تشکیل می دهد.روش شناسی پژوهش که فصل سوم این پژوهش را به خود اختصاص داده، شامل جامعه آماری، نمونه آماری، روش نمونه گیری، روش پژوهش، واحد تحلیل، روش گردآوری داده ها و اعتباریابی می باشد.

اصلی ترین بخش پایان نامه فصل چهارم است که شامل تحلیل و بررسی یافته های کمی و کیفی پژوهش. بدین ترتیب که در مرحله نخست سخنان مقام معظم رهبری پیرامون نقش زن در خانواده از سال های 1392-1359 در 6 مقوله کدگذاری شد و 834کد باز استخراج شد، سپس در مرحله بعد این داده های استخراجی خلاصه تر شده و 28 کد متمرکز از آنها گرفته شد، در مرحله آخر برای کدهای متمرکز و فراوانی آنها، نمودارها و مدل های مفهومی ترسیم شد.

بخش بعد فصل چهارم به تحلیل کمی و کیفی یافته های استخراجی پرداخت شد، بدین ترتیب که جهت رسیدن به پاسخ سؤالات تحقیق در مرحله اول که شامل تحلیل کمی است، تعداد فراوانی هایی که سخنان آیت الله خامنه ای را تشکیل می داد، تشریح شد و در مرحله دوم که شامل تحلیل کیفی است، به شرح و مستند سازی سخنان آیت الله خامنه ای پیرامون آن مقوله خاص با آیات و احادیث و نظریه های دیگر پرداخت شد و در پایان نمودار مفهومی از مقوله های استخراجی ترسیم شد.

در فصل پایانی پژوهش یعنی در فصل پنجم، نتیجه گیری که شامل پاسخ به سؤالات تحقیق و پیشنهادات و محدودیت های پژوهش حاضر، آورده شد.

این پژوهش برای اولین بار با استفاده از روش کمی و کیفی تلاش دارد تا با تحلیل سخنان آیت الله خامنه ای به عنوان یک فقیه عالم به مسائل زنان در زمان حاضر به یک دیدگاه مشترک اسلامی در خصوص مسائل امروزی زنان در خانواده جهت حل معضلات و مشکلات زنان در خانواده و افزایش دوام و استحکام خانواده ها، برسد. همچنین پژوهش حاضر در صدد تئوری سازی مبانی اسلامی و اسلامی سازی هرچه بیشتر علوم انسانی جهت غلبه نمودن بر روح اومانیستی و سرمایه داری حاکم بر تئوری هایی که موجب تزلزل جایگاه زن در خانواده می شود، است.

1-2.    بیان مسأله

خانواده در اسلام، سلول جامعه است و زن، هسته مهم این سلول می باشد که اصلاح جامعه، منوط به اصلاح آن می باشد.یکی از مهمترین عوامل سلامت خانواده، اصلاح نقش زنان در آن می باشد. تئوری های برخاسته از فرهنگ مدرن غرب، نه تنها نتوانسته در استحکام و دوام خانواده کمک نماید، بلکه با تحولات فکری و رواج فرهنگ اومانیستی، نقش زنان را درجامعه دگرگون ساخته و به تبع آن ، نقش زنان در خانواده با مسائل جدی رو به رو شده است. « تحول خانواده یکی از مهمترین مسائل جهان معاصر است و از چند دهه پیش تقریبا در همه جهان ، چه کشورهای صنعتی  و چه کشورهای در حال توسعه ، با تجزیه خانواده روبه رو بوده ایم» (جمشید بهنام  ، (1383) ، تحولات خانواده ).

نوع کارکرد خانواده در هر اجتماعی، به نوع نظام فکری – فرهنگی آن جامعه وابسته است.

در نظام فکری اسلام ، پیشرفت در کنار آرامش معنا می یابد، لذا هنگامی جامعه به پیشرفت حقیقی دست پیدا می کند که به تبع آن خانواده -تأمین کننده اصلی آرامش روانی- به الگوی اسلامی نزدیک گردد. در جامعه ما، وحدت نظری در دیدگاه‌ها و پژوهش­های صورت گرفته در زمینه خانواده، وجود ندارد. بنابراین برای رسیدن به یک مبنای مشترک برای همه دیدگاه­ها، لازم است که به احکام الهی به عنوان حقیقی­ترین و واقع بینانه­ترین دیدگاه، پیرامون خانواده رجوع نمود و این عملی نمی­شود مگر اینکه به یک اسلام شناسی مراجعه شود که با مسائل جامعه و مقتضیات زمان آشنا باشد تا با معرفی دیدگاه­های ایشان پیرامون نقش زن در خانواده، به یک فصل مشترک جهت عملکرد تمام نهادها و ارگان­های مرتبط دست یافت. لذا بررسی دیدگاه های آیت الله خامنه­ای به عنوان رهبر وقت جهان تشیع و فردی که سیاست های کلان جامعه، بر اساس قانون اساسی بر عهده ایشان است، ضرورتی تام می یابد. در این پژوهش سعی بر این است که از بیانات ایشان پیرامون نقش زن در خانواده، به عنوان یک نظریه پرداز بهره گیریم.

