ایمان آورندگان و پیامبران و برگزیدگان و هدایت یافتگان، در برابر آیات الهی به سجده می‏افتند در حالی که به دلیل شناختن حقیقت و دیدن آیات خداوند، اشک از چشمانشان سرازیر می‏شود.

3.1.2.6. خضوع و خشوع در برابر آیات الهی
یکی دیگر از برخوردها‏ی مثبت در برابر آیات الهی، داشتن خضوع و خشوع در برابر آن هاست که قرآن کریم در وصف بندگان خدا، آن را بیان کرده است. ایمان و اعتقاد به خدا، تمام شؤون زندگی انسان مؤمن را در بر می‏گیرد. آنگونه ‏که آثار بندگی خدا در رفتار و گفتار او آشکار می‏شود. حضرت علی (علیه السلام) فروتنی را از بزرگترین عبادت‌ها شمرده است.
نه تنها از انسانها در برابر آیات الهی رفتاری هم چون خضوع و خشوع انتظار می‏رود بلکه دیگر مخلوقات نیز در برابر آیات الهی از خود خضوع و خشوع نشان می دهند. قرآن کریم در مورد خضوع و خشوع کوه در برابر آیات الهی می‏فرماید:
«اگر این قرآن را بر کوهی فرومی‏‏فرستادیم، یقینا آن کوه را از بیم خدا فروتن و از هم ‏پاشیده می‏‏دیدی و این مثل ها را برای مردم می‏‏زنیم، باشد که آنان بیندیشند.»

3.1.2.7. تلاوت آیات
یکی دیگر از مهمترین برخوردهای رفتاری در برابر آیات الهی تلاوت آیات است. امام صادق (علیه السلام) در این زمینه فرمودند:
«قرآن عهد خداوند و فرمان او بر خلقش است، پس سزاوار است برای شخص مسلمان که در این عهد و فرمان خدا نظر افکند و روزی پنجاه آیه از آن بخواند.»
قرآن کریم همۀ مسلمانان را به قرائت قرآن دعوت نموده است و برای آن ثواب و فضیلت زیادی وارد شده است. کسی که با قرآن مأنوس شد وظیفه دیگری هم نسبت به آن دارد که خداوند در قرآن، وظیفه بعدی مسلمانان را در قبال قرآن، تدبّر و متذکّر شدن از آیات الهی بیان می‎کند.
یکی از آداب تلاوت قرآن توجّه به معانی قرآن و اندیشیدن در آیات آن است. به این معنا که هر مسلمانی موقعی که قرآن می‎خواند باید به معانی آیات توجّه کند، پیام آیه را بفهمد و خود را مخاطب کلام خدا بداند تا زمینه عمل به آیات قرآن کریم را در خود فراهم سازد.
در قرآن خداوند گروهی از اهل کتاب را به عنوان افراد مومنی معرفی می‏کند که رفتار درستی در برابر آیات الهی دارند و به تلاوت آیات الهی در دل شب می‏پردازند و سجده می‏کنند و نماز می‏خوانند و اینگونه دل خود را، از انواع گناه ها پاک می‏کنند. زیرا تلاوت آیات در دل شب به دور از عجب و ریا و برای فهم آن ها، زمینه‏ی دریافت حقایق را برای فرد مومن فراهم می کند.

نتیجه فصل 1 (بخش سوّم)
در این فصل گونه‏های مختلف، از نحوۀ مواجهه‏ی شایسته و مناسب در برابر آیات الهی بررسی گردید و در ذیل برخوردهای اعتقادی و رفتاری دوازده عنوان از برخوردهایی مثبت که از سوی قرآن در مورد انسانها معرفی شده است، مورد تحقیق و پژوهش قرار گرفت.
برخوردهای شایسته‏ای که هر کدام به عنوان پیش زمینۀ دیگر برخورد محسوب می‏گردد و به یک دیگر مرتبط و متصل هستند.
برخوردهای مثبت اعتقادی در برابر آیات الهی
6) ایمان آوردن در برابر آیات
7) تقوا در برابر آیات الهی
8) تدبّر و تفکر نسبت به آیات الهی
9) تسلیم و تصدیق در برابر آیات
10) متذکّر شدن در برابر آیات

برخوردهای مثبت رفتاری در برابر آیات الهی
8) اخلاص و خلوص نسبت به آیات الهی
9) سجده و تسبیح در برابر آیات
10) حمد و شکردر برابر آیات الهی
11) ذکر آیات الهی
12) گریه در برابر آیات الهی
13) خضوع و خشوع در برابر آیات الهی
14) تلاوت آیات

مطلب مرتبط :   کهندژ، شارستان، ربض، واژ?، دور?

