می¬شد اما رابطه معنی داری بین سال انتشار فیلم¬ها و نوع محصولات مصرفی مشاهده نشد، به علاوه تقریباً پیام¬های ضد مصرف در این فیلم¬های مناسب برای کودکان دیده نشد.
در پژوهش دیگری علاوه بر توضیحات تکنیکی فیلم¬های شاخص دیزنی به محتوای فیلم¬ها و اختلاف بین داستان اصلی و فیلم نیز اشاره می¬کند. مثلاً محقق می¬گوید: در فیلم «پری دریایی کوچک» برخی شخصیت های داستان اصلی مانند مادربزرگ حذف می¬شود و برخی نقش¬ها مانند پادشاه دریا و ساحره کاربردی¬تر می شوند و یا این¬که در داستان اصلی، پری دریایی به علت سرپیچی¬ها به کف دریا تبدیل می¬شود اما در فیلم دیزنی، پدر سرپیچی¬های دخترش را می¬بخشد و او را به آرزوی خود که انسان شدن و رسیدن به معشوق است می¬رساند. در فیلم «علاءالدین» نیز اختلاف بین داستان اصلی و فیلم وجود دارد به¬طور مثال، در داستان اصلی قالیچه پرنده وجود ندارد، علاءالدین پدر و مادر دارد، پدرش می¬میرد و مادرش در طول داستان حضور دارد و رابط میان او و قصر پادشاه است اما این شخصیت¬ها در فیلم دیزنی حضور ندارند و کل فیلم ظاهری افسانه¬ای دارد (برزو، 1386).

1-6.3. پیام
دیوید برلو پیام را «یک تولید عملی و فیزیکی از منبع رمزگذار» تعریف می کند. برلو می گوید وقتی ما صحبت می کنیم، کلام، یک پیام است، همانطور که نوشته ما، نقاشی ما، اشاره ای که می کنیم، حرکت بازوان ما، حالتی که در صورت ما دیده می شود، همه اینها پیام هستند (محسنیان راد، 1374: 189)
حداقل سه عامل یا سازه در پیام وجود دارد: 1- رمز یا کدهای پیام 2-محتوای پیام 3-نحوه ارائه پیام. … تفکیک پیام به سه عنصر به صورت مستقیم در آثار دیگر دانشمندان ارتباطات نیز آمده است. مثلا آندرش، استاس و بوستروم بدون اینکه این سه عنصر را به دقت برلو توضیح دهند، تاثیر عناصر پیام را روی یکدیگر مطرح کرده اند و می نویسند ممکن است در مواردی برخی از این عناصر به گونه نامرتبی دارای برتری هایی شوند. مثلا صدای دلپذیر/نحوه ارائه/ ممکن است بر عناصر دیگر، تاثیر بیشتری داشته باشند. (محسنیان راد، 1374: 190)
کدها (رمزها) و نشانه ها در پیام: کد عبارت است از هر گروه از نمادها که بتوانند به شیوه ای ساخته شوند که برای برخی از افراد به اصطلاح معنی دار باشد. سوسور می گوید: از قدیم میان دو دسته از علایم تفکیک قائل می شدند. یکی علائمی که در آنها نشانه با معنی ربط دارد که به یونانی آن را آیکون می گفتند و قصدشان آن دسته از علائم بود که رابطه ای بین شکل و معنی آن وجود داشت (محسنیان راد، 1374: 192).
نشانه ها را به سه دسته می توان تقسیم کرد. نشانه های طبیعی (علائم)، نشائه های تصویری و نشانه های قراردادی. نشانه های طبیعی نشانه ای است که میان صورت و مفهوم آن رابطه همجواری یا تماس است. مثل رابطه میان دود و آتش، رابطه میان جای پا و رونده. نشانه تصویری نشانه ای است که میان صورت و مفهوم آن شباهتی عینی و تقلیدی هست. مثل نقش مار که بر خود مار دلالت می کند. نشانه وضعی یا قراردادی نیز نشانه ای است که میان صورت و مفهوم آن نه شباهت عینی است ونه رابطه همجواری، بلکه رابطه ای است قراردادی نه ذاتی و خود به خودی (محسنیان راد، 1374: 194).
محتوای پیام: برلو محتوای پیام را چنین تعریف می کند: مطالب درون پیام که به وسیله منبع برای بیان هدف او انتخاب شده است (محسنیان راد، 1374: 220). در مورد فیلم های سینمایی، وقتی چنین نظریه ای مطرح می شود که در یک فیلم 150 دقیقه ای در همان 10 دقیقه اول است که باید چارچوب فیلم را برای بیننده مشخص کرد تا بتوان توجه تماشاگر را جلب کرد، نظریه ای است که بر مبنای ساخت مناسب برای قطعات یا عناصر محتوا در پیام شکل گرفته است(محسنیان راد، 1374: 223).
نحوه ارائه پیام: نحوه ارائه پیام عبارت است از تصمیم هایی که منبع ارتباط برای انتخاب و تنظیم و ترتیب کدها و محتوا می گیرد(محسنیان راد، 1374: 223).
با آنچه درباره کدهای پیام، محتوای پیام و نحوه ارائه پیام گفته شد، می توان به این نکته پرداخت که ترکیب این سه می تواد طیف بسیار وسیعی از پیام های گوناگون را به وجود آورد (محسنیان راد، 1374: 230).
1-6.4. پیام مخفی
پیام مخفی هرگونه سیگنال یا پیامی است که در یک پیام رسانه ای دیگر جاسازی شده باشد و اطلاعاتی را که پنهان از سطح درک و توجه مخاطب است به او منتقل کند (Herbert, 1958: 102).
کلمه subliminal به معنی “پائین تر از limen ” است (آستانه احساس). این کلمه از یک کلمه لاتین گرفته شده است که شامل دو بخش sub به معنای زیر و limen به معنای آستانه است. (ویکیپدیا، 4/9/1387)
پیام پنهان در تعریفی دیگر ترکیبی است از پیام های فروآستانه ای و فوق آستانه ای که برای استفاده در گیرنده های تلویزیون خلق می شوند که امکان کنترل کامل رفتار بینندگان را می دهد. یک ویدئو، ورودی های کیبورد، کارت های حافظه، پیامک و… توسط کاربران برای انتقال پیام استفاده می شوند و در عین حال تمام اینها حاوی پیام های پنهان نیز هستند. (Harmes, 1999: 68)
پیشینه بکارگیری پیام مخفی در رسانه ها
اسکریپچر کتاب روانشناسی نوین را در سال 1898 چاپ کرد و در آن مبانی و اصول پیام های نهفته را تشریح کرد. در سال 1900 ، نایت دونلپ پروفسور روانشناس آمریکاییسایه ی نامحسوسی” را از روی اشیاء با سرعت بسیار زیادی عبور داد و از روش خطای حسیِ مولر لیِر استفاده کرد که در این روش از دو خط که هر دو طرف آنها فِلِش دارد استفاده شده و باعث ایجاد خطای دید در تشخیص طول این دو خط می شود. دونلپ ادعا کرد که آن سایه به صورت نهفته بر تشخیص طول خط ها تأثیرگذار بوده است. (www.subliminalmessages.com)
اگر چه این نتایج مورد قبول محافل علمی قرار نگرفت اما یک روانشناس آمریکایی به نام هری لوی هالینگورس در کتابی که پیرامون تبلیغات نوشت به این مطلب اشاره کرد که شرکت های تبلیغاتی از پیام های نهفته در تبلیغاتشان بهره می برند.

مطلب مرتبط :   کهندژ، شارستان، ربض، واژ?، دور?

  • 5
دسته بندی : علمی