دانلود پایان نامه
بازیگران غیردولتی است، تلاش دولتها برای القای قدرت نرم، نیازمند پذیرفتن این مسأله است که قدرت در عصر اطلاعات، سرشت سلسله مراتبی کمتری داشته، و شبکههای اجتماعی، اهمیت بیشتری یافتهاند. موفقیت در یک جهان شبکهای، نیازمند آن است که رهبران بر اساس جذب و مشارکت فکر کنند و نه فرماندهی. رهبران باید خود را در یک حلقه تصور کنند و نه بر قلهی یک کوه، و این بدان معنی است که ارتباطات دوسویه اثربخشتر از فرامین هستند(نای،1390،صص166-165).
مؤلفهی سادهزیستی در مدیریت امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام)، الگوسازی ایشان را در تمام حلقههای طبقاتی جامعه امکانپذیر میکند. امام علی(علیهالسلام)، سکاندار بلاد اسلامی، با رعایت تواضع در قدرت، به عناصر خیرخواهی، قابلیت، و کاریزما در قدرت نرم، هویت عینی میبخشند، و ریشههای ارزشی قدرت سیاسی را وارد حوزهی اجتماعی میکنند؛ اجتماع در برخورد با این عناصر، شاخص جذابیت قدرت نرم را نمایان میکند و روحیهی ملی در حمایت از اهداف و منافع ثابت حکومت، منسجم میشود. امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام) میفرمایند:
خداوند بر پیشوایان حق واجب کرده که خود را با مردم ناتوان همسو کنند، تا فقر و نداری، تنگدست را به هیجان نیاورد، و به طغیان نکشاند(نهجالبلاغه،خطبه 209،ص307).
قدرت در اندیشهی سیاسی امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام)، در ارتباط با خداوند شکل میگیرد و مصداق این آیهی شریف است که میفرماید: «یا داوودُ إنا جَعَلناکَ خلیفَهً فِی الأرضِ فَاحکُم بَینَ الناسِ بِالحَقِ وَ لا تَتَبِع الهَوَی فَیُضِلَکَ عَن سَبیلِ الله»8(قرآن، سوره ص، آیه26). و انسان خلیفهالله بر روی زمین، سزاوار فاصله گرفتن از محوریت خدا نیست، محوریتی که رعایت حق را میطلبد، و اولین حق، حق طاعت پروردگار بر بندگان است، پس رهبر بهعنوان اولین تابع حقوق، در راستای اجرای حق، وجوب تعادل با ناتوانترین افراد جامعه را در دستور کار قرار میدهد تا آغازی باشد جهت نیل به اهداف عدالتگستری در مدیریت قدرت.
الگوسازی و سادهزیستی رهبران در حکومت اسلامی، از رابطهی بین حق و تکلیف نشأت میگیرد و بخشی از مسئولیتهای رهبر در نظام اسلامی است. بر این اساس، تواضع رهبران علاوه بر اینکه عامل اتصال اقلیت رأس هرم طبقاتی جامعه به اکثریت دامنهی هرم طبقاتی است مهمترین عامل مدیریت انسجام و ارتقای روحیهی ملی در حمایت از اهداف ثابت حکومت نیز میباشد.

3. ارزشهای سیاسی در حکومت اسلامی
حکومت حدود پنج سالهی امیرمؤمنان(علیهالسلام) که تداوم حکومت پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) در شرایطی متفاوت و بس دشوار میباشد، الگو و اسوهی تمامنمای حکومت مردمسالاری دینی محسوب میگردد. بر پایهی چنین نظریهای حکومت حضرت علی(علیهالسلام) دموکراتترین و مردمیترین حکومت جهانی بهشمار میآید. در حکومت امام علی(علیهالسلام) مردم از قدر و منزلت و جایگاه رفیعی برخوردارند و نقش تعیین کنندهای را ایفا مینمایند. از اینرو است که با عدم استقبال مردم، صحنهی حکومت و قدرت سیاسی را ترک میکند و با خواست و ارادهی مردم، زمام امور را بهدست میگیرد و هیچگاه خود را به اجبار و اکراه بر مردم تحمیل نمینماید. زمامداری امیرمؤمنان(علیهالسلام) با مشارکت گسترده و اصرار و اشتیاق بینظیر مردم در شکل بیعت همگانی و رأی اکثریت و آزادانه، آنهم در ملأ عام و در مسجد و توأم با انتخابی آگاهانه و با درایت و بعد از اتمام حجت شکل میگیرد(محسنی،1384،صص131-130).