مطلب مرتبط :   گزاره، وجدانیات، ، گزاره‌های، تناقض

1-3.    اهمیت و ضرورت مسأله پژوهشی

خانواده مهمترین نهاد حقوقی و فرهنگی است که بر اساس رابطه انسانی شکل گرفته است و اهمیت آن بر کسی پوشیده نیست، به طوری که این نهاد، مورد بحث تمام ادیان و مکاتب و علمای تربیتی ، جامعه شناسی، روان شناسی ، فلسفه و صاحبان مکاتب و اندیشه هاست. « نهاد، مجموعه­ای از الگوهای رفتار و اعمال و افکاری تلقی می­شود که دارای اهداف، کارکردها، ضرورت، عمومیت و دوام بوده و خود را کم و بیش به فرد تحمیل کرده و فرد پس از تولد آنرا ساخته و پرداخته در مقابل خود می­بیند که مثال بارزش، خانواده است» (دانشنامه رشد،1392).

مهمترین هدف از تشکیل خانواده، رسیدن به آرامش و تکثر نسل بشر است. با وجود این، امروزه با بحران خانواده، شاهد افزایش اختلالات روحی و روانی هستیم. جایگاه زن در خانواده جایگاه ویژه و ممتازی است ،زیرا خداوند حکیم، طبیعت وی را مستعد نقش تربیتی نموده است و ایفای این نقش، غیر از چارچوب خانواده در جای دیگر امکان بروز و ظهور عالی ندارد، بنابراین زنان برای ایفای این نقش حساس خود، نیازمند آرامش بیشتری هستند که این نیاز بیشتر در نهاد خانواده تأمین و شخصیت زنان در خانواده تکمیل می شود.

امروزه روح اومانیستی و سرمایه داری (مدرنیته)، بر تئوری­های مرتبط با خانواده سایه افکنده است، رواج زندگی مجردی، افزایش آمار طلاق، افزایش سن ازدواج، افزایش ازدواج های غیر رسمی، تغییر نگرش نسبت به تشکیل خانواده، فرار از مسئولیت و تشکیل خانواده، ضعف کارآمدی خانواده و…..گواه این مدعاست.به همین دلیل بیش از پیش، نیازمند تئوری سازی اجتماعی خانواده بر اساس آموزه های وحیانی اسلام هستیم. در این میان نظرات مقام معظم رهبری به عنوان صاحبنظر و رهبر جهان تشیع که موفق به تشکیل جامعه­ای بر مبنای آموزه های اسلامی شده­اند، نشان دهنده نزدیکی نظرات و آراء ایشان با تئوری های اسلامی، متناسب با مقتضیات زمان کنونی است. انسان­های عادی، کلام نور را با دیدگاه خود تفسیر می کنند اما مقام معظم رهبری به عنوان ولی فقیه جامعه، با بهره گیری از نور امامت از کنه این کلام نورانی پرده بر می­دارد و آن را به روشنی بیان می­کند.

مقام ولایت چون خورشیدی است که از میان مدعیان، صراط مستقیم را می­نمایاند، بنابراین برای تئوری سازی اسلامی، نیازمند آراء و نظریات این صاحبنظر بزرگ هستیم. آنچه که تاکنون صورت گرفته، بیشتر نقل سخنان این بزرگوار بوده است. در حالی که ما در این پژوهش، به دنبال تحلیل و بررسی این آراء و استخراج نظریات اسلامی در زمینه نقش زن در خانواده هستیم.

1-4.    اهداف پژوهش

  1. تبیین نقش زن در خانواده، بر اساس آراء آیت الله خامنه­ای؛
  2. تبیین معضلات و مشکلات زنان در خانواده، بر اساس آراء آیت الله خامنه­ای؛
  3. تبیین موانع ازداوج و تشکیل خانواده، براساس آراء آیت الله خامنه­ای؛
  4. تبیین راهکارهای استحکام و دوام خانواده، بر اساس آراء آیت الله خامنه­ای؛
  5. توسعه حوزه نظری مرتبط با موضوع و استخراج نظریات علمی براساس آراء آیت الله خامنه­ای.
مطلب مرتبط :   دریاچه، ارومیه، رئیس، رهاسازی، نجاتکلمات کلیدی نوشته :

