ی به همان اندازه اهمیت دارد که منابع تجدید شونده و غیر تجدید شونده برای سرمایه طبیعی دارای اهمیت است . آپهوف سرمایه اجتماعی را در شکل ساختاری آن با شکل های گوناگون سازمان اجتماعی پیوند می زند. عناصر سازمان اجتماعی در طبقه بندی ساختاری کنش دو طرفه سودمند را به وسیله ی کاهش هزینه ها، ایجاد الگوهای کنش متقابلی که نتایج پر حاصل را به واسطه ی همکاری به وجود می آورد، تسهیل می کند . ایده های ناشی از طبقه بندی شناختی زمینه را برای مردم جهت کنش دو طرفه سودمند فراهم می آورد، که بخشی از دلایل آن عبارت است از آنکه وقتی آنها به گونه ای گسترده در یک موضوع سهیم باشند، خیلی بهتر و با خواست خود همکاری می کنند . هنجارها، ارزش ها، نگرش ها، و باورهای سازنده ی سرمایه اجتماعی شناختی رفتار مبتنی بر همکاری و تعاون را منطقی و قابل احترام می کنند . آپهوف از این نکته صحبت می کند که هر چند، به طور انتزاعی می توانیم سرمایه اجتماعی ساختاری را بدون سرمایه اجتماعی شناختی متصور شویم و بر عکس، ولی در عمل در نظر گرفتن این دو بدون هم نامحتمل و مشکل است . نکته ی دیگری که آپهوف در این مورد مطرح می کند، بیرونی و قابل مشاهده بودن سرمایه اجتماعی ساختاری و دورنی و غیرقابل مشاهده بودن سرمایه ی اجتماعی شناختی است . اما او بر این نکته تأکید می گذارد که این هر دو قلمرو در عمل باهم متصل می باشند؛ او اینگونه مطرح می کند که در نظریات علوم اجتماعی این دو از طریق پدیده ی رفتاری ذهنی ای مانند انتظارات باهم دیگر پیوند دارند . سازمان های رسمی یا غیررسمی با نقش ها، قواعد، رسوم، و رویه ها، موازی با شبکه های رسمی یا غیررسمی کنش های متقابل، به همراه هنجارها، ارزش ها، نگرش ها و باورهایی که یک جمعیت در آن سهیم هستند می تواند به اثرات حاصله نیرو و توان بدهد . (آپهوف، 2000،به نقل از مسعود ماجدی و عبدالعلی لهسایی زاده، 1385).
آپهوف این نوع مفهومی کردن سرمایه اجتماعی را با ایده های کلمن و پانتام سرمایه اجتماعی هماهنگ می داند. او بیان می کند که هم کلمن و هم پانتام در تعریف و تحلیل خود از سرمایه اجتماعی بر عناصر ساختاری و شناختی آن تأکید داشته اند؛ اما او معتقد است که آنا سرمایه اجتماعی را بیشتر به صورت توصیفی به کار گرفته اند تا تحلیلی؛ و به نظر او، نگاه این چنینی یعنی به وسیله سازماندهی عوامل سازنده پرمایه اجتماعی به دو طبقه بندی اصلی – که می تواند آن را دقیق تر و برای مطالعه آماده کند –  مناسب تر است و چنین تدوینی از مفهوم سرمایه اجتماعی به گونه ای است که برای پیشرفت کارهای نظری و اندازه گیری و ارزیابی مناسب تر خواهد بود . آپهوف می گوید این دو طبقه بندی از سرمایه اجتماعی در سطح بالایی به هم وابسته اند، به گونه ای که هرکدام از شکل ها (ساختاری یا شناختی) به یکدیگر کمک می کنند؛ هر دو از طریق تجارب شرطی می شوند و فرهنگ و روحیه یا طرز فکر یک دوره و دیگر عوامل تأثرگذار آنها را تقویت می کنند . هر دو شکل ساختاری و شنا ختی سرمایه اجتماعی در تحلیل آخر پدیده های فکری به شمار می روند (همان ، 1385ص 39) .
جدول 1-2 چارچوب نظری شکل گیری سرمایه اجتماعی
دیدگاه نظری شکل گیری سرمایه اجتماعی
عوامل مؤثر بر شکل گیری سرمایه اجتماعی
سرمایه اجتماعی یا عناصر مفهومی آن
، گلیزر، لایسبون
ساکردوت،
٢٠٠1، 2000
تحرک یا جابجایی محل اقامت، سن، مشاغل اجتماعی، مالکیت منزل مسکونی، آموزش، هزینه فرصت زمان، همگونی قومی و زبانی، بعد فیزیکی مسافت در مسافرت، هزینه مسافرت

مطلب مرتبط :  

