. وظیفه دفاع از اسلام که به عهده هر فرد مسلم است، وظیفه دفاع از میهن و استقلال آن، وظیفه شناساندن اسلام بزرگ به جوامع بشرى. بکوشید و خود به احکام اسلام عمل کنید و دیگران را وادار به عمل کنید و پرده‌های ضخیمی که کجروان بر چهره نورانی اسلام افکنده‌اند را برطرف کنید. باید اشخاص و طلاب جوان که مشغول به تحصیل هستند، علاوه بر تحصیل، بروند و تبلیغ کنند».(همان : 314)  
آنچه در این زمان هویت شهادت طلب ایرانی را زنده کرد؛ گفتمان پویای انقلاب و تأکید آن بر تقدس و اهمیت شهادت و ایثار برای دفاع از میهن بود . امام با ژرف نگری خاصی از شکفتن و روییدن هویت های شهادت طلب در آینده سخن به میان می آورد:« از هر قطره خون شهید ما که به زمین می ریزد، انسانهای مصمم تر و مبارزی بوجود می آیند».که به حق بعد از گذشت سالها از انقلاب اسلامی شاهد این مسئله میباشیم که خود گویای صدق گفتار امام (ره ) می باشد . رهبر کبیر انقلاب اسلامی فرهنگ عاشورایی شهادت طلبی را به عنوان سنتی از سنن مذهبی فراموش شده احیا نمود .
3-2- بعد دینی و فرهنگی
در بعد دینی : پایبندی به جوهر دین و ارزشهای بنیادین دینی و فراگیر بودن این ارزشها را شاهدیم، دلبستگی جمعی به شعائر ، مناسک و نهادها و اماکن دینی افزایش و مشارکت و تمایل عملی به ظواهر و آیین های مذهبی و دینی نیز جایگاهی خاص یافته است و… . و همچنین بعد فرهنگی و ادبی نیز شامل : ارتقای نسبی سطح آگاهیهای عمومی و روحیه تحقیق ، مبارزه با بیسوادی که تا حد زیادی با موفقیت همراه بوده است ، رواج ادبیات انقلابی دینی ، افزایش و رشد مطبوعات و نشریات ، همکاری حوزه و دانشگاه ، افزایش ظرفیت دانشگاه ها، مراکز تحقیقاتی و حوزه های علمیه و همچنین توجه به آیین ها و سنن عام ، جشن ها و اعیاد و فرهنگ عامه ، احیای ارزشهای سنتی ، توجه به لباس و طرز پوشش ، معماری بناها و مکان ها ، رسوم ، عرف ، هنرهای ملی و بومی ادبیات علمی ، فلسفی و سیاسی و … به همراه شخصیتهای مربوط به آنها مورد توجه قرار گرفت ، آثار منظوم ادبی و داستانی و شخصیتهای آنها ، ادبیات عامه ، ادبیات رایج ، موسیقی ملی و… با وجود طرفداران بسیار ، بعد از انقلاب اسلامی قدرت مانور بسیاری پیدا کرد. البته مصادیقی چون به وجود آمدن محیطی مناسب جهت رشد کمالات اخلاقی و انسانی و بازگشت به خویشتن، زدودن مظاهر فساد ـ مانند عشرت کده ها و مشروب فروشی ها ـ از عرصه جامعه ، اسلامی کردن مقررات مدنی، جزایی، مالی، اقتصادی، اداری، نظامی و سیاسی ، احیای تفکر دینی، تحول در ارزش های اجتماعی و احیای مفاهیمی مانند جهاد، هجرت، شهادت، ایثار، اخلاص و حج سیاسی، هماهنگی بین تعهد و تخصص و دیانت و روشنفکری ، معرفی الگوی زن مسلمان؛ انقلاب اسلامی با فراهم ساختن زمینه های تشکیل جشنواره های مختلف بانوان، مطبوعات ویژه زنان، تأسیس جمعیتها و تشکل های مربوطه، فدراسیون ورزشی بانوان و شرکت آنان در صحنه های سیاسی و اجتماعی از جمله کاندیداتوری آنها برای مجلس شورای اسلامی و شوراهای شهر و روستا، الگویی نوین از زن مسلمان در عصر حاضر ترسیم و تبلیغات منفی علیه اسلام مانند محرومیت زنان از شرکت در فعالیت های اجتماعی و ورزشی را خنثا کرد ، خود باوری فرهنگی در کشورهای اسلامی و جهان سوم؛ انقلاب اسلامی ایران بر اساس اصل نه شرقی نه غربی، الگوی فرهنگی جدیدی برای مسلمانان و مستضعفان جهان به ارمغان آورد. اندیشمندانی که بالندگی تفکرات اسلامی خود را با کمونیسم و سوسیالیسم یا لیبرالیسم غربی سازگار می دیدند، اینک به تفکر اسلامی رهنمون شده اند. گرایش عمومی به مذهب در جهان با انقلاب اسلامی ارتباط و پیوند واقعی دارد.
