دانست در حال حاضر چه ابزارهایی مورد استفاده واقع شدهاند. به همین دلیل در ادامه مطلب، ابزارها و استراتژیهای رسانههای نوین که باعث پیشبرد دیپلماسی شهروندی طی یکی دو دهه اخیر شدهاند، معرفی خواهند شد و نیز کاربری آنها در آینده نیز مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
«دیوید ناصر»156و «انوش ریما تاتووسیان»157شش کارکرد مختلف رسانههای نوین در دیپلماسی شهروندی را به شرح زیر مشخص کردهاند:
* شهروندان را قادر به انجام مبادلات مجازی میکنند.
* اجتماعاتی (مجازی) فراهم میآورند که در آن شهروندان به اجرای برنامههای خود میپردازند.
* گفتگو میان شهروندان را تسهیل میکنند.
* راه حلهای جمعی از تعداد بسیار زیادی از مردم را فراهم میآوردند.
* از شدت تعارضات و کشمکشها میکاهند.
* حمایت و پشتیبانی مجازی از مسائل اجتماعی جهانی را امکانپذیر میسازند. (همان، 2010)

2 – 12 کاربرد رسانههای نوین در برنامههای دیپلماسی شهروندی
2 – 12 – 1 انجام مبادلات مجازی
این ابتکار عمل به تبعیت از الگوی قدیمی مبادلات آموزشی و تخصصی میان کشورها انجام میشود. هدف از انجام اینکار این است که شهروندان در معرض فرهنگ و زبانهای جدید قرار داده شوند. امروزه، رسانههای نوین و تکنولوژی امکان انجام اینکار را فراهم ساختهاند و درهای مشارکت را به سوی تعداد زیادی از مردم گشودهاند تا بدون نیاز به جابجایی و انجام سفرهای فیزیکی و صرف زمان قابلتوجهی دور از خانه، با دیگران ارتباط برقرار سازند؛ در نتیجه، تعداد افراد شرکتکننده و همچنین تنوع گروههای شرکتکننده در برنامههای مبادله متقابل، به طور بالقوه افزایش مییابد.
البته برنامههای «تبادل مجازی دانشجو» و یا «کلاسهای مجازی»، در اواسط دهه اول قرن بیستویکم توسط چندین دانشگاه آغاز شده است؛ اما هنوز از موفقیت چنین برنامههایی، اطلاعات کامل و رسمی در دسترس نیست. توسعه تکنولوژیهای ویدئوکنفرانس، افزایش پهنای باند، بهبود کیفیت صدا از طریق اینترنت(voip) و همچنین بهرهمندی فزاینده از شبکههای اجتماعی آنلاین، همگی میتواند به سهولت طراحی این برنامهها و افزایش جذابیت آنها برای مشارکتکنندگان کمک کند. در این ارتباط سه نمونه برنامه مردمی معرفی میگردد: «سولیا»158، «پروژه دموکراسی دیجیتال انشتین»159 و «لیوموچا»160
سولیا: سولیا یک سازمان غیرانتفاعی است که از تکنولوژیهای جدید برای تسهیل گفتگو میان دانشجویان سراسر دنیا استفاده میکند. مهمترین برنامه این سازمان، «برنامه ارتباط» است که در آن از آخرین تکنولوژی «وبکنفرانس» برای ایجاد پل ارتباطی میان دانشجویان دانشگاههای مختلف در خاورمیانه، شمال آفریقا، اروپا و ایالات متحده استفاده میشود. در عصری که رسانهها، نقش قدرتمندی در شکلگیری دیدگاههای مردم راجع به موضوعات سیاسی ایفا میکنند، سولیا این فرصت را در اختیار دانشجویان قرار داده است تا با استفاده از مهارتها و ابزارهای مورد نیاز، دیدگاههای خود را نسبت به مسائل جهانی که این نسل با آنها مواجه است، بیان کنند.
در برنامه «ارتباط» این سازمان، گروهی از رهبران جوان از 25 کشور دنیا حضور دارند. برای آمادهسازی این افراد در انجام وظایف محوله، سازمان یک دوره آموزشی 18 ساعته با استفاده از وبکنفرانس برگزار نمود. این دوره آموزشی، مهارتهای حل مسئله را به کارآموزان آموزش میدهد و آنها میتوانند از این مهارتها، هم در برنامه «ارتباط» و هم در عرصه های محلی، منطقهای و جهانی استفاده کنند. (برگرفته از سایت سولیا)161
