بودجه سمن به منزله یک خط مشی مورد توجه قرار می گیرد.
طبقه بندی رایج دیگری برای NGO ها بکار می رود که آن ها را دو گروه عملیاتی و حمایتی تقسیم می کند.
اما ساختار NGO ها در ایران را می توانیم به سه نوع سنتی در سطح محلی، نیمه سنتی یا نیمه مدرن در سطح ملی و مدرن در سطح ملی و بین المللی تقسیم کنیم.
سازمان های مردم نهاد به گونه های مختلفی چون دفاع از فنون انسانها، حمایت از محیط زیست، امدادگر، معطوف به فعالیت های صنفی و سازمانهای هدایتی تقسیم می شوند.
سازمان مردم نهاد سابقه طولانی دارد و نشانه هایی از حضور فعال آنها را در دوره ایران باستان نیز می توان نشان داد . اما شکل نوین سمن از نیمه قرن نوزدهم میلادی ظهور یافت.
تشکل های غیر رسمی و غیر انتفاعی در ایران باستان و در تمدن هزار و چند ساله اسلامی فعالیت داشته اند. آموزه های دینی در قرآن و روایات بر همیاری و تعاون در امور خیر تأکید دارند.
سرچشمه های مختلف ارزشهای حاکم بر سمن (ایران باستان، آموزه های اسلامی و فرهنگ غربی ) می تواند سازمان مردم نهاد را با تعارض ارزش ها روبرو کند و راه پیشگیری و درمان این امر مهندسی ارزش ها و سامان بخشی به اخلاق سمن است.
1-13-3 سازمان های ایمان محور یا سام (FBO ) :
با گسترش تحولات مدیریتی جهانی در یک قرن اخیر ، سازمان ها در ابعاد مختلف به ارائه خدمات اجتماعی و تولید کالاها می پردازند. جوامع سنتی از میان رفته اند و جوامع تخصصی پدید آمده اند. از طرفی مفهوم توسعه در طی دوران مختلف دچار تحولات گوناگون شده است. آنچه می توان به عنوان یک فرض اثبات شده در تمامی این تطورات مفهومی در نظر داشت، این است که دستیابی به توسعه تنها به وسیله دولت ، ناممکن است . به سخن دیگر، تا زمانی که مشارکت مردمی در قالب سازمان وجود نداشته باشد، توسعه ابتر می ماند.
به طور کلی، در هر کشوری ، سازمان ها به سه دسته کلی تقسیم می شوند : سازمان دولتی ؛ سازمان خصوصی( شرکت خصوصی یا بنگاه ) و سازمان های غیر دولتی ( مردم نهاد ، غیر انتفاعی، بخش سوم ، تعاونی و… ). آنچه می تواند توسعه متوازن در جامعه را تضمین کند ، رشد هماهنگ مجموعه نهادهای یاد شده برای حل مشکلات جامعه است. به طوری که در بسیاری از جوامع اشتیاق فزاینده ای از جانب مردم برای حضور در تدارک خدمات اجتماعی وجود دارد.
یکی از مصادیق این اشتیاق فزاینده ، سازمان هایی هستند که با عنوان سازمان های ایمان محور48 یا سازمان های مذهبی49 شناخته می شوند. این گونه سازمان ها که با محوریت ایمان به فعالیت می پردازند، هم اکنون دارای میلیون ها عضو در سراسر جهان هستند و انبوهی از خدمات اجتماعی را ارائه می دهند. با وجود این تاکنون ادبیات علمی دقیق و مشخصی درباره این سازمان ها ایجاد نشده است. بنابراین باتوجه به تمایلات گسترده جهانی در این زمینه و عضویت انبوهی از افراد علاقه مند در این سازمان ها ، لازم است تحقیقات بیشتری در این زمینه صورت گیرد و پشتوانه های عمیق علمی به حمایت از این سازمان ها بپردازند.
سازمان های اجتماع محور نیز که به صورت غیر انتفاعی ، داوطلبانه و خود اتکا از نظر مالی هستند، به ارائه خدمات اجتماعی در یک اجتماع محلی واحد می پردازند.از گونه های بارز این گونه سازمان ها می توان به سازمان های ایمان محور اشاره کرد که علاوه بر دارا بودن ویژگی های ذکر شده برای سازمان های اجتماع محور ، از ویژگی بارز دیگری به نام « ایمان » بهره می گیرند. بنابراین، قبل از تعریف سازمان های ایمان محور به چیستی ایمان می پردازیم.