سرمایه اجتماعی

بِرِم و ران،
١٩9٩

حمایت و طرفداری سیاسی، آموزش، درآمد واقعی خانوار، هزینه فرصت زمان (تماشای تلویزیون، تعداد فرزندان مدرسه نرفته )، خواندن روزنامه، اندازه شهر پاسخگویان، طول اقامت در شهر از سن ١۶ سالگی، زندگی در جنوب آمریکا، تجربیات طول زندگی

مشارکت مدنی

افه و فوش،
٢٠٠٢
درآمد خانوار، وضعیت شغلی ،سطح درآمد و وقت اضافه، دین (دین باوری و تعهد دینی)، آموزش، سن، شهر در برابر حومه، اندازه خانوار، جنس، مشارکت بازار کار زنان
سرمایه اجتماعی

کریشنا
آُفف و
٢٠٠٢
خانوارهایی که به حل مشکل اجتماعی پرداخته اند،تصمیم گیری های به صورت جمعی داشتند، ذهنیت شفاف از قانونگذاری و ضمانت اجرای قانون، اطلاعات و مدرنیزاسیون

سرمایه اجتماعی

پاتنام
٢٠٠٠-1995

پاتنام

٢٠٠٠-1995

فشارهای زمانی و اقتصادی، ظهور خانواده هایی که زن و شوهر هر دو شاغل اند، حومه نشینی یا حاشیه نشینی و پراکندگی شهر (صرف وقت به تنهایی در ماشین، تفکیک و همگونی در بافت های شهری و کاهش انگیز ه مشارکت )، سرگرمی های الکترونیک و تلویزیون، تغییرات نسلی (جنگ، رکود اقتصادی، کاهش میزان ازدواج، افزایش نرخ طلاق، کاهش تعداد فرزندان، کاهش نرخ دستمزد، جایگزینی سوپر مارکت ها، خرید الکتروینک، جایگزینی شرکت های بزرگ به جای شرکت های اجتماع محلی)

