بودجه، است.(، تولیدات، است.»، (نرجه،

734/8 میلیارد دلار است. تولید ناخالص ملی88/87 میلیارد دلارومنشا آن 8/12% کشاورزی، 31%صنعت و2/56% خدمات میباشد. بدهی خارجی37/18میلیارد دلار است. گابس و بیزرته از مهمترین بنادر آن به شمار میروند.( صفوی، 1387: 321) محصولات عمدهی کشاورزی زیتون، روغنزیتون، غلات، گوجهفرنگی ،مرکبات، نیشکر، خرما و لوزیتن است. کاربری زمین 5/17% زمین قابل کشت، 08/13% کشت دائمی و 78/69% سایر موارد را شامل میشود منابع معدنی آن نفت خام، فسفات، سنگآهن، سرب، روی ونمک میباشد و تولیدات صنعتی شامل نفت خام، سنگآهن، فسفات، منسوجات، کفش وانواع نوشیدنی است.( گلی زواره،1385: 225) .«صادرات از محصولات کشاورزی و فسفات صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 97) نیروی کار این کشور502/3 میلیون نفر است و توزیع نیروی کاردرکشاورزی 55 % ، درصنعت23% و درخدمات 22 % است.( عزتی،1378: 52)

22-2- جمهوری جیبوتی
«واحد پول فرانک جیبوتی است.» (نرجه، 1380: 46) درآمد بودجه 135 میلیون دلار و هزینه بودجه 182 میلیون دلار است. تولید ناخالص ملی 619 میلیون دلار و منشا آن کشاورزی، صنعت و خدمات میباشد. بدهی خارجی 349 میلیون دلار است. جیبوتی مهمترین بندر به شمار میرود.( صفوی، 1387: 322) محصولات عمدهی کشاورزی میوهجات و سبزیجات است. کاربری زمین 04/0% زمین قابل کشت و 96/99% سایر موارد را شامل میشود. منابع معدنی آن طلا ،خاک رس، سنگ خارا، سنگآهک، سنگمرمر، نمک و دیاتومیت میباشد و تولیدات صنعتی شامل فراوری محصولات کشاورزی و مصالح ساختمانی است. نیروی کار این کشور 282000 نفر است.( گلی زواره،1385: 226) .«صادرات از پوست دباغی شده و پنبه صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 98) توزیع نیروی کار در کشاورزی 90/77%، در صنعت و خدمات 10/22% است.( عزتی،1378: 53)

23-2- جمهوری چاد
«واحد پول فرانک سی اف آ است.» (نرجه، 1380: 47) درآمد بودجه 3/617 میلیون دلار و هزینهی بودجه 6/877 میلیون دلار است. تولید ناخالص ملی 26/15 میلیارد دلار و منشا آن کشاورزی، صنعت و خدمات میباشدسرمایه گذاری 2/9% از تولید ناخالص ملی است. بدهی خارجی 5/1 میلیارد دلار است.( صفوی، 1387: 323) محصولات عمدهی کشاورزی پنبه، ذرت خوشهای، ارزن، بادام زمینی، برنج، سیب زمینی و نشاسته میباشد. کاربری زمین 8/2% زمین قابل کشت، 2/0% کشت دائمی و 18/97% سایر موارد را شامل میشود. منابع معدنی آن نفت خام، اورانیوم، نطرون، ماهی،کائولن، طلا، سنگآهک، ماسه و تولیدات صنعتی شامل مواد نفتی، منسوجاتپشمی، بستهبندی گوشت، صابون، سیگار و مصالح ساختمانی میباشد. چاد مرکز راههای تجاری و ارتباطی میان افریقای شمالی و افریقای استوایی و یکی از کشورهای فقیر جهان و افریقای سیاه است.( گلی زواره،1385: 227) .«صادرات از مواد نفتی، پنبه و سمغ صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 99) نیروی کار این کشور 719/2 میلیون نفر است و توزیع نیروی کار در کشاورزی 80%، در صنعت و خدمات 20% است.( عزتی،1378: 54)

24-2- جمهوری ساحل عاج
«واحد پول فرانک سی اف آ است.» (نرجه، 1380: 48) درآمد بودجه 837/2 میلیارد دلار و هزینهی بودجه 154/3 میلیارد دلار است. تولید ناخالص ملی 47/284 میلیارد دلار و منشا آن کشاورزی، صنعت و خدمات میباشد. سرمایه گذاری 8/11% از تولید ناخالص ملی است.بدهی خارجی 96/11 میلیارد دلار است. آبیجان مهمترین بندر به شمار میرود.( صفوی، 1387: 324) محصولات عمدهی کشاورزیقهوه، کاکائو، موز، برنج، غلات و پنبه میباشد. کاربری زمین 23/10% زمین قابل کشت، 16/11% کشت دائمی و 61/78% سایر موارد را شامل میشود منابع معدنی آن نفتخام، گاز طبیعی، الماس، سنگآهن و تولیدات صنعتی شامل مواد خوراکی، پالایش نفت، منسوجات، کود و مصالح ساختمانی میباشد.( گلی زواره،1385: 228).«صادرات از الوار، پنبه، نفت خام و ماهی صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 100) نیروی کار این کشور 738/6 میلیون نفر است و توزیع نیروی کار در کشاورزی 47%، در صنعت و خدمات 53% است.( عزتی،1378: 55)

