اروپا تا مدتی امواج از طریق موج‌کوتاه ارسال می‌شد. اما با فراگیری اینترنت، دیگر استفاده از موج‌کوتاه بی‌معنا شد. اینکه پیام‌های ما از طریق برودبند برای مخاطبان بین‌المللی پخش شود، این به معنای آرایش جدید رسانه‌ای است. این از برودکست به برودبند رفتن، یک آرایش رسانه‌ای جدید است. (حوزه‌های آرایش رسانه‌ای- پوشش برودبند و برودکست)
بعد دوم، قالب‌های رسانه‌ای است. یعنی قالب‌های متنوع و متکثر تولید بسته‌های رسانه‌ای. یعنی آنچه در رادیو و تلویزیون و فضای مجازی به‌عنوان ژانرهای رسانه‌ای می‌شناسیم، مثل، سریال‌ها، جنگ‌ها ، برنامه‌های ترکیبی، آنونس، تیزر و … (حوزه‌های آرایش رسانه‌ای- قالب‌های رسانه‌ای- تولید قالب‌های متنوع و متکثر)
ما در آرایش رسانه‌ای باید به‌طورجدی به دنبال تولید قالب‌های جدید رسانه‌ای باشیم، که این از الزامات و ضرورت‌های آرایش رسانه‌ای است. به این معنا، رسانه‌هایی که توان تولید قالب‌های جدید و توان برنامه‌ریزی و تخصیص منابع برای ارائه قالب‌های متعدد ندارند، در عرصه رقابت رسانه‌ای، دچار شکست خواهند شد. (حوزه‌های آرایش رسانه‌ای- قالب‌های رسانه‌ای- تولید قالب‌های متنوع و متکثر الزام آرایش)
در نظامی‌گری نیز، لشکرهایی در جنگ‌های کلاسیک موفق بوده‌اند که از حداکثر تنوع یگان‌ها مثل پیاده و سواره و کماندار و … برخوردار بوده‌اند. در جنگ‌های مدرن نیز به همین صورت است. باید انواع قالب‌های نظامی را در چنته داشت. ضعف یک حوزه، آرایش را به چالش می‌کشاند و عامل شکست از همان ناحیه می‌گردد. (حوزه‌های آرایش رسانه‌ای- قالب‌های رسانه‌ای- لزوم پوشش همه قالب‌ها)
بی‌بی‌سی فارسی، به‌عنوان رسانه‌ای که در مقابل آن ارسال پارازیت از جانب ما وجود دارد و این به معنای موفقیت او در تأثیرگذاری و نفوذ در مخاطب فارسی‌زبان است، اگرچه یک شبکه خبری است، اما در آرایش رسانه‌ای خود، صرفاً به خبر بسنده نمی‌کند، بلکه، فیلم سینمایی، مستند، موسیقی، گفتگو و … را نیز در قالب‌های خود چیدمان نموده است. (حوزه‌های آرایش رسانه‌ای- قالب‌های رسانه‌ای- لزوم پوشش همه قالب‌ها)
شبکه خبر، نیز به‌تبع همین احساس نیاز، به سمت قالب‌های متنوع در حرکت است. این بخشی از معنای آرایش رسانه‌ای است. (حوزه‌های آرایش رسانه‌ای- قالب‌های رسانه‌ای- لزوم پوشش همه قالب‌ها)
این‌ها قالب‌های رسانه‌ای در محتواست. بعد دیگر قالب‌های رسانه‌ای، قالب‌های ارائه است. امروز هیچ رسانه‌ای نمی‌تواند مدعی آرایش هوشمندانه رسانه‌ای باشد و بی‌اعتنا به فرم‌های ارائه محتوا باشد. مثلاً رادیو اگر بخواهد صرفاً صوتی و شنیداری باشد محکوم به شکست است؛ چراکه باید هم صوت باشد و هم متن و هم تصویر و آن‌ها را از بسترهای مختلف مثل اینترنت و پادکست و … پخش نماید. یعنی ما از تمام ظرفیت‌های فناوری‌های نوین ارتباطی استفاده کنیم برای ارائه و انتشار پیام خود، و این‌یک معنای آرایش رسانه‌ای است. (حوزه‌های آرایش رسانه‌ای- قالب‌های رسانه‌ای- لزوم پوشش همه پلتفرم‌های ارائه محتوا)
زمانی صرفاً رادیو بود و کار خود را به همان قالب خاص خود انجام می‌داد. اما با ظهور پادکست که ترکیب آی پاد و برودکست است، رادیو به عرصه جدیدی به نام پادکست، قدم نهاد. اکنون نیز با ظهور اینستارادیو، هر رادیویی لازم می‌بیند که به آن عرصه نیز ورود نماید. این همان انطباق با شرایط در حوزه آرایش رسانه‌ای است.
