بودجه، است.(، 1381:، عمدهی، (نرجه،

د دلاراست.بندر باکو مهمترین بندرآن به شمار میرود. (صفوی، 1387: 301)محصولات عمدهی کشاورزی پنبه، غلات، برنج، انگور، میوه، سبزیجات، چای وتنباکواست. کاربری زمین 62/20% زمین قابل کشت، 61/2% کشت دائمی و 77/76% سایر موارد را شامل میشود.منابع معدنی نفتخام،گازطبیعی، سنگ آهن وبوکسیت میباشد وتولیدات صنعتی شامل نفت خام وگازطبیعی، فرآوردههای نفتی، تجهیزات منطقهی نفت خیز، فولاد، سنگ آهن، سیمان، موادشیمیایی نفتی وپارچه است. (گلی زواره، 1385: 204).«صادرات از 90%نفت و گاز، ماشین آلات، پنبه و مواد غذایی صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 77) نیروی کار این کشور5،191،000 نفر و توزیع نیروی کاردرکشاورزی 41% ، صنعت 7% وخدمات 52% است. (عزتی،1378: 32)

2-2- جمهوری آلبانی
«واحد پول لک است.» (نرجه، 1380: 23) درآمد بودجه 608/2میلیارد دلاروهزینه بودجه 1/3 میلیارد دلاراست. تولید ناخالص ملی 21/20میلیارد دلارومنشاآن3/23%کشاورزی، 8/18%صنعت و9/57% خدمات میباشد. سرمایه گذاری 5/24% از تولید ناخالص ملی است. بدهی خارجی 55/1میلیارد دلار است. دوراس، شنجین و ولور از مهمترین بندرها به شمار میروند.( صفوی، 1387: 302) محصولات عمدهی کشاورزی گندم، ذرت، سیبزمینی، سبزیجات، میوه، چغندرقندوانگوراست. کاربری زمین 1/20% زمین قابل کشت، 21/4% کشت دائمی و 69/75% سایر موارد را شامل میشود منابع معدنی نفت خام، گازطبیعی، زغال سنگ، بوکسیت، کرومیت، مس، سنگ آهن، نیکل، نمک، چوب، نیروی برق-آبی میباشد و تولیدات صنعتی شامل فرآوردههای موادغذایی، منسوجات وپوشاک، الوار، نفت، سیمان، موادشیمیایی ونیروی برق-آبی است. (گلی زواره، 1385: 205) .«صادرات از منسوجات و کفش،قیر، سنگ فلز، سنگ معدن، روغن خام، سبزیجات،میوه و تنباکو صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 79) نیروی کار این کشور90/1میلیون نفرو توزیع نیروی کاردرکشاورزی 58% ، درصنعت15% ودرخدمات27% است.( عزتی،1378: 33)
3-2- پادشاهی اردن هاشمی
«واحد پول دیناراردن است.» (نرجه، 1380: 25) درآمد بودجه 88/4میلیارد دلاروهزینه بودجه51/5 میلیارد دلار است. تولید ناخالص ملی 89/28میلیارد دلارومنشاآن 6/3%کشاورزی، 5/30%صنعت و9/65% خدمات میباشد.سرمایه گذاری 8/24%از تولید ناخالص ملی است. بدهی خارجی 3/7میلیارد دلاراست. العقبه مهمترین بندر به شمار میرود.( صفوی، 1387: 303)محصولات عمدهی کشاورزی مرکبات،گوجهفرنگی، خیار، زیتون وتوت فرنگی است. کاربری زمین 32/3% زمین قابل کشت، 18/1% کشت دائمی و 5/95% سایر موارد را شامل میشود.منابع معدنی فسفات، پتاس ونفتشیل میباشد و تولیدات صنعتی شامل پوشاک، فسفات،کودشیمیایی، دارو، پالایشنفت، سیمان، پتاس، موادشیمیاییغیرآلی وجهانگردیاست.(گلی زواره،1385: 207).«صادرات از پوشاک، دارو، پتاس، فسفات،کود و سبزیجات صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 80) نیروی کار این کشور1،512،000نفر و توزیع نیروی کاردرکشاورزی 5%، درصنعت5/12% ودرخدمات5/82% است.( عزتی،1378: 34)

4-2- جمهوری ازبکستان
«واحد پول سوم ازبکستان است.» (نرجه، 1380: 26) درآمد بودجه08/4میلیارد دلاروهزینه بودجه 24/4میلیارد دلار است. تولید ناخالص ملی 81/54میلیارد دلارومنشاآن 1/31%کشاورزی، 7/25%صنعت و2/43% خدمات میباشد. بدهی خارجی 713/4میلیارد دلاراست. آمودریا مهمترین بندر به شمار میرود. ( صفوی، 1387: 304)محصولات عمدهی کشاورزی پنبه، سبزیجات، میوه وگندم است. منابع معدنی گازطبیعی، نفتخام، زغالسنگ، طلا، اورانیوم، نقره، مس، سرب، روی، ولفرام و مولیبدنوم میباشد و تولیدات صنعتی شامل منسوجات فرآوری موادغذایی، ماشینسازی، استخراج وذوب فلزات، طلا، نفتخام وگازطبیعی است. (گلی زواره،1385: 208).«صادرات از پنبه، طلا، انرژی، کود، فلزات و اتومبیل صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 81) نیروی کار این کشور 44/14میلیون نفروتوزیع نیروی کاردرکشاورزی 44% ، درصنعت 20% ودرخدمات 36% است.( عزتی،1378: 35)