25-2- جمهوری سنگال
«واحد پول فرانک سی اف آ است.» (نرجه، 1380: 49) درآمد بودجه 023/2 میلیارد دلار و هزینهی بودجه 377/3 میلیارد دلار است. تولید ناخالص ملی 01/22 میلیارد دلار وسرمایه گذاری 41% از تولید ناخالص ملی است. بدهی خارجی 628/1 میلیارد دلار است. داکار مهمترین بندر آن به شمار میرود.( صفوی، 1387: 325) محصولات عمدهی کشاورزی بادام زمینی، ارزن، غلاتبرنج، پنبه،گوجه فرنگی و سبزیجات میباشد . کاربری زمین 51/12% زمین قابل کشت،24% کشت دائمی و25/87% سایر موارد را شامل میشود منابع معدنی آن فسفات و سنگ آهن و تولیدات صنعتی شامل فسفات، پالایشنفت، ساخت و تعمیر کشتی، کود و مصالح ساختمانی میباشد.نیروی کار این کشور 738/6 میلیون نفر است .( گلی زواره،1385: 229).«صادرات از فراوردههای نفتی و فسفات صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 101) توزیع نیروی کار در کشاورزی 77%، در صنعت و خدمات 23% است.( عزتی،1378: 56)

26-2- جمهوری سودان
«واحد پول دینارسودان است.» (نرجه، 1380: 50) درآمد بودجه 493/7 میلیارد دلاروهزینهی بودجه 1/10 میلیارد دلار است. تولید ناخالص ملی 01/96 میلیارد دلارومنشا آن5/35 % کشاورزی، 8/24%صنعت و7/39% خدمات میباشد. سرمایه گذاری 3/25% از تولید ناخالص ملی است.بدهی خارجی69/ 29میلیارد دلار است. بندر سودان مهمترین بندر به شمار میرود.( صفوی، 1387: 326) محصولات عمدهی کشاورزی پنبه، بادامزمینی، سورگوم، ارزن، گندم، سمغ عربی، نیشکر، انبه ونشاسته است. کاربری زمین 78/6% زمین قابل کشت،17% کشت دائمی و 05/93% سایر موارد را شامل میشود منابع معدنی آن نفت خام، سنگآهن، مس، سنگ کرومیوم، روی، طلاونقره میباشد و تولیدات صنعتی شامل پنبه، نفت، منسوجات، سیمان، شکر، صابون، کفش، پالایش نفت، تسلیحاتجنگی واتومبیل است.( گلی زواره،1385: 230).«صادرات از فراوردههای نفتی، پنبه،کنجد و شکر صورت میگیرد .»(کنعانی، 1381: 102) نیروی کار این کشور415/7 میلیون نفر است و توزیع نیروی کاردرکشاورزی 80 % ، درصنعت7% و درخدمات 13 % است.( عزتی،1378: 57)

27-2- جمهوری سورینام
«واحد پول کاین است.» (نرجه، 1380: 51) درآمد بودجه 393 میلیون دلارو هزینهی بودجه 403 میلیون دلار است. تولید ناخالص ملی 533/1 میلیارد دلارومنشا آن 13 % کشاورزی، 22%صنعت و65% خدمات میباشد. بدهی خارجی 321 میلیون دلاراست. کاین مهمترین بندر آن به شمار میرود.( صفوی، 1387: 327)محصولات عمدهی کشاورزی برنج آسیاب نکرده، موز، هستهی خرما، نارگیل، بارهنگ وبادام زمینی است. کاربری زمین 37/0% زمین قابل کشت، 06/0% کشت دائمی و 57/99% سایر موارد را شامل میشود منابع معدنی آن الوار، نیروی برق-آبی، ماهی، کائولین، میگو، طلا، نیکل، مس وسنگ آهن میباشد و تولیدات صنعتی شامل بوکسیت، طلا، آلومینا، موادنفتی، الوار و فرآوری موادغذایی است.( گلی زواره،1385: 231).«صادرات از آلومینا، روغن خام، الوار، ماهی و برنج صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 103) نیروی کار این کشور100،000 نفر است و توزیع نیروی کاردرکشاورزی 70/18%، درصنعت وخدمات 30/81% است.( عزتی،1378: 58)