پروژه انشتین: پروژه انشتین، پروژهای متعلق به دموکراسی دیجیتال است و با وجود این که زمان زیادی از راهاندازی دموکراسی دیجیتال نمیگذرد (حدود چهار سال)؛ اما توانسته است در این مدت زمانی کوتاه، با انجام برنامههای مختلف توسعه، شهرت و اعتبار لازم را کسب نماید. دموکراسی دیجیتال در تلاش است جوامع را در استفاده از تکنولوژی، یاری رساند و به شهروندان قرن بیستویکمی، مهارتهای سواد دیجیتالی بیاموزد. پروژه انشتین، یک برنامه مکاتبهای دیجیتالی مبتنی بر تصویر است. این پروژه، جوانان اردوگاههای آوارگان را به آوارگان اسکانیافته و همکلاسیهایشان در ایالات متحده مرتبط میسازد. مکانهای آموزشی فعلی، در حال حاضر عبارتند از: هائیتی، بنگلادش، آفریقای جنوبی، تایلند و ایندیاناپولیس. (برگرفته از سایت دیجیتال دموکراسی) 162
پروژه انشتین از یک برنامه آموزش عکاسی آغاز شد که در سال 2008 در بنگلادش به اجرا درآمد. این برنامه آموزشی، برای تعدادی از آوارگان برمهای در یک اردوگاه برگزار گردید و طی آن دو نفر به نام «مارک بلینسکی»163و «امیلی جاکوبی»164، به آوارگان آموزش میدادند که چگونه میتوانند با استفاده از دوربینهای دیجیتال، لحظات زندگی خود در اردوگاه را به ثبت رسانند و آنگاه آن را با سایر مردم دنیا به اشتراک بگذارند. آوارگان برمهای در گروههای دو و سه نفره، موضوعاتی از قبیل خوشحالی، غم، صلح و معلولیت را به ثبت رساندند. نتیجه کار آنها به عنوان اولین محصول پروژه انشتین، شامل یک اسلایدشوی صوتی، یک کتاب عکس و یک نمایشگاه، توجه غیرقابل پیشبینی نسبت به زندگی آوارگان در اردوگاهها را برانگیخت. همین برنامه نیز در اردوگاههای آوارگان برمهای در تایلند، هند و همچنین آوارگان اسکان یافته در ایالات متحده به اجرا درآمد. عکسهای تهیه شده در این اردوگاهها یکی از با ارزشترین منابع برای نشان دادن شرایط زندگی در اردوگاهها و بحرانهای بشری به شهروندان آمریکایی است. (همان، 2012)
لیوموچا: یادگیری زبان همواره یکی از ارکان دیپلماسی شهروندی بوده است و رسانههای جدید از مدتها پیش مرزهای جدیدی را در این خصوص گشودهاند. به همین دلیل، تنها در مدت چند سال، لیوموچا به یکی از بزرگترین انجمنهای آموزشی زبان در دنیا تبدیل شد که دورههای آموزشی آنلاین زبان را به صورت رایگان و یا باصرف هزینه، به 35 زبان دنیا برای 6 میلیون عضو از 200 کشور دنیا برگزار میکند. رشد این انجمن بیوقفه بوده و در سال 2010 از سوی مجله تایم به عنوان یکی از 50 وبسایت برتر دنیا انتخاب شد. لیوموچا، یک شبکه اجتماعی و در عین حال آموزش زبان است. در این وبسایت، دروس زبان به صورت آنلاین ارائه میشود؛ اما کاربران باید در تصحیح نوشتهها و تلفظ به یکدیگر کمک کنند. تعدادی از اعضا نیز به ترجمه متون میپردازند و یا مهارتهای زبان خود را تقویت میکنند. در این سایت، کاربران میتوانند فهرستی از دوستان آنلاین از سراسر دنیا تهیه کنند. اعضای لیست همگی در تلاشاند تا بتوانند زبان مورد نظرشان را بیاموزند و بدان تکلم کنند. کاربران میتوانند به صورت تصویری، صوتی و یا با استفاده از فلشکارت به گفتگو بپردازند، در یادگیری دستور زبان به یکدیگر کمک کنند، برای تبادل آموزههای خود و تمرین بیشتر با افرادی که در آن سوی دنیا قرار دارند، در یک تالار مجازی گردهم آیند. (برگرفته از سایت لیوموچا)165