در بعد سوم آرایش رسانه‌ای، در نظر گرفتن آرایش مخاطب است. یعنی باید مخاطب‌های متنوع و متعدد و متکثر را در شرایط و وضعیت‌ها و ذائقه‌های متغیر، در نظر گرفت. ما هرگز نمی‌توانیم به تعریف ثابت و شناخت دقیق از مخاطب داشته باشیم. برخی رسانه‌ها دچار این اشتباه شده‌اند که می‌خواهند از مخاطبان خود، تعارف و مفروضات کلیشه‌ای ارائه دهند. مثلاً آیا همه مخاطبان یک رسانه به موسیقی بیشتر علاقه دارند؟ (حوزه‌های آرایش رسانه‌ای- آرایش مخاطب- مخاطب متنوع و متکثر)
طبیعتاً مخاطبان به‌طور دائم و توأمان در حال تغییر ذائقه و ترجیحات و سلایق و علایق و سبک زندگی و سبک کسب اطلاعات و سبک ارتباطات است. (حوزه‌های آرایش رسانه‌ای- آرایش مخاطب-مخاطب متنوع و متکثر)
وقتی مخاطب بیشترین زمان زندگی خود را با گوشی همراه خود می‌گذراند، چگونه به‌عنوان یک رسانه، می‌توان با این تغییر سبک زندگی او انطباق یافت؟ شاید باید سکانس‌های جذاب سریالمان، یا آنونس برنامه‌مان را روی وایبر و واتس آپ و … بگذاریم. در غیر این صورت از آرایش رسانه‌ای ناکارآمد و عقب‌مانده‌ای برخورداریم. برای فیسبوکیها باید به‌صورت فیسبوکی جذب و دعوت و تبلیغ نمود. (حوزه‌های آرایش رسانه‌ای- آرایش مخاطب- عدم انطباق با آرایش مخاطب، آرایش ناکارآمد)
نه اینکه از برودکست کم و به برودبند بیفزاییم. بلکه باید به این حوزه‌ها ورود نماییم. تا بتوانیم مخاطب را جذب نماییم و او را به سمت فرستنده اصلی هدایت کنیم. لذا به‌تناسب آرایش مخاطب، باید آرایش گرفت. (حوزه‌های آرایش رسانه‌ای- ورود در همه عرصه‌های حضور مخاطب)
به این معنا، مخاطب و تکنولوژی به‌مثابه دو ریل در حال دگردیسی است و باید رسانه، خود را بر تغییرات هردو خط، منطبق نماید. (حوزه‌های آرایش رسانه‌ای- دگردیسی مخاطب و تکنولوژی)
بعد دیگر آرایش رسانه‌ای، که به بحث مخاطب نیز مربوط می‌باشد، این است که باید آرایش نیروی انسانی را بر اساس تنوع و تکثر در نظر بگیریم. و از قالب‌های کلیشه‌ای خارج شویم. معیارهای ثابت را برای آن نباید در نظر بگیریم. از تولیدات فکر افراد متفاوت در تولید برنامه و سوژه و فرم و … استفاده کنیم که این دیدگاه در رسانه‌های دولتی، غریب است. در فضای نوین رسانه‌ای، این نگاه غلطی است. (حوزه‌های آرایش رسانه‌ای- آرایش نیروی انسانی)
رعایت منویات و مبانی، کاملاً صحیح است، اما باید بدانیم که مانع تنوع و تکثر هم نیست. این موجب تک‌صدایی می‌شود و مخاطب ما را متهم به یک‌جانبه بودن و یکنواختی می‌کند و باعث ریزش مخاطب می‌شود. (حوزه‌های آرایش رسانه‌ای- آرایش نیروی انسانی- عدم تک‌صدایی)
با عدم تنوع، ممکن است مخاطبان بگویند که تعداد زیادی شبکه تلویزیونی، صرفاً یک حرف را می‌زنند. (حوزه‌های آرایش رسانه‌ای- آرایش نیروی انسانی- عدم تک‌صدایی)
در روش‌های طراحی آرایش رسانه‌ای، روش‌های آینده‌پژوهی روش مؤثری است. (روش طراحی آرایش رسانه‌ای- آینده‌پژوهی)
چراکه وضعیت دائم در حال تغییر فضای رسانه‌ای، با رصد فضای عمومی و وضعیت کنونی و برآورد تغییرات رسانه در آینده با تکنیک فورکستینگ و روندپژوهی، صورت می‌گیرد که در واقع آینده را تخمین و حدس می‌زنیم. (روش طراحی آرایش رسانه‌ای- آینده‌پژوهی)
این امر باعث جلوگیری از غافلگیری می‌شود. که تغییرات در چهار حوزه، مخاطب، تکنولوژی، نیروی انسانی و سازمان رسانه‌ای، باید بررسی شود. (روش طراحی آرایش رسانه‌ای- آینده‌پژوهی)
فضای رسانه یک فضای کاملاً رقابتی است و باید در مقابل رسانه‌های رقیب آرایش رسانه‌ای متناسب گرفت. ازآنجاکه دنیای امروز رسانه، دنیای مخاطبان انفرادی است، گاهی حتی یک وبلاگ نیز می‌تواند رقیب رسانه ما محسوب شود. (مؤلفه آرایش رسانه‌ای- رقابت در سپهر رسانه‌ای)