28-2-جمهوری عربی سوریه
«واحد پول لیره سوریه است.» (نرجه، 1380: 52) درآمد بودجه 7/8 میلیارد دلاروهزینهی بودجه 9/9 میلیارد دلار است. تولید ناخالص ملی 1/75 میلیارد دلارومنشا آن 24% کشاورزی، 18%صنعت و58% خدمات میباشدسرمایه گذاری 1/22% از تولید ناخالص ملی است. بدهی خارجی 355/8میلیارد دلار است. بانیاس و لاکاتیا ایرگلی از مهمترین بنادر به شمار میروند. ( صفوی، 1387: 328)محصولات عمدهی کشاورزی گندم، جو، پنبه، عدس، نخود، زیتون ونیشکراست. منابع معدنی آن نفتخام، فسفات، سنگ منگنز، قیر، سنگآهن، نمکسنگ، سنگ آهک، سنگگچ ونیروی برق – آبی میباشد. کاربری زمین 8/24% زمین قابل کشت، 47/4% کشت دائمی و 73/70% سایر موارد را شامل میشود. تولیدات صنعتی شامل نفتخام، منسوجات، فرآوری موادغذایی، نوشیدنی، تنباکو، سنگ فسفات وسیمان است.( گلی زواره،1385: 232).« صادرات از نفت و فراوردههای نفتی و گندم صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 104) نیروی کار این کشور505/5 میلیون نفر است و توزیع نیروی کاردرکشاورزی 26% ، درصنعت14% و درخدمات60% است.( عزتی،1378: 59)

29-2- جمهوری سومالی
«واحد پول شیلینگ سومالی است.» (نرجه، 1380: 53) درآمد بودجه 151/20 میلیون شیلینگ سومالی وهزینهی بودجه744/25 میلیون شیلینگ سومالی است. تولید ناخالص ملی 023/5 میلیارد دلارومنشا آن 65% کشاورزی،10%صنعت و25% خدمات میباشد.سرمایه گذاری 9 میلیون دلار است. بدهی خارجی 3 میلیارد دلار است. بوساو و بربرا از مهمترین بنادر به شمار میروند. ( صفوی، 1387: 329) محصولات عمدهی کشاورزی موز، سوگوم، غلات، برنج، نارگیل، نیشکر، تخمکنجدوباقلا است. کاربری زمین 64/1% زمین قابل کشت، 04/0% کشت دائمی و 32/98% سایر موارد را شامل میشود. منابع معدنی آن اورانیوم، سنگآهن، قلع، بوکسیت، نمک، مس وگازطبیعی میباشد و تولیدات صنعتی شامل تصفیهی شکر، منسوجات وارتباطات بیسیم است. (گلی زواره، 1385: 233).«صادرات از زغال چوب و آهن اسقاط صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 105) نیروی کار این کشور7/3 میلیون نفر است و توزیع نیروی کاردرکشاورزی 71% ، درصنعت وخدمات 29% است.( عزتی،1378: 60)

30-2- جمهوری سیرالئون
«واحد پول لئون است.» (نرجه، 1380: 54) درآمد بودجه 96 میلیون دلاروهزینهی بودجه 351 میلیون دلار است. تولید ناخالص ملی 38/5 میلیارد دلارومنشا آن 49% کشاورزی، 31 % صنعت و21% خدمات میباشد. سرمایه گذاری 26 میلیون دلار است.بدهی خارجی 61/1 میلیارد دلاراست. فری تاون مهمترین بندر به شمار میرود. ( صفوی، 1387: 330)محصولات عمدهی کشاورزی برنج، قهوه، کاکائو، درخت خرما، روغن خرما وبادام زمینی است. کاربری زمین 95/7% زمین قابل کشت، 05/1% کشت دائمی و 91% سایر موارد را شامل میشود. منابع معدنی آن الماس، سنگتیتان، بوکسیت، سنگآهن، طلاوکرومیت میباشد و تولیدات صنعتی شامل الماس، منسوجات، سیگار، کفش، پالایش نفت خام، تعمیرکشتیهای کوچک تجاری است.( گلی زواره، 1385: 234).« صادرات از الماس، کاکائو،قهوه و ماهی صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 106) نیروی کار این کشور369/1 میلیون نفر است و توزیع نیروی کاردرکشاورزی 20/61 % ، درصنعت وخدمات 80/38 % است.( عزتی،1378: 61)

31-2- جمهوری عراق
«واحد پول دینارعراق است.» (نرجه، 1380: 55) درآمد بودجه 4/33 میلیارد دلاروهزینهی بودجه 41 میلیارد دلار است. تولید ناخالص ملی 9/87 میلیارد دلارومنشا آن 3/7 % کشاورزی، 6/66 %صنعت و1/26% خدمات میباشد. بدهی