سرمایه اجتماعی

سرمایه اجتماعی
( منبع : فیروز آبادی ، سید احمد ،ناطق پور ، محمد جواد ، 1385، صص 169و168 )
جدول 2-2 شاخص های مورد استفاده برای اندازه گیری سرمایه اجتماعی
ردیف
نظریه پردازان
دیدگا ه به سرمایه اجتماعی
حوزه
نام نظریه
متغیرهای اصلی
1
بوردیو (1985)
منابعی که در دسترسی به خدمات گروه را آسان می کند
جامعه شناسی
سرمایه اجتماعی
مشارکت اجتماعی
2
کلمن
(1988)
جنبه هایی از ساختار اجتماعی که کنش گران برای رسیدن به منافع شان از آن ها عنوان منبع استفاده می کنند
جامعه شناسی
مبادله اجتماعی- انتخاب عقلانی
اعتماد- حمایت اجتماعی
3
پوتنام (2003)
اعتماد، هنجارها و شبکه هایی که همکاری برای منافع متقابل را تسهیل می کند
جامعه شناسی
سرمایه اجتماعی
آگاهی مشارکت اجتماعی- نهادهای مدنی
4
فوکویاما (2000)
اشتراک اعضای گروه در مجموعه ای از هنجارها یا ارزش های غیر رسمی ای که تعاون میان شان مجاز است
جامعه شناسی
سرمایه اجتماعی
مشارکت و اعتماد اجتماعی ( هنجارها و ارزش های غیر رسمی)
5
آپهوف
(2000)
سرمایه اجتماعی را در شکل ساختاری آن با شکل های گوناگون سازمان اجتماعی پیوند می زند
جامعه شناسی
مشارکت و سرمایه اجتماعی
سرمایه اجتماعی -ساختاری و شناختی
(منبع : نگارنده ، یافته های نظریه های سرمایه اجتماعی ،1392 )
2-1-10 مهم ترین حوزه هایی که سرمایه اجتماعی در آنها نقش بسزایی در ایران دارد اشاره می کنیم:
2-1-10-1 سرمایه ی اجتماعی و مدارای اجتماعی :
ایران کشوری است که دارای اقلیت ها و قومیت ها و مذاهب مختلف و متعددی است. مسلمان، مسیحی، یهودی، زردشتی، …، فارس، آذری، کرد، عرب … که مدارا، همزیستی، همبستگی و وحدت آنها زیر یک پرچم و داخل مرز و بومی مشخص نیازمند داشتن اشتراکات ارزشمند و قوی بسیاری است که اگر اختیاری، انتخابی و آگاهانه و متداوم باشد می توان از آن به عنوان یک سرمایه ی ارزشمند اجتماعی یاد کرد روشن است که یکی از چالش های عصر جدید ایجاد و تقویت سرمایه اجتماعی است. صاحب نظران در سال های اخیر اذعان داشته اند که تحمل و مدارا بخشی از سرمایه اجتماعی است. تحمل و مدارا بخشی از هویت ما ایرانیان است. شاخص های تحمل و مدارا عبارتند از توجه به دیدگاه های گوناگون، پرهیز از تعصب، احترام به تفاوت های فردی، تلاش جهت کشف زمینه های مشترک، عدم تنفر نسبت به اعضای گروه های متفاوت، عدم تلاش جهت بدنام کردن دیگران، عدم توهین به دیگران، دادن احساس خوب به دیگران، تلاش در برقراری ارتباطات اثربخش با دیگران، توجه به منافع دیگران و عدم احساس جدایی از دیگران. (نصراصفهانی، علی و همکاران، 1388ص 40) .
2-1-10-2 سرمایه ی اجتماعی و سلامت روانی :
احتمال ارتقاء سلامت روانی مردم تحت تاثیر متغیرهایی چون سرمایه اجتماعی، سن افراد، میزان درآمد خانوادگی و قومیت آن ها می باشد. نتایج تحقیق آقای ایمان و همکاران نشان می دهد « هر اندازه افراد در ساختار اجتماعی موجود دارای سرمایه اجتماعی بالاتری باشند، سلامت روانی افراد در وضعیت بهتری قرار خواهد گرفت » (ایمان و همکاران، 1387ص 143) .
2-1-10-3 سرمایه ی اجتماعی و شادمانی و رضایت از زندگی :
طبق آخرین اطلاعات، رتبه سازمانی شادمانی ایران در میان 69کشور، رده 61 است که رده نازلی می باشد. روابط اجتماعی توام با اعتماد (که از مولفه های سرمایه ی اجتماعی است) اثر تعیین کننده بر شادمانی دارند و در این میان خانواده به عنوان عمده ترین تامین کننده شادمانی افراد محسوب می شود. (چلبی و موسوی، 1387، ص 34-57). «سطح بالای سرمایه اجتماعی به سطح بالای رضایت از کیفیت زندگی می انجامد . بنابراین، سرمایه اجتماعی در مقایسه با متغیرهای زمینه ای مانند سن، شغل، و… پیش بینی کننده ای بهتر برای رضایت از کیفیّت زندگی به شمار می رود.» (لهسایی زاده و ماجدی، 1385، ص 91-135) .
2-1-10-4 سرمایه ی اجتماعی و رفاه اجتماعی :
شاخص هایی از سرمایه اجتماعی که در شهر تهران، از وضعیّت بهتری برخوردارند شاخص هایی هستند که به اصطلاح به آنها سرمایه اجتماعی سنتی می گویند و به وجوه سنتی جامعه مربوط می شوند (مشارکت غیررسمی مذهبی و خیریه ای) و شاخص هایی که با زندگی مدرن منطبق اند (سرمایه اجتماعی مدرن) از وضعیت مطلوبی برخوردار نیستند (اعتماد نهادی، اعتماد تعمیم یافته، انسجام اجتماعی و مشارکت رسمی) و سرمایه اجتماعی، رابطه مثبتی با رفاه اجتماعی دارد. بطوری که «کلیه شاخص های مطرح شده (اعتماد، هنجارهای اجتماعی و شبکه های اجتماعی) نیز با رفاه اجتماعی رابطه مثبتی دارند و نتایج بدست آمده منطبق با آراء پاتنام است.» (زاهدی و شیانی و علی پور، 1388، ص 105- 125) .
2-1-10-5 سرمایه ی اجتماعی و جرم و بزهکاری :
تغییرات به وقوع پیوسته در دهه های اخیر، نشان از تحول اساسی در ساختار نظام ارزشی جامعه می دهد. تحولاتی که چه بخواهیم و چه نخواهیم با نظم سنتی پیشین در تقابل است . امروزه با تشدید فرایندهای جهانی شدن و پیامدهای فرهنگی- اجتماعی آن، به ویژه مصرف گرایی، تکثر جوامع و به تبع آن آسیب های اجتماعی از قبیل افسردگی و اعتیاد، جرم و بزهکاری، جنایت و شورش های اجتماعی، بیکاری و اوقات فراغت، مشکل در ازدواج، کنکور و…، نوجوانان و جوانان به موضوع سیاست های اجتماعی مبدل شده اند . نوجوانان و جوانان به عنوان یکی از مهمترین گروه های سنی، تنها افرادی نیستند که در معرض فرایندهای متفاوت توسعه اجتماعی قرار گرفته اند، بلکه آنها به شیوه ای متفاوت از سایر گروههای سنی به این رویدادها واکنش نشان داده اند . انتخاب و محاسبه دو

مطلب مرتبط :   که‌، به‌، (ع‌)، برای‌، آن‌

دسته بندی : علمی