سازمان های ایمان محور ، سازمان هایی مردم نهاد هستند که در دهه های اخیر جایگاه خود را به عنوان سازمان هایی اثر بخش در پیشبرد خدمات اجتماعی تثبیت کرده اند. اگر چه تأسیس چنین سازمان هایی در دهه های گذشته رشد قابل ملاحضه ای داشته، ولی تعریف های علمی از چیستی این سازمان ها پیشرفت چشمگیری نداشته است. چنان که دی.هیون50 بیان می کند : با این همه هنوز هم تعریف دقیقی سازمان ها به عمل نیامده است و همچنان در مورد این سازمان ها ، تعریف ها به سوی گیج کنندگی و چند پارگی گرایش دارد. ( Dehaven, Mark J ,2004 ). با وجود این ، به برخی از تعریف ها که از سازمان های ایمان محور ارائه شده می پردازیم.
سازمان ایمان محور ، به سازمان ، گروه ، برنامه ، یا پروژه ای اطلاق می شود که خدمات انسانی را به وسیله عامل ایمان تنیده شده با خدمات ارائه می دهد. عامل ایمان ، بخش جدایی ناپذیر سازمان است که از طریق رهبران ، نیروی کار، و داوطلبان آن ابراز می گردد و به خدمات آنها گره خورده است.( Calhon,J.A. 2003, Kohl,M.W. 2002 ).
سازمان های غیر انتفاعی ایمان محور که معمولاً واژه مخفف ” FBO ” برای آنها استفاده می شود ، شامل همه سازمان های غیر انتفاعی مذهبی می شود ( Wallis, J. 1999, p.29 ). واژه ” FBO ” سازمان هایی را که رسالتشان به طور کامل مذهبی است مثل یک کلیسای خاص یا واحد مذهبی یا سازمان هایی که میان مسائل مذهبی و اجتماعی ارتباط برقرار می کنند، پیوند می دهد؛ مثل ارتش رستگاری.
یک تعریف قابل قبول در مورد اینکه سازمان های مبتنی بر ایمان چه هستند ، وجود ندارد. تعریف محدودی که در مورد این سازمان ها وجود دارد این است که این سازمان ها خدمات مذهبی و اعمال عبادی را انجام می دهند و به مکان های مذهبی و جاهایی که خدا را عبادت می کنند وابسته اند ، این سازمان ها مساجد، کلیساها ، کنیسه ها و جاهایی که به پرستش خدا می پردازند، را شامل می شود و نیز سازمان های غیر انتفاعی وابسته به این مکان ها ، سازمان های غیر انتفاعی ، وابسته به شبکه های مبتنی بر ایمان هستند. این سازمان ها رسالت و مأموریتشان بر محتوای ایمان است ،اما خدماتی که ارائه می کنند ممکن است محتوای مذهبی ، یا محتوای غیر مذهبی داشته باشند. این سازمان ها کارکنان خود را مجبور به این نمی کنند که ایمان داشته باشند. اما در تعریف گسترده می توان گفت این سازمان ها به جاهای مذهبی که اهداف خاصی همچون ارتقای ارزش های جامعه ، افزایش خدمات عمومی و رفاه مردم و… را دارند، وابسته اند (2002 Kramer , Fredrica , ).تحت عنوان اصطلاحات گسترده ، یک ” سازمان ایمان محور ” به این صورت تعریف می شود : ” هر سازمانی که به وسیله احکام ، اصول اخلاقی ، اعتقادات مذهبی تأسیس یا تحریک شده است که شامل کلیسا های محلی ، معابد یا مساجد است ؛ نام ها و انجمن های مذهبی ؛ سازمان ها یا کلیسا های مشترک و نیز انجمن های خیریه یا بدون سود محلی، منطقه ای، یا ملی که وابسته مذهب یا تحریک شده از طریق مذهب هستند”.
در سال 2003، راهنمای امریکورپز51 تعریف ذیل را از سازمان های ایمان محور به عمل آورد : Carvalho. J.P. 2012: 17) ).
یک اجتماع عبادی مذهبی ( کلیسا ، مسجد ، کنیسه ، یا معبد ).
یک سازمان ، برنامه ، یا پروژه که از سوی یک اجتماع عبادی مذهبی حمایت مالی یا میزبانی می شود ( خواه این شرکت یا سازمان ثبت شده یا ثبت نشده باشد ).
یک سازمان غیر انتفاعی که از سوی یک اجتماع عبادی مذهبی یا اعضای هیئت مدیره و اعضای یک سازمان که از لحاظ مذهبی برانگیخته شده اند، تأسیس می شود و این امر به وضوح در نام ، ایجاد و بیانیه رسالت آن سازمان- که نهادی از نظر مذهبی تحریک شده است- جلوه می کند.
