کتاب در آن انتشار یافته است.
9. تعداد مجلدات و تعداد صفحات کتاب. گاه به ضرورت، مجلدات برخی کتاب‌ها به طور جداگانه معرفی شده است.
10. وضعیت تصویری، جدول، نمودار.
11. ضمایم کتاب: نقشه تاشده در داخل کتاب یا جداگانه و غیره.
در معرفی مقاله‌ها:
1. نام خانوادگی و نام پدیدآورنده.
2. عنوان مقاله.
3. نام مترجم.
4. نام مجله، روزنامه یا کتابی که مقاله از آن استخراج شده است.
5. اطلاعات مورد نیاز درباره مجله شامل: دوره، سال، شماره، شماره پیاپی، تاریخ و تاریخ انتشار و شماره صفحات موردنظر؛ اطلاعات موردنیاز درباره روزنامه شامل: شماره، تاریخِ روز، ماه و سال و صفحات مورد نظر؛ اطلاعات مورد نیاز درباره کتاب‌ شامل: ویرایش، محل نشر، سال نشر و صفحات موردنظر.
در معرفی پایان‌نامه‌ها یا رساله:
1. نام خانوادگی و نام پدیدآورنده.
2. عنوان پایان‌نامه.
3. مقطع تحصیلی و عنوان تحصیلی.
4. نام دانشکده.
5. نام دانشگاه.
6. سال ارایه پایان‌نامه یا رساله.
7. تعداد صفحات.
8 . وضعیت تصویری، جدول، نمودار.
سعی شده است که هماهنگی و یکنواختی در تمام مراحل این کتاب شناسی اجرا شود، البته مواردی دیده می‌شود که همه این اصول در آن‌ها اجرا نشده است و آن، به این دلیل است که آن مدخل‌ها به‌واسطه دیگر منابع معرفی شده است. و ستاره‌های گذاشته شده در پایان این مدخل‌ها، نشانه معرفی غیرمستقیم آنها است.
پس از بیان شناسنامه مدخل‌ها، فهرست مندرجات کتاب‌ها و مقاله‌ها آورده شده است برخی مقاله‌ها فهرست مندرجات نداشتند در این صورت با مطالعه آن مقاله‌ها، سعی شده است فهرست متناسبی برای مطالب نوشته شده درنظر گرفته شود. مقاله‌هایی که معرفی و نقد مقاله یا کتاب بودند؛ با اینکه بی‌واسطه معرفی شده‌اند، برای آنها فهرست مندرجات درنظر گرفته نشده است.
اما در مورد پایان‌نامه‌ها، شیوه متفاوتی درنظر گرفته شده است و آن شیوه،گردآوری کلیدواژه‌ یا واژه کلیدی (Keyword) است. “کلیدواژه یعنی در هریک از واژگان مهم و اساسی موجود در یک “متن” که به “موضوع” آن مربوط است و مجموعه آنها می‌تواند نشان‌دهنده محتویات متن باشد… کلیدواژه در اطلاع‌رسانی، هر یک از واژگان مهم و اساس موجود در یک “عنوان”یا “مدرک”، که می‌تواند نشان‌دهنده محتویات مدرک باشد. گاهی مترادف است با descriptor. از آنجا که برای تعیین کلیدواژه‌های یک متن، معیارهای دقیق و به اصطلاح مکانیکی وجود ندارد، معمولاً کلیدواژه‌ها را بر حسب تجربه استخراج می‌کنند.”142
پایان‌نامه‌هایی که از اینترنت و برخی کتاب‌ها استخراج شده است، خود دارای کلیدواژه بودند اما برای سایر پایان‌نامه‌ها به ناچار از روی عنوان و یا متن، برای ساختن کلیدواژه بهره گرفته شد و سعی شد تا از نظر ساختاری، هماهنگ با کلیدواژه‌های سایر پایان‌نامه‌ها باشد.