مطلب مرتبط :   حجیّت، معرفتی، اعتماد، اجتماع، گواهی

2 – 12- 2 اجتماعات تخصصی و شبکههای علاقهمندیهای مشترک
متخصصان تکنولوژی دیجیتال، فعالان آنلاین و استراتژیستهای دیجیتال سراسر دنیا، اجتماعات تخصصی خود را تشکیل دادهاند. این انجمنها بخصوص در این دوره زمانی، تمایل دارند که غیررسمی باشند و از رسانههای نوین برای تسهیل گفتگو و تسهیم اطلاعات با یکدیگر استفاده میبرند. انجمنهای تخصصی مجازی، امکان انتقال سریعتر و اساسیتر اطلاعات را برای تعداد بیشتری از مشارکتکنندگان فراهم میآورد که برای علوم مختلف، میتواند ضروری باشد. جالب اینجاست که حتی بسیاری از شبکههایی که از این تکنولوژی (ارتباطی) استفاده میکنند، همچنان مایل هستند بر این تکنولوژی متمرکز شوند.
عرصه جدید رسانهها از جمله شبکههای اجتماعی، در حال گسترش است و در آنجا فرصتهای جدیدی برای دارندگان تخصصهای گوناگون در سراسر دنیا وجود دارد که گردهم آیند و در بهترین تجارب با هم سهیم باشند؛ همچون مبادله متخصصان و اساتید میان کشورها، تشکیل جلسات و بحث راجع به علاقهمندیهای مشترک تخصصی، یکی از شیوههای قدیمی دیپلماسی شهروندی بوده است. در ادامه، تعدادی از شبکههایی که این تکنولوژی را در اختیار دارند و همچنین از تکنولوژیهای جدید برای برقراری ارتباط و تسهیم دانش استفاده میکنند، معرفی خواهند شد.
اتحاد جنبشهای جوانان: «اتحاد جنبشهای جوانان»166یک سازمان غیرانتفاعی است که از فعالیتهایی که برای سازماندهی تغییرات اجتماعی از تکنولوژی استفاده میکنند، حمایت میکند. این سازمان دستیابی به سه هدف اصلی را مدنظر دارد:
* فعالان جوان دیجیتال را، از طریق وبسایت سازمان، بلاگها، توئیتر و کنفرانس سالانه، شناسایی و توانمند سازد.
* فعالان جوان دیجیتال را، از طریق کمکهای آنلاین در تمام طول سال، انجام گفتگوها و برگزاری کنفرانس، به یکدیگر و همچنین به متخصصان تکنولوژی مرتبط سازد.
* فعالان جوان دیجیتال را، از طریق ارائه آموزشهای خصوصی (به وسیله خودآموزهای آنلاین) و همچنین معرفی آنها به متخصصان تکنولوژی دیجیتال مورد حمایت قرار دهد. (برگرفته از سایت جنبش)167
برای انجام همه این کارها، اتحاد جنبشهای جوانان، درصدد است تا با برگزاری گفتگو میان اعضای خود، برای مسائل مختلف راه حلی بیابد. جنبشهایی که به جای دفتر کار، وبسایت دارند و به جای کارکنان، یک گروه فیسبوکی دارند و به جای یک برند عرضه شده به بازار، دارای یک «برچسب هش توئیتری»168هستند، پتانسیل شگفتانگیزی برای قدرتمند ساختن مردم دارند. این جنبشها، خواه به موضوع خشونت بپردازند یا مبارزه علیه تبعیض، و یا به دنبال پاسخگویی دولتها باشند، ابزارهای رسانههای نوین، راهحلهای جدیدی ارائه میدهند. گرچه پیدا کردن چنین ابزارهایی، مستلزم آن است که رهبران این جنبشها و همچنین کسانی که خالق این تکنولوژیها هستند، با یکدیگر همکاری کنند. (همان، 2012)
«شابهام کانودیا»169، با استفاده از فیسبوک، بزرگترین گروه حمایت از قربانیان حادثه تروریستی بمبئی را تاسیس نمود. «ناتالیا مورار»170، از طریق توئیتر، یک اعتراض سراسری را رهبری کرد و توجه ملت و دنیا را به خود جلب کرد و عاقبت موفق شد که انتخابات تقلبی در جمهوری «مولداوی»171، باطل اعلام شود. این رهبران، پارادایم جدیدی را برای آینده جامعه مدنی ترسیم میکنند و تا قبل از شروع به کار اتحاد جنبشهای جوانان، فاقد مکانیسمی برای ارائه آموزش و تسهیم تجاربشان بودهاند. (همان، 2012 )
اتحاد جنبشهای جوانان، همواره درصدد بوده است که از کمکهای علمی و تخصصی شرکتهای بزرگ ارتباطی و تکنولوژیکی، برای حمایت از فعالان آنلاین در جنبشهای مدنی استفاده کند. این سازمان، اکنون مورد حمایت بسیاری از پیشتازان صنعت جهانی از جمله: گوگل، «ادلمان»172، فیسبوک، «ام تی وی.»173، «ای

مطلب مرتبط :   زیست‌محیطی، NGO، نمایندگان، اطلاع‌رسانی، تعهدات

دسته بندی : علمی