تبلور کامل ارزشهای سیاسی در حکومت امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام)، که نماد کامل حکومت اسلامی است، در اهداف و سیاستهای داخلی و خارجی ایشان نمایان است. مدیریت امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام) علاوه بر اینکه ایدهی دموکراسی و مردمسالاری دینی را در اسلام پایهگذاری کرد منافع ملی و جهانی اسلام را نیز بر اساس ارزشهای عام جهانشمول در اصول مشارکت جهانی چارچوببندی کرد. امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام) میفرمایند:
روز بیعت، فراوانی مردم چون یالهای پر پشت کفتار بود، از هر طرف مرا احاطه کردند، تا آنکه نزدیک بود حسن(علیهالسلام) و حسین(علیهالسلام) لگدمال گردند، و ردای من از دو طرف پاره شد. مردم چون گلههای انبوه گوسفند مرا در میان گرفتند. اما آنگاه که بهپا خاستم و حکومت را بهدست گرفتم، جمعی پیمان شکستند9 و گروهی از اطاعت من سر باز زده از دین خارج شدند10 و برخی از اطاعت حق سر بر تافتند،11 گویا نشنیده بودند سخن خدای سبحان را که میفرماید: «سرای آخرت را برای کسانی برگزیدم که خواهان سرکشی و فساد در زمین نباشند و آینده از آن پرهیزکاران است». آری! به خدا آن را خوب شنیده و حفظ کرده بودند، اما دنیا در دیدهی آنها زیبا نمود، و زیور آن چشمهاشان را خیره کرد.
سوگند به خدایی که دانه را شکافت و جان را آفرید، اگر حضور فراوان بیعتکنندگان نبود، و یاران حجت را بر من تمام نمیکردند، و اگر خداوند از علما عهد و پیمان نگرفته بود که در برابر شکمبارگی ستمگران و گرسنگی مظلومان، سکوت نکنند، مهار شتر خلافت را بر کوهان آن انداخته، رهایش میساختم، و آخر خلافت را با کاسهی اول آن سیراب میکردم. آنگاه میدیدید که دنیای شما نزد من از آب بینی بزغالهای بیارزشتر است(نهجالبلاغه، خطبه3،ص31).
ماهیت ارزشی کاربرد قدرت در اسلام که در راستای تحقق عدالت اجتماعی است، مشروعیت و جذابیت حکومت اسلامی را فارغ از هرگونه تصویرسازی و سخنپراکنی نمایان میکند. مدیریت امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام) بعد ذهنی ارزشهای سیاسی در اهداف و منافع ملی و جهانی حکومت اسلامی را به بعد عینی آن در رفتار قدرت، متصل کرد و با عملیاتی ساختن تئوری عدالت اجتماعی، ایدهی تحقق صلح و امنیت جهانی را ارائه داد. نای میگوید:
ارزشهایی که یک حکومت از آنها پشتیبانی میکند بهشدت بر عملکرد دیگران اثرگذار است. این ارزشها میتواند در داخل کشور نمودهایی مانند دموکراسی و در مؤسسات بینالمللی مانند همکاری با دیگر دولتها و در سیاست خارجی مانند صلح و حقوق بشر داشته باشد. دولتها با نفوذ الگوهای خود در جوامع میتوانند باعث جاذبه و یا دافعه شوند(نای،1389،ص56).