و در نهایت همکاری سازمان هایی که پیش تر به صورت آشکارا یا ضمنی بیان شدند، با یکدیگر نیز سازمان ایمان محور ایجاد می کنند. ( Americorps Guidance, 2003 ). در ادامه به تعریف دو واژه مسجد و کلیسا می پردازیم :
مسجد ( Mosque ):
واژه مسجد، به‌معنای سجده‌گاه، در لغت از ریشه «سجد» مأخوذ است، و در اصطلاح به مکانی گفته می‌شود که در مالکیت کسی نباشد و تنها برای الله باشد و به نماز و عبادت مسلمانان اختصاص داده شود ) الحریری، محمود حسین ، 2009م ، ص16 (
کلیسا ( Church ) :
کلمهی کلیسا در زبان فارسی برگرفته از واژه‏ی یونانی “اکلسیا” است که به معنی “جماعت” یا “انجمن” می‏باشد Achtemeier, Paul J, 1996 ) ). این کلمه 115 بار در کل عهد جدید به کار رفته است. در رسالات پولس (به انضمام رساله به عبرانیان) 61 بار، در اعمال رسولان 23 بار، در کتاب مکاشفه 20 بار و در سایر رسالات عهد جدید مجموعا 11 بار از این کلمه استفاده شده استNew Catholic Encyclopedia,) 2003 ). کلمهی کلیسا دارای دو کاربرد رایج است. کاربرد اول آن که در عهد جدید بسیار استعمال شده به معنی “مجمع ایمانداران مسیحی” است و در حقیقت به جماعت مؤمنان، کلیسا اطلاق می‏شود. بنابر این مراد از کلیسای قرنتس، مجموعه‏ی مسیحیان قرنتس و مراد از کلیسای انطاکیه، مجموعه‏ی مسیحیان انطاکیه می‏باشد. پولس در رسالهی اول خویش به قرنتیان و نیز در رسالهی به غلاطیان می‏نویسد: «من به کلیسای خدا جفا می‏رساندم».در این استعمال و مواردی از این دست،‌ مراد همان مجمع ایمان‏داران مسیحی بوده است. البته بعدها و در پی بروز اختلافات میان کلیسای مسیحی (مجمع مسیحیان) ، کلمهی کلیسا در معنایی جدید یعنی “فرقه” به کار رفت، بنابر این مراد از کلیسای کاتولیک، فرقهی کاتولیک است و مراد از کلیسای لوتری، فرقه‏ی لوتری است. کاربرد دوم این واژه، در مورد ساختمانی است که مسیحیان در آن به انجام عبادت میپردازند (میلر ، ویلیام ، 1382، ص 104-103 ) .
کلارک بیان می دارد که یک سازمان ایمان محور ، اجتماعی ایمانی است. تصمیم ها و اقدام هایی که از سوی رهبر برای خدمت به بشر اتخاذ می شود ، مولود ایمان است ( . (Clarke, G. 2007, 77-79 در واقع چنانچه روایت بیان می کند ، مؤلفه ایمان است که یک سازمان اجتماع محور را به یک سازمان ایمان محور تبدیل می کند ( White , R, 1996,( UMI) ).
جنسن سازمان های ایمان محور را به عنوان ارائه دهندگان خدمات اثر بخش با توجه به توانایی شان در ارتباط برقرار کردن میان افراد و اجتماعات از طریق یک شبکه ایمانی یا بر مبنای نیت برمی شمارد. یک سازمان ایمان محور ، سازمانی است که میان افراد بر اساس یک هویت ایمانی برای تأثیرگذاری در یک جامعه مدنی ، انسجام می بخشد ( .(Jencen , L.s. 2001 سازمان ایمان محور یک قوه نو ظهور است که پیشتاز ایجاد تغییر در جامعه از طریق روابط گروهی و همگانی است ( . (Clarke , G. 2006
کلیسا ها به طور سنتی بر مقررات مذهبی و اخلاقی تمرکز کرده بودند. از اواخر قرن بیستم جنبش ایمان محور شکل متمایزتری از کلیسا را بروز داد که بر ارتقای زندگی بشرمتمرکز بود((Clarke, G. 2007, 77-79
از دیدگاه کلارک یک سازمان ایمان محور هویتی است که برای بسیج افراد حول محور ایمان ، برای رسیدگی به نیاز های جامعه طراحی شده است . این

مطلب مرتبط :  
دسته بندی : علمی