کارآمدی آرایش رسانه‌ای نیز در اعتماد مخاطب و رضایت او نهفته است. اما رضایت صرف، نگاهی لیبرال به رسانه است و باید از آن بر حذر بود.، لذا ما به عنصر اعتماد نیز قائل هستیم. (کارآمدی آرایش رسانه‌ای- رضایت مخاطب و اعتماد مخاطب)
در بحث مخاطب، تفکیک مخاطب هم باید صورت بگیرد. (طراحی آرایش رسانه‌ای- تفکیک مخاطب)
به لحاظ فرهنگی، ما کشور متفاوتی در دنیاییم و طبیعتاً رسانه ما نیز این تفاوت‌ها را بازنمایی می‌کند، از آرایش رسانه‌ای متفاوتی نیز برخوردار خواهد بود. (طراحی آرایش رسانه‌ای- توجه به تعارض پارادایم)
لذا در حوزه بین‌الملل نیازمند حضور پررنگ‌تر و تأثیرگذارتر هستیم که باید با ایجاد شبکه‌های متعدد و متکثر با برنامه‌های متنوع و زبان‌های مختلف، ازجمله روسی و چینی و فرانسوی نیازمندیم. (طراحی آرایش رسانه‌ای- پوشش زبانی متنوع و متکثر در سپهر رسانه‌ای)
رسانه ملی، به نهادسازی خاصی نیاز ندارد و معاونت برنامه‌ریزی و نظارت، این امر را بر عهده دارد. اما مدیریت عالی سازمان باید نگاه نهادسازی را از این معاونت بخواهد. البته این‌ها بازهم در چارچوب برنامه‌ریزی است و آرایش رسانه‌ای نیز در حوزه برنامه‌ریزی می‌گنجد. لذا با مطالبه حوزه ریاست، معاونت برنامه‌ریزی باید تولید برنامه و ایده و خلاقیت نماید. که از خدمات مرکز تحقیقات نیز بهره‌مند خواهد بود. (نهادسازی)
برای اصول و قواعد و استراتژی رسانه، باید چند مورد را مدنظر قرار داد. یکی اهداف رسانه، و دیگر ظرفیت‌ها و منابع رسانه، توان رسانه‌ای، تحولات محیطی اعم از رقبا و مخاطب به‌عنوان الزامات آرایش رسانه‌ای، باید مدنظر قرار داد. (طراحی آرایش رسانه‌ای- اهداف رسانه، ظرفیت‌ها و منابع رسانه، توان رسانه‌ای، تحولات محیطی رقبا و مخاطب)
نکته دیگر حوزه تولید علم و نظریه‌پردازی در حوزه رسانه است. غفلت بزرگی در این حوزه در کشور وجود دارد که هرگز مبانی تئوریک را در اولویت قرار نمی‌دهند. کتاب و پژوهش و تولید علم مسئله‌ای جدی در آرایش رسانه‌ای است. هیچ اتفاقی در دنیا بدون تولید علم رقم نمی‌خورد. باید در این حوزه سرمایه‌گذاری نمود. اراده بدون اتکای به دانش، محکوم به شکست است. العلم السلطان نیز در همین راستا تفسیر می‌شود. تئوری پردازی در آرایش رسانه‌ای تاکنون صورت نگرفته است. (طراحی آرایش رسانه‌ای- تولید علم بومی)
در آرایش رسانه‌ای حوزه‌هایی وجود دارد که در تقابل با دشمن، امکان ورود ما به آن حوزه‌ها محدود است، چراکه دشمن از غرایز حیوانی انسان‌ها و مخاطب برای جذب او استفاده می‌کند و ما به دلایل تعارض مبانی، به این حوزه‌ها حق ورود نداریم. امکان مقابله ما با آن‌ها با “هنر” به معنای نوآوری، خلاقیت و بداعت مبتنی بر فطرت، میسر است. (طراحی آرایش رسانه‌ای- استفاده از هنر و خلاقیت در حوزه‌های ممنوعه)
در خلأ هنر است که مخاطب به برنامه‌های مبتنی بر غریزه گرایش می‌یابد. بی‌سلیقه‌ترین انسان‌ها در مقابل هنر تسلیم می‌شود. ابتذال نقطه مقابل هنر است. ابتذال یعنی تکرار، و نداشتن نوآوری و اگر ما به هنر بپردازیم، مخاطب خواهیم داشت. اگر هنرمندانه باشد! تفاوت رسانه موفق با ناموفق در شناختن و ارائه کار هنری است. (طراحی آرایش رسانه‌ای- جلوگیری از ابتذال با هنرورزی و خلاقیت)

مصاحبه شماره 13

مطلب مرتبط :   شهری، شهروندان، هویت، فرهنگ، ...

مصاحبه با آقای دکتر جهرمی
مدیر گروه معاونت مرکز تحقیقات صداوسیما
19/05/93

این تحقیق ازجمله عناوین مربوط به گروه ما

  • 5
دسته بندی : علمی