آنچه باید گفت این است که انقلاب اسلامی بر پایه فرهنگ دینی و با هدف حاکمیت ارزشهای اسلامی و انسانی شکل گرفت و یک انقلاب ارزشی محسوب می گردد و تحول در ارزش ها از مهم ترین آرمان های انقلاب اسلامی است که در بند اول اصل سوم قانون اساسی به عنوان یکی از اهداف اصلی دولت جمهوری اسلامی بر شمرده شده است و دولت موظف است همه امکانات خود را برای «ایجاد محیط مساعد برای رشد فضایل اخلاقی بر اساس ایمان و تقوا و مبارزه با کلیه مظاهر فساد و تباهی» به کار گیرد. مقایسه وضعیت کشور از لحاظ فرهنگی و اخلاقی با قبل از انقلاب بیانگر پیشرفت زیادی است که انقلاب اسلامی در ترویج اخلاق و آموزه های دینی داشته است. به گونه ای که وضعیت کشور پس از انقلاب اسلامی کاملا متفاوت با وضعیت کشور قبل از انقلاب اسلامی است. انقلاب اسلامی، فرهنگ دینی و اسلامی را که می رفت به فراموشی سپرده شود و در سایه تبلیغات منفی و عملکرد مخرب دولتمردان مزدور قبل از انقلاب جای خود را به فرهنگ مبتذل غربی داده بود، سرلوحه آرمان های خویش قرار داده و نظامی بر پایه فرهنگ دینی و ارزش های اسلامی استوار ساخت، و با فرهنگ دینی خویش فرهنگ منحط غربی را به چالش کشیده و زیر سوال برد. که امروز به اعتراف صریح نظریه پردازان غربی درگیری اصلی بین فرهنگ دینی انقلاب و نظام اسلامی با فرهنگ غربی است. هانتینگتون نظریه پرداز مشهور آمریکایی بر این اعتقاد است که «تقابل اصلی آینده جوامع بشری برخورد فرهنگ اسلامی و فرهنگ غربی است» و ریچاردنیکسون رئیس جمهوری اسبق آمریکا جهان اسلام را در قرن بیست و یکم یکی از مهمترین میدان های زورآزمایی سیاست خارجی آمریکا می داند. (نیکسون ، 1371 :256 )
1-3-2- نفی مظاهر فرهنگی غرب و مقابله با تهاجم فرهنگی
استعمار نو شگردهای خود را برای غارت اموال و منابع کشورهای جهان سوم بر پایه سلطه فرهنگی استوار ساخته است. بیگانه ساختن مسلمانان از فرهنگ اصیل اسلامی از بارزترین توطئه‌های استعمارگران در تثبیت سلطه بر کشورهای اسلامی بوده است.
امام خمینی (ره) با درک عمیق از علل عقب‌ماندگی مسلمانان آنها را چنین مورد خطاب قرار می‌دهد: «چنان غرب در نظر یک قشری از این ملت جلوه کرده است که گمام می‌کنیم غیر از غرب، دیگر هیچ چیز نیست این وابستگی فکری، عقلی و مغزی غربی منشأ اکثر بدبختی‌های ملت‌ها و ملت ما نیز هست.» (جمهوری اسلامی، 13/10/58)
پس از انقلاب اسلامی، احیای فرهنگ اسلامی و ارزش‌های آن مورد توجه قرار گرفت و علاوه بر مراکز آموزشی کشور رسانه‌های گروهی اعم از صدا و سیما، روزنامه ها، مجلات و حتی سینما، تئاتر و سایر وسایل هنری فرهنگی در جهت رشد فرهنگ جامعه اسلامی به کار گرفته شدند.
یکی از مظاهر بارز مقابله با تهاجم فرهنگی غرب، تلاش در جهت تحقق عدالت اجتماعی در ایران بود. شرکت‌های چند ملیتی با غارت منابع داخلی ما (اعم از نیروی کار، مواد اولیه ارزان و…) فقر و تنگدستی را بر سراسر کشور ما گسترده بودند. در داخل کشور نیز مرفهین بی درد و وابسته به نظام طاغوت، سرمایه‌های کشور را در دست داشتند. در این کشور حاکمیت سرمایه و سرمایه داری برقرار بود. دستاورد انقلاب در این زمینه دگرگون ساختن ملاکهای برتری اجتماعی از بعد اقتصادی به تقوا بود. حضرت امام خمینی (ره) بارها با ذکر رنج‌های بیشماری که بر اقشار محروم اجتماع رفته اصرار داشتند که بزرگترین افتخار در نظام اسلامی خدمت به محرومین است.