3.2. فصل دوم
زمینه‏های ‏مواجهه‏های مثبت در برابر آیات الهی

زمینه‏های مواجهه‏های مثبت در برابر آیات الهی
زمینه‏های متعددی در وجود انسان به بروز برخوردهای شایسته و رفتار مناسب در برابر آیات الهی کمک می کند که در این فصل ، مهمترین آنها ذکر خواهند شد.

3.2.1. علم و آگاهی
یکی از مهمترین زمینه‏های بروز برخوردهای مناسب در برابر آیات داشتن علم و آگاهی است. راسخان در علم و دانش در برابر آیات الهی ایمان می‏آورند، زیرا آنها آیات الهی را با جان و دل درک می‏کنند و علم و آگاهی آنها، پرده‏ها را از جلوی چشمشان کنار می‏زند و حقیقت را با تمام وجود در‏می‏یابند.
کسانی که علم و آگاهی داشته باشند به حق بودن آیات الهی اعتراف می‏کنند و به آن ایمان می‏آورند. دل‏های آنها برای خداوند خاضع می‏گردد و خداوند نیز آنها را به راه راست راهنمایی می‏کند.
جهل به موقعیت قرآن، موجب می‏‏شود که نتوان ارتباط صحیحی با آن برقرار ساخت و با آن انس گرفت و از نور آن روشنایی کسب کرد. بنابراین، شناخت اجمالی نسبت به هادی بودن قرآن، صادق بودن وعده‏ها و وعیدهای آن، درمان کننده دردهای روحی و سعادت‏بخش بودن آن، شرط اساسی تدبّر در قرآن است، چرا که با این شناخت است که شوق به کاوش در مضامین آیات، در وجود تلاوت‏کننده‏ی قرآن پیدا می‏‏شود و در آن اندیشه می‏‏کند.
از موانع مهم تدبّر در قرآن به نوع برخورد انسانها با این کلام باز می‏گردد، یعنی این که تصور شود قرآن یک سخن عادی است. در حالی که ارزش این کلام به اندازه‏ی ارزش صاحب کلام است. از این رو امیرالمومنین (علیه السلام) فرمودند:
«برتری قرآن بر سایر سخن ها، مانند برتری خدا بر خلق است.»
احاطه بر معنای آیات، ولو در حدّ ترجمه صحیح و یا در اختیار داشتن قرآن ترجمه شده مطمئن، از شرایط دیگر برخورد مناسب در برابر آیات قرآن است. همان طوری که امام صادق‏ (علیه السلام) می‏‏فرماید:
«قرائت کننده بدون علم و آگاهی‏، مثل کسی است که بدون مال و ملک، از خود راضی باشد.»
کسانی که قبل از شنیدن آیات قرآن، علم و آگاهی نسبت به آنها داشته باشند با شنیدن آیات در برابر آیات سجده کنان بر روی زمین می‏افتند و از تکبر دوری می‏کنند.
انسان هر مقدار التزامش به دستورات الهی بیشتر باشد آگاهیش نسبت به حق تعالی بیشتر خواهد شد و به همین دلیل حالات نفسانیش در رابطه با او متفاوت می شود یکی از حالات، ترس انسان نسبت به خداوند است‏، که گاهی ترس از او به جهت عذابش می باشد و گاهی ترس از او به جهت توجّه به عظمتش می باشد و در قرآن کریم از چنین ترسی به خشیت تعبیر می شود؛
(. . . إِنَّما یَخْشَی اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ إِنَّ اللَّهَ عَزیزٌ غَفُورٌ)
از این جهت گریه این افراد به واسطه‏ی توجّه به عظمت حق تعالی است که گاهی از آن غافل می شوند. علی (علیه السلام) نیز در دعای کمیل عرض می کند:
«پس از تحملم نسبت به بلا آخرت و سختی‏های بزرگ آن چگونه است و حال آن که آن مدتش طولانی و جایگاهش دائمی است و از اهلش تخفیف داده نمی شود زیرا آن از انتقام و سخط تو سرچشمه گرفته است و آن چیزی است که آسمان‏ها و زمین در برابر آن مقاومت ندارند پس من چگونه بتوانم در برابرش مقاومت کرده و حال آن که بنده ضعیف و ذلیل و حقیر و مسکین و بیچاره ات می باشم. »
در قرآن کریم علم و آگاهی داشتن زمینۀ ایجاد سجده و خشوع و فروتنی در برابر آیات الهی، برشمرده شده است. زیرا آنها از قبل، نسبت به آیات الهی اطلاع داشتند و منتظر بودند و با شنیدن آیات به حقیقت دست یافتند و به حالت سجده به روی زمین می‏افتند و سجده می‏کنند و خشوع آنها نسبت به خدا بیشتر می گردد.
آنها به دلیل داشتن علم و آگاهی، به حق بودن آن چه از جانب خدا نازل شده پی می‏برند، پس ایمان آورده و دلهایشان نرم می‏گردد.
کسانی که علم و دانش داشته باشند، می‏‏دانند که آن چه از جانب پروردگار به سوی پیامبر نازل شده، حق است و آن را می‏پذیرند و در برابر آن تسلیم می‏شوند. علی (علیه السلام ) در این باره فرمود:
« اخلاص عمل، ثمره و میوه علم است.»
یعنی هر چه آگاهی انسان از حقایق هستی بیشتر شود و به عظمت خالق و ناچیزی خود علم پیدا کند، اخلاص او بیشتر می‏شود. و نیز فرمود:
« اخلاص عمل از قوت یقین است.»