5-2- جمهوری اسلامی افغانستان
«واحد پول افغانی است.» (نرجه، 1380: 27) درآمد بودجه 269میلیون دلاروهزینه بودجه561میلیون دلار است. تولید ناخالص ملی 5/21میلیارد دلارومنشا آن 38%کشاورزی، 24%صنعت و38% خدمات میباشد. بدهی خارجی8 میلیارد دلاراست. خیرآباد و شیرخان ازمهمترین بنادر به شمار میروند. ( صفوی، 1387: 305)محصولات عمدهی کشاورزی تریاک، گندم، میوه جات، آجیل وپشم است. منابع معدنی گازطبیعی، نفتخام، زغالسنگ، مس، کرومیت، سیلیکات، منیزیم، سولفاتباریم طبیعی،گوگرد، سرب، روی، سنگآهن، نمک، جواهرات گرانبها و نیمهگرانبها میباشد کاربری زمین 13/12% زمین قابل کشت،21/0% کشت دائمی و 66/87% سایر موارد را شامل میشود. تولیدات صنعتی شامل منسوجات(بهمقدارکم)، صابون، مبلمان،کفش، کود، سیمان، فرشدستبافت، مس، زغالسنگوگازطبیعی است.( گلی زواره،1385: 209).«صادرات از فرش دستباف، میوه، آجیل،پشم، پنبه و پوست صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 83) نیروی کاراین کشور15میلیون نفر و توزیع نیروی کاردرکشاورزی 80%، درصنعت 10%ودرخدمات 10% است.( عزتی،1378: 36)

6-2- جمهوری دموکراتیک خلق الجزایر
«واحد پول دینارالجزایر است.» (نرجه، 1380: 28) درآمد بودجه 26/59 میلیارد دلاروهزینه بودجه 14/49میلیارد دلار است. تولید ناخالصملی 253/4میلیارد دلار ومنشاآن 4/9%کشاورزی، 1/58%صنعت و5/32% خدمات میباشد. بدهی خارجی5میلیارد دلاراست. الجزره و آنابا از مهمترین جزایر به شمار میروند.( صفوی، 1387: 306) سرمایه گذاری 4/23% از تولید ناخالص ملی است. محصولات عمدهی کشاورزی گندم، جو، جودوسر، انگور، زیتون ومرکبات است.کاربری زمین 17/3% زمین قابل کشت، 28/0% کشت دائمی و 55/96% سایر موارد را شامل میشود. منابع معدنی نفتخام، گازطبیعی، سنگآهن، فسفات، اورانیوم، سرب وروی میباشد . تولیدات صنعتی شامل نفتخام، گازطبیعی، برق، پتروشیمی وفرآوردههای غذایی است.( گلی زواره،1385: 211).«صادرات از نفت خام، گاز طبیعی و فراوردههای نفتی صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 84) نیروی کار این کشور3/9 میلیون نفروتوزیع نیروی کاردرکشاورزی 14%، درصنعت4/13%، 10%ساختمانسازی وتاسیسات، 6/14%تجارت، 32%درادارات دولتی و16%سایربخشها است.( عزتی،1378: 37)

7-2- امارات متحده عربی
«واحد پول درهم امارات است.» (نرجه، 1380: 29) درآمد بودجه 3/60 میلیارد دلاروهزینه بودجه2/35 میلیارد دلار است. تولید ناخالص ملی 4/129میلیارد دلارومنشاآن 3/2%کشاورزی، 15%صنعت و78% خدمات میباشد.سرمایه گذاری 3/24% از تولید ناخالص ملی است.بدهی خارجی1/39میلیارد دلاراست. الفوجیره و خاور فکان از مهمترین جزایر به شمار میروند.(صفوی، 1387: 307).محصولات عمدهی کشاورزی سبزیجات، خرما، هندوانه وتخم-مرغ است. منابع معدنی نفتخام وگازطبیعی میباشد.کاربری زمین 77/0% زمین قابل کشت، 27/2% کشت دائمی و 96/96% سایر موارد را شامل میشود. تولیدات صنعتی شامل نفت خام ومواد شیمیایی نفتی، ماهیگیری، آلومینیوم، سیمان، تعمیرکشتیهای تجاری،کود، موادساختمانی، صنایعدستی ومنسوجات است. صادرات از 45% روغن خام، گاز طبیعی، ماهی خشک شده و خرما صورت میگیرد.( کنعانی، 1381: 84)نیروی کاراین کشور968/2میلیاردنفروتوزیع نیروی کاردرکشاورزی7% ،15%درصنعت، و78%درخدمات است.( عزتی،1378: 38)