حکومت امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام)، در مشروعیت آرای عمومی شکل گرفت، اگرچه مشروعیت حضور بیعتکنندگان، برهانی بر پذیرش حکومت بود، اما تنها دلیل پذیرش حکومت نبود؛ آنچه اهمیت پذیرش حکومت را در نظر امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام)، برجسته میکرد، آرمانهای متعالی اسلام در اهداف کوتاه مدت و بلند مدت، و در سطح داخلی و جهانی است؛ این آرمانها ظلمستیزی و دفاع از مظلوم است. ماهیت ارزشی و عامالمنفعهی این آرمانها، قابلیت به اشتراکگذاری آنها را در سطح جهانی فراهم میکند. استراتژی ظلمستیزی و دفاع از مظلوم، با محدودیت عملکردهای متجاوزانه و طغیانگرانه در سطح نظام بینالملل، ماهیت آنارشیک نظام بینالملل را به سمت ثبات و امنیت، متحول میکند. مدیریت امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام)، رفتار قدرت در اهداف راهبرد امنیتی مساوات بشر در برخورداری عادلانه از حقوق، را در تطبیق با این آرمانها قرار میدهند بهطوریکه خروجیهای قدرت سیاسی بازتاب عدالت اجتماعی است. بازتاب رفتار قدرت در سطح اجتماع، شاخصهای حقانیت، جذابیت، اعتبار، اعتماد، و … را نمایان میکند. نای میگوید:
یک راهبرد بزرگ، با تضمین بقا شروع میشود، ولی پس از آن باید بر فراهم آوردن کالاهای عمومی متمرکز شود. نظم بینالمللی تا حد زیادی یک کالای عمومی جهانی است؛ چیزی که همه میتوانند مصرف کنند، بدون اینکه در دسترس بودنش برای دیگران کم شود. … اگر ایالات متحده منافع ملی خود را بر حسب کالاهایی تعریف کند که منافع دیگران را نیز در بر میگیرد، ممکن است منجر به ساخت روایتی شود که احتمال بهدستآوری حمایت گستردهی مورد نیاز برای دستیابی به اهدافش در آن بیشتر باشد، بهخصوص حالا که ایالات متحده با ظهور بازیگران کشوری و غیر کشوری روبهروست و بهدنبال هماهنگ کردن اقدامات در شبکهها است. … یک روایت کالای عمومی جهانی برای قرن حاضر، توسعهی بینالمللی را نیز در بر میگیرد. بخش عمدهای از اکثریت فقیر جهان، در منجلاب حلقههای شوم بیماری، فقر و بیثباتی سیاسی دستوپا میزنند. کمکرسانی برخی اوقات مفید است، ولی در راه توسعه اصلاً کفایت نمیکند؛ … ولی دروننگری و دغدغهی قدرت نرم نیز به ما گوشزد میکند که باید توسعه را در الویت قرار دهیم(نای،1390،صص329-327).
دغدغهای که آمریکا در قرن بیست و یکم برای تعیین الویتهای قدرت نرم دارد، هزار و چهارصد سال پیش توسط مدیریت امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام)، الویتبندی شد و در دستور کار قرار گرفت. اگر هدف آمریکا از به اشتراکگذاری سیاستهای جهانی، تأمین صلح و ثبات در راستای منفعتطلبی و انحصارگرایی ابرقدرتی درجهان است، هدف امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام)، از به اشتراکگذاری سیاستهای جهانی، تأمین صلح و ثبات در راستای برپایی حقوق و اجرای عدالت اجتماعی در جهان است؛ و اینگونه است که امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام) میفرمایند: «و اگر خداوند از علما عهد و پیمان نگرفته بود که در برابر شکمبارگی ستمگران و گرسنگی مظلومان، سکوت نکنند، مهار شتر خلافت را بر کوهان آن انداخته، رهایش میساختم، و آخر خلافت را با کاسهی اول آن سیراب میکردم»؛ و این یعنی حذف منفعتمحوری و انحصارگرایی از سیاست. بخش عمدهای از اکثریت فقیر جهان، که به گفتهی نای، در منجلاب حلقههای شوم بیماری، فقر و بیثباتی سیاسی دستوپا میزنند، نیازمند عدالتگستری در برپایی حقوق هستند نه واژهپردازی در توسعهگستری. آنچه موجب محو شکاف توسعه میشود حذف منفعتطلبیها و انحصارگراییهای سیاسی در راستای مساوات بشر در برخورداری عادلانه از حقوق است.

مطلب مرتبط :   عقل، دین، دینی، اسلام، معارف

4. راهبرد ارتباطی در فرایند دیپلماسی عمومی
فرمایشات امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام) که بازتاب راهبرد ارتباطی ایشان است بهصورت عام و کلی بیان شده است و مختص زمان و مکان خاصی نیست. مدیریت امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام) در فرایند دیپلماسی عمومی بهگونهای است که شعاع و دامنهی راهبرد ارتباطی ایشان را فرای زمان و مکان جهت میدهد و گرایش و الگوپذیری مخاطبان را در مکانها و زمانهای مختلف موجب میشود. برای نمونه، اولین سخنرانی امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام) پس از بیعت مردم مدینه با ایشان، در سال 35 هجری مورد بررسی قرار میگیرد. امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام) در این راهبرد ارتباطی علاوه بر بیان شاخصهای حکومت دموکراسی یا مردمسالاری، فرایند تعامل مردم با مسئولین را نیز اطلاعرسانی میکنند. امام علی(علیهالسلام) میفرمایند:
آنچه میگویم بهعهده میگیرم و خود به آن پایبندم. کسی که عبرتها برای او آشکا