1-5.    سؤالات پژوهش

  1. نقش اصلی زن در خانواده، بر اساس آراء آیت الله خامنه­ای چیست؟
  2. مهمترین معضلات و مشکلات زنان در خانواده، بر اساس آراء آیت الله خامنه­ای چپیست؟
  3. موانع ازدواج و تشکیل خانواده، بر اساس آراء آیت الله خامنه­ای چیست؟
  4. راهکارهای دوام و استحکام خانواده اسلامی، بر اساس آراء آیت الله خامنه­ای چیست؟
  5. حوزه های نظری مرتبط با موضوع و استخراج نظریات علمی، براساس آراء آیت الله خامنه­ای چگونه باید باشد؟

1-6.    مفاهیم و متغیرها

زن: مادینه انسان، بشر ماده،أمراه؛ 2 – جفت مرد، همسر مرد،زوجه ؛ مق.شوهر، زوج.  مق.مرد، رجل. (فرهنگ معین یک جلدی :536)

نقش:  رفتارها، گرایش ها و نگرش­هایی است که یک فرهنگ برای یک گروه اجتماعی مناسب می داند. به عبارت دیگر می توان نقش ها را بیان کننده نوع روابط، میان دارندگان یک موقعیت با دارندگان موقعیت های دیگر دانست. (مطالعات زنان، 1392)

خانواده : اهل خانه، اهل البیت، دودمان، خاندان. (فرهنگ معین تک جلدی : 411)

آراء:جمع رأی به معنای نقشه، طرح (ولف)، تدبیر (فرهنگ نظام) در عربی به معنای تدبیر و مقتضای عقل، برهان. (لغت نامه دهخدا ج7 : 10424)

آیت الله خامنه­ای: سید علی حسینی خامنه­ای در فروردین 1318 در مشهد مقدس متولد شدند.دو دوره عهده دار ریاست جمهوری ایران و در روز 14 خرداد 1368، توسط مجلس خبرگان عهده دار رهبری انقلاب اسلامی شدند. طبق اصل 110 قانون اساسی سیاست های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران بر عهده ایشان است. (پایگاه اطلاع رسانیدفتر مقام معظم رهبری،1392).

 

 

 

 

 

فصل دوم

2        مبانی نظری و تحقیقات پیشین

2-1.    مقدمه

یکی از عرصه های مهم ظهور و بروز استعدادهای زنان، خانواده است که از زوایای متعدد و متفاوت بدان نگریسته شده است، از تئوری های متأثر از فرهنگ غرب که عملا زن را، از خانواده و خانواده را از زن گرفته است تا نگاه‌های تعصبانه و کاملا سنتی که زن را محبوس در خانه می کند، می توان دامنه وسیع تئوری‌های مربوط به زن و خانواده را مشاهده کرد.

این تئوری‌های مختلف هر کدام بر اساس مبانی فکری مورد پذیرش خود، به موضوع خانواده پرداخته­اند. در حالی که تئوری‌های برخواسته از نگاه اسلامی، به خانواده به عنوان هسته اولیه و مهم جوامع نگریسته است و بدان ارزش والایی داده است، به طوری که مقام معظم رهبری به عنوان یک صاحب نظر اسلامی فرموده اند:« نگرش اسلام به خانواده ، نگرشی درست ، نگرشی اصیل و یک نگاه همراه با اهتمام است که خانواده اصل قرار داده شده و به هم زدن بنیان خانواده یا آشفته نمودن آن جزو بدترین کارهاست.» (پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم هبری 15/10/79)

هرچند خانواده در تئوری‌های گوناگون، اشکال مختلفی دارد، اما خانواده از نظر اسلام، متشکل از یک زن و مرد است که با یک قرارداد رسمی و شرعی، یک زندگی مشترک با تعهدات متقابل را آغاز می کنند.

2-2.    مبانی نظری

بر اساس فرموده آقای محمد تقی سبحانی (1382)،تئوری‌های اسلامی در مسائل زنان، با سه رویکرد مواجه است که به طور خلاصه به شرح ذیل می باشد:

2-2-1.   رویکرد سنت گرایی

این گروه یک نگاه متعصبانه به معارف دینی دارند که در برابر هرگونه تغییر و تحول مقاومت می­کنند و فرهنگ و تمدن غرب را  نیز کاملا طرد می­کنند. اندیشه آنان در پنج محور ذیل خلاصه می­شود:

2-2-1-1.      اصول گرایی

تنها راهکار حل مسائل کنونی زنان را، رجوع به منابع دینی می دانند و علت اصلی پیدایی مشکلات زنان را، دور

  • 2
دسته بندی : علمی