8-2- جمهوری اندونزی
«واحد پول روپیه اندونزی است.» (نرجه، 1380: 30) درآمد بودجه 58/57میلیارد دلاروهزینه بودجه 45/79میلیارددلار است. تولید ناخالص ملی 935میلیارد دلارومنشاآن 1/13%کشاورزی،46%صنعت و41% خدمات میباشد. بدهی خارجی 4/130میلیارددلاراست. بنجارماسین و بلاون از مهمترین بنادر به شمار میروند.( صفوی، 1387: 308)محصولات عمدهی کشاورزی برنج، نشاسته، بادامزمینی،کاکائو، کائوچو، قهوه، روغن خرماومغزنارگیل است.کاربری زمین 03/11% زمین قابل کشت، 4/7% کشت دائمی و 93/81% سایر موارد را شامل میشود. منابع معدنی نفتخام، قلع، گازطبیعی، نیکل، الوار، بوکسیت، مس، زغالسنگ، طلا و نقره میباشد وتولیداتصنعتی شامل نفتخام، گازطبیعی، منسوجات، سیمان، کودشیمیایی، لوازم آرایشی،کفش، غذا،کائوچووتختهی چندلا است.( گلی زواره،1385: 214).«صادرات از نفت، گاز، وسایل الکتریکی، منسوجات و کائوچو صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 85) نیروی کار این کشور2/108میلیون نفر و توزیع نیروی کاردرکشاورزی 3/43% ، درصنعت18% ودرخدمات 7/38%است.( عزتی،1378: 39)

9-2- جمهوری اوگاندا
«واحد پول شیلینگ اوگاندا است.» (نرجه، 1380: 31) درآمد بودجه 943/1میلیارد دلاروهزینه بودجه 944/1میلیارد دلار است. تولید ناخالص ملی 89/ 51میلیارد دلارومنشاآن 4/29%کشاورزی، 1/22%صنعت و5/48% خدمات میباشد. سرمایه گذاری 5/23% از تولید ناخالص ملی است.بدهی خارجی456/1میلیارد دلاراست. انتبل و جینجا از مهمترن بنادر به شمار میروند.( صفوی، 1387: 309) محصولات عمدهی کشاورزی قهوه، چای، پشم، تنباکو، سیب زمینی، ذرت وکاساواست. کاربری زمین 57/21% زمین قابل کشت،92/8% کشت دائمی و 51/69% سایر موارد را شامل میشود. منابع معدنی مس،کبالت، نیروی برقی-آبی، سنگ آهک ونمک میباشد و تولیدات صنعتی شامل شکر،آبجوسازی، تنباکو، منسوجات پشمی، سیمان وفولاداست. (گلی زواره،1385: 215).«صادرات از قهوه، ماهی و فراوردههای آن، چای، پشم، گل و طلا صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 86) نیروی کاراین کشور76/13میلیون نفر و توزیع نیروی کاردرکشاورزی 82% ، درصنعت 5% ودرخدمات 13%است.( عزتی،1378: 40)

10-2- جمهوری اسلامی ایران
«واحد پول ریال است.» (نرجه، 1380: 32) درآمد بودجه 6/104میلیارد دلاروهزینه بودجه 6/100میلیارد دلار است. تولید ناخالص ملی 4/610میلیارد دلارومنشاآن 2/11%کشاورزی، 7/41% صنعت و1/47% خدمات میباشد.سرمایه گذاری 30% از تولید ناخالصملی است. بدهی خارجی8/14میلیارد دلاراست. عسلویه، بوشهر، بندر عباس، بندر انزلی، بندر امام خمینی و بندر لنگه از مهمترن بنادر به شمار میروند .( صفوی، 1387: 310) محصولات عمدهی کشاورزی غلات، برنج، گندم، چغندرقند، میوه، آجیل، پشم وپنبه است.کاربری زمین 78/9% زمین قابل کشت، 29/1% کشت دائمی و 93/88% سایر موارد را شامل میشود. منابع معدنی نفت خام، گازطبیعی، زغال سنگ، کرومیوم، مس، سنگ آهن، سرب، منگنز، روی وگوگردمیباشد وتولیدات صنعتی شامل نفت خام، موادشیمیایی نفتی، کود، منسوجات، سیمان وسایرمصالح ساختمانی، هیدروکسیدسدیم، فرآوریموادغذایی، ساخت فلزآهنی وغیرآهنی است.( گلی زواره،1385: 216).« صادرات از 80%درصد نفت، فرآوردههای نفتی و پتروشیمی،میوه و فرش صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 88) نیروی کار این کشور36/24 میلیون نفروتوزیع نیروی کاردرکشاورزی30% ، درصنعت25%