یکی دیگر از دستاوردهای فرهنگی انقلاب، مشخص شدن جایگاه واقعی زن مسلمان در خانه و اجتماع بود. بر اساس خود باختگی فرهنگی و رواج ارزش‌های غربی در عصر پهلوی، هویت اسلامی زن مسلمان ایرانی مورد تهدید واقع شده بود.
در جامعه به تدریج فرهنگ برهنگی و بی‌عفتی رواج می‌یافت و از فعالیت‌های اجتماعی و مفید زنان کاسته می‌شد.
پس از انقلاب اسلامی جایگاه زن در جامعه اسلامی تبیین شد و همانگونه که زنان در جریان انقلاب فعالیت داشتند پس از انقلاب به جایگاه واقعی که مسئولیت در برابر مصالح اجتماعی و سیاسی جامعه و حضور فعال در صحنه‌های مختلف بود دست یافتند. ( رسالت، 13/10/71)
2-3-2- عمومی شدن آموزش و ارتقای سطح علمی جامعه
پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ایران به رغم هیاهوهای زیادی که در تبلیغ رشد فرهنگی کشور و مبارزه با بیسوادی می‌شد درصد بسیار زیادی از مردم ایران حتی در شهرها بیسواد بودند. در نظام جمهوری اسلامی به خصوص پس از پایان جنگ نهضت مدرسه‌سازی و افزودن فضای آموزشی به وسیله دولت رشد شتابنده‌ای یافت به طوری که هر ساله بیش از صدهزار مترمربع به فضای آموزشی کشور اضافه می‌گردد. نهضت سوادآموزی در با سواد کردن میلیون‌ها نفر که از نعمت خوانده و نوشتن محروم بودند موفقیت چشمگیری داشته است. تعداد دانشجویان که قبل از انقلاب 160 هزار نفر بودند، اکنون به بالای یک میلیون نفر رسیده است که این آمار، نشان از رشد فرهنگی مردم و آموزش نیروهای متخصص و مورد نیاز کشور دارد.
در راستای همین رشد فرهنگی، قدرت ابتکار و خلاقیت اقشار ملت به ثمر نشسته به طوری که جهان هر ساله شاهد پیروزی‌های نخبگان ایرانی در رشته‌های مختلف در سطوح جهانی است.

مطلب مرتبط :   جنایی، سیاست، فقه، گفتمان، سیاستگذاری

4-2- بعد سیاسی
در نهایت تأثیر انقلاب اسلامی بر بعد سیاسی هویت ملی عبارت است از : ب. دستاوردهای سیاسی:
مهم ترین این دستاوردها عبارتند از:
• براندازی حکومت شاهنشاهی و رفع ستم از ملت ایران; شاه می کوشید با تکیه بر پول نفت، ارتش 700 هزار نفری، دستگاه های امنیتی ـ همانند ساواک ـ و بهره مندی از حمایت بیدریغ بیگانگان بالأخص امریکا، حاکمیت رژیم را مقتدر نشان دهد و تصور تزلزل و سقوط آن را از اذهان بزداید. درعین حال اراده الهی بر آن قرار گرفت که مردم کوچه و بازار بدون آنکه به سلاح های مدرن مسلح باشند، به سلطه رژیم شاهنشاهی بر کشور پایان دهند.
• استقرار نظام جمهوری اسلامی؛ پیروزی انقلاب اسلامی خواسته عمومی در زمینه تشکیل جمهوری اسلامی را محقق نمود. لفظ جمهوری به قالب حکومت و لفظ اسلامی به محتوای آن اشاره دارد. از دیدگاه امام خمینی(ره) چون حکومت جمهوری ناظر به نظام معرفتی خاصی نیست، با نظام اسلامی و نظریه ولایت فقیه قابل جمع به نظر میرسد. دو مورد از مهم ترین تغییرات کلی در اصول و جهت گیری های این نظام عبارت است از شکل گیری نظام مبتنی بر ولایت فقیه و نقش تعیین کننده مردم در سرنوشت خویش از طریق استقرار آزادی های سیاسی و انتخابات عمومی در جامعه.
• شکل گیری تشکل های سیاسی مختلف و شفاف شدن مواضع
• استقلال سیاسی و کوتاه شدن دست ابرقدرت ها و سایرین از مقدّرات کشور
• پیوند دین و سیاست و به ارمغان آوردن الگویی نو برای حکومت دینی; تبلیغات مارکسیسم مبتنی بر افیون بودن مذهب و تبلیغات نظام های سکولار مبتنی بر لزوم جداکردن حوزه دین از سیاست بود. پیروزی انقلاب به نام خدا (اشاره به اثر هاینز نامی بومارا، خمینی، انقلاب به نام

مطلب مرتبط :   انقلاب، گفتمان، هویتی، هویت، جنگ

دسته بندی : علمی