رـ علایم تفکیک مشخصه‌های هر مدخل:
هریک از اجزای هر مدخل، از جزء قبلی خود با علامتی خاص، جدا می‌شود. علایم تفکیکی استفاده شده به همراه برخی کاربردهای آن در این کتاب شناسی به شرح زیر می‌باشد:
ـ ویرگول (،): برای جداکردن نام خانوادگی و نام پدیدآور، تفکیک نام ناشر، سال نشر، مجلد، تعداد صفحات و در فاصله بین نام مقاله و نام مترجم و نیز زیر عنوان‌های فهرست مندرجات کتاب‌ها و مقاله‌ها.
ـ نقطه ویرگول (؛): برای تمایز نویسندگان یک اثر، نیز شماره‌های مختلف یک مجله که در یک مدخل آورده شده است و یا برای تفکیک منابع مختلفی که مقاله یادشده در آنها نام برده شده است همچنین برای تفکیک فهرست مندرجات مستقل از هم در کتاب‌ها و مقاله‌ها.
ـ نقطه (.): بعد از عنوان مقاله، کتاب، مجله، نام مترجم، شناسه‌های دوره، سال، شماره و پایان‌ معرفی هر مدخل.
ـ گیومه (” “): دربرگیرنده نام مقاله و پایان‌نامه است.
ـ قلاب ([ ]): اگر درباره هریک از اجزاء شناسه در محلی به جز جایگاه تعیین شده‌اش در کتاب و مقاله، اطلاعاتی به دست آوردیم، آن را در کتاب شناسی، در دو قلاب ثبت می‌کنیم. همچنین اگر بخواهیم برای روشن شدن بیشتر موضوع مقاله‌ای، عنوان یا توضیحی افزون بر عنوان مقاله بدهیم؛ آن را داخل قلاب می‌آوریم. همچنین نام مستعار نویسندگان، داخل قلاب و بعد از نام اصلی خود قرار می‌گیرد و در صورتی که نام مستعار مشهورتر از نام اصلی باشد، نام اصلی داخل قلاب می‌آید.
ـ ممیز (/): برای تفکیک کلیدواژه‌های داده شده به پایان‌نامه ‌ها و نیز تفکیک شماره‌های مقاله‌های دیده شده در قسمت فهرست مندرجات.
ـ سه نقطه (…): بیشتر، زمانی استفاده شده است که مباحث موجود در مقاله یا کتاب مربوط به بحث دستور زبان نبوده است.
ـ علامت سؤال (؟): به جای مشخصه‌ای که باید آورده می‌شد اما اطلاعات آن موجود نبود مثلاً شماره صفحه برخی مقالات که جاافتاده بود و دیگر امکان دیدن آن فراهم نشد و یا مشخصه‌هایی که منابع ردیف دوم باید قید می‌کردند اما این کار را نکردند.
ـ خط ممتد ( ـــــ ): زیر مشخصه نام نویسنده آورده شده است تا از تکرار نامِ دوباره آن جلوگیری شود.
ـ ستاره (*): در مورد مقاله‌ها و کتاب‌ها، آن تعداد که توسط گردآورنده دیده نشده است و با واسطه معرفی شده است و در مورد پایان‌نامه‌ها، آن تعداد که گردآورنده آن را دیده است.
ـ جای خالی ( ): برای مدخل‌هایی که نویسنده ندارد.
ـ خط فاصله (ـ): فاصله میان دو سال یا دو یا چند ماه یا فصل و دو یا چند شماره از یک مجله.
ـ پرانتز ( ( ) ): ویژه‌نامه‌ها و تاریخ انتشاری که با تأخیر به نشر همیشگی مجله پرداخته است، داخل پرانتز معرفی شده است.
ز ـ علایم اختصاری به کار رفته در این کتاب شناسی:
بی‌تا= بدون تاریخ
بی‌جا= بدون محل نشر
بی‌نا= بدون ناشر
ج= جلد، مجلد
س= سال
ش= شماره
ص= صفحه
ق= قمری
م= میلادی
همان=وقتی کتابی با یک نشانی در دو مدخل پیاپی آورده می‌شود برای جلوگیری از تکرار آن از این واژه استفاده می‌کنند.
همان جا= این بدان معنی است که اطلاعات این مدخل همانند مدخل شماره قبل است یعنی حتی صفحه ارجاع نیز یکی است.
و ـ شیوه معرفی کتاب‌ها، مقاله‌ها و پایان‌نامه‌ها:
بعد از آشنایی با اجزای تشکیل‌دهنده هر مدخل و علایم مربوط به آنها، امکانات رایج و منطقی از نظر انتخاب شکل معرفی مآخذ در کتاب شناسی، مورد بررسی قرار می‌گیرد شیوه استفاده شده در این کتاب شناسی به روش معرفی فهرست مآخذ است و این روش، تقریباً در همه موارد، روش پیشنهادی دکتر عباس حری در کتاب آیین نگارش علمی می‌باشد. مواردی که در این کتاب شناسی با آنها روبرو می‌شویم به شرح زیر است:
1ـ کتاب:
1ـ1ـ با یک نویسنده:
ابوالقاسمی، محسن. دستور تاریخی زبان فارسی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، 1375، ده+425ص.