مطلب مرتبط :   مولانا، علمای، عثمانی، شروان، شروانی

3.2.2. اهل طاعت و عبادت بودن‏
آنان که به وادی با عظمت معرفت قدم گذاشته و از نور بصیرت بهره‏مند شده‏اند و در نتیجه به الوهیت حضرت حق و به بندگی و مملوکیت خویش، با تمام وجود به اقرار و اعتراف برخاسته‏اند، بر خود لازم می‏دانند که از پی اوامر انبیا و امامان (علیهم السلام) به عبادت بپردازند و از حضرت حق اطاعت نمایند و به پیشگاه او سجده به معنای حقیقی برند، یعنی کمال انقیاد و خضوع و تذلّل را نسبت به عظمت و فرامین او رعایت کنند، قرآن مجید یاد آنان را گرامی داشته و از وجود مبارک آنان به عنوان بندگان با کرامت حق یاد می‏‏کند و آنان را عباد شایسته و سارع در خیرات می‏‏داند.
از این دو آیه استفاده می‏‏شود که گروهی از اهل کتاب مانند دوستان و هم‏کیشان خود پافشاری بر باطل نکرده، بلکه تسلیم پیامبر صلی الله علیه و آله و قرآن شدند و به راه راست و صراط الهی آمدند زیرا اهل طاعت و عبادت پروردگار بودند.
در قرآن مجید درباره بندگان واقعی خود می‏‏فرماید: نشانه‏ی آنان در چهره‏شان از اثر سجود پیداست. و نیز در قرآن مجید درباره عباد خدا، به سجده و عبادت آنها در دل شب آنها تأکید شده است.
و آنان که شب را برای پروردگارشان با سجده و قیام به صبح می‏‏رسانند و در اصل به عبادت مشغول هستند، کسانی که پیش از نزول‏ آن، معرفت و دانش یافته‏اند، زمانی که آیات خدای رحمان را بر آنان می‏‏خوانند، سجده‏کنان به روی زمین می‏‏افتند.
لذّتی که اینان از معرفت به حق و عظمت او و از معرفت به خود و کوچکی خویش می‏‏یابند و از پی مستی این لذّت، کمال تواضع و خضوع و نهایت تذلل و سجده در پیشگاه او برند، برای غیر اینان قابل وصف و درک نیست.

دسته بندی : علمی