مطلب مرتبط :   بشردوستانه، مداخله، حقوق، مداخلات، دولکلمات کلیدی این نوشته :موضوع :

2ـ1ـ با دو نویسنده:
احمدی گیوی، حسن؛ انوری، حسن. دستور زبان فارسی. تهران: فاطمی، 1374، ج 1، 255ص.
3ـ1ـ با سه نویسنده:
بابورتیان، واهان آرا کلوویچ؛ ذوداگیان، آرام؛ آرزومانیان، الگا. فرهنگ مفصل فارسی به ارمنی. ایران: [بی‌تا]، 1961م.
4ـ1ـ با بیش از سه نویسنده:
قریب، عبدالعظیم خان و دیگران. دستور زبان فارسی پنج استاد. تهران: اشراقی، 1371، 2 ج در یک مجلد.
5ـ1ـ کشف نام نویسنده از منبعی دیگر:
تاوادیا، [جهانگیر]. زبان و ادبیات پهلوی. ترجمه سیف‌الدین نجم‌آبادی. تهران: [بی‌نا]، 1348، 20+249ص.
6ـ1ـ اثری با نام مستعار پدیدآورنده:
بهار، محمدتقی [ملک‌الشعراء بهار]. سبک‌شناسی بهار. به اهتمام ابوطالب میر عابدینی. تهران: توس، 1380، 495ص.
تبصره 1: اگر نام مستعار مشهورتر از نام اصلی باشد، نام مستعار را اصل قرار می‌دهیم.
تبصره 2: در این کتابشناسی، نام مستعار، القاب و نام ارجاعی نویسندگان داخل دو قلاب قرار داده شده است.
تبصره 3: اگر نویسنده خانم و دارای همسر باشد، نام فامیل همسر را بعد از نام کوچک خانم و در پرانتز می‌نویسند: کیا، زهرا (خانلری)
7ـ1ـ سازمان به منزله مؤلف:
اداره کل انتشارات و تبلیغات. آرایش و پیرایش زبان. تهران: اداره کل انتشارات و تبلیغات، 1319.
8ـ1ـ ناظر یا ویرایشگر به منزله مؤلف:
انوشه، حسن، ویرایشگر. دانشنامه ادب فارسی، ج2: فرهنگنامه ادبی فارسی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات، 1376، 1537ص.
9ـ1ـ ترجمه یک اثر:
تاوادیا، ج. زبان و ادبیات پهلوی. ترجمه سیف‌الدین نجم‌آبادی. تهران: [بی‌نا]، 1348، 20+249ص.
10ـ1ـ اثری از یک مؤلف در مجموعه‌ای از همان مؤلف:
پروین گنابادی، محمد. گزینه مقاله‌ها: “نکته‌هایی درباب تاریخ بیهقی”. تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، 1356، ص 573ـ574.
11ـ1ـ کتاب چند جلدی با عنوانی عام و عنوان‌هایی خاص هر جلد:
صفا، ذبیح‌الله. تاریخ ادبیات در قلمرو زبان پارسی. ج 4: از پایان قرن هشتم تا اوایل قرن دهم هجری. تهران: فردوسی، مجید، 1373، ص 114ـ116.
12ـ1ـ کتابی از یک سلسله انتشارات:
عماد افشار، حسین. دستور و ساختمان زبان فارسی. سلسله انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، شماره 73. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی، 1371، شانزده+264.
13ـ1ـ ویرایش‌های بعدی کتاب:
احمدی گیوی، حسن؛ انوری، حسن. دستور زبان فارسی. ویرایش 2. تهران: فاطمی، 1374، ج 1، 255ص.
14ـ1ـ اثری با پیشگفتار یا دیباچه‌ای از نویسنده دیگر:
اقبال آشتیانی، عباس. مجموعه‌ مقالات عباس اقبال آشتیانی. با مقدمه و تصحیح محمد دبیر سیاقی. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1382.
15ـ1ـ یک کتاب با دو ترجمه:
بروفر، کریستوفر. نحو در ایران میانه غربی. ترجمه رقیه بهزادی. تهران: نشر بردار، 1373، 415ص؛ ترجمه سعید عریان. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه هنری، 1376، 592ص.
16ـ1ـ کتابی با دو ناشر:
امینی، امیر. تحقیقی پیرامون زبان کردی دستور زبان کردی و برابری لغات کردی، انگلیسی، عبری، فارسی. قائم‌شهر؛ تهران: امیر امینی؛ هدف، 1377، 162ص.
17ـ1ـ چاپ‌های مختلف یک اثر:
قریب، عبدالعظیم، و دیگران. دستور زبان فارسی پنج استاد. تهران: اشرافی، 1371، 2ج در یک مجلد؛ زیرنظر سیروس شمیسا. [ویرایش 3؟]. تهران: فردوسی، 1373، 356ص، جدول؛ به کوشش امیر اشرف الکتابی. تهران: اشرافی، 1363، 2ج در یک مجلد، 274ص؛ به اهتمام جهانگیر منصور. تهران: اشرافی، 1369، هشت+ 331ص.
2ـ گزارش و مقال

مطلب مرتبط :   تقلید، ، عرفان، حقایق، نقص

دسته بندی : علمی