آن دو مفهومی جدید تولید می‌شود که دستاورد رسانه‌ای که ارائه می‌دهد از لحاظ توان، تأثیرگذاری، ارتفاع و گستره مخاطب، نه با A حاصل می‌شد و نه به‌تنهایی با B و نه با 2A و نه با 2B . بلکه فرایند لگاریتمی است. این همان اصل سینرژیسم است که در رسانه، علم‌الاجتماع، روانشناسی و هم در پزشکی و … تعریف دارد. اولین اصل در آرایش رسانه‌ای کارآمد، سینرژیسم است. (اصول آرایش رسانه‌ای- اصل اول هم‌افزایی)
عناصر در کنار هم باید اثرات همدیگر را تشدید نمایند و مانند یک پیکر واحد عمل نمایند. سینرژی تنها یک پدیده کمی نیست، بلکه به‌صورت کیفی نیز می‌باشد. (اصول آرایش رسانه‌ای- اصل اول هم‌افزایی- کیفیت و کمیت باهم)
اصل دوم، داشتن محتوای فاخر و کارآمد در اجزا است. مثل آشپزی که فقر مواد غذایی را نمی‌تواند جبران نماید. (اصول آرایش رسانه‌ای- اصل دوم کیفیت محتوای رسانه‌ای)
فقدان این اصل، حتی در صورت داشتن سینرژی، باعث ناکارآمدی آرایش می‌شود. (اصول آرایش رسانه‌ای- اصل دوم کیفیت محتوای رسانه‌ای- عامل کارآمدی آرایش)
کیفی بودن مواد اولیه باید به‌گونه‌ای باشد که در کار رسانه‌ای احساس این نشود که ادای یک برنامه ( مثل گفتگو، مناظره، برنامه علمی و… ) را مخاطب مشاهده می‌نماید. بلکه باید ارزش رسانه‌ای نیز داشته باشد. (اصول آرایش رسانه‌ای- اصل دوم کیفیت محتوای رسانه‌ای- عامل کارآمدی آرایش)
اصل سوم، داشتن جهت و هدف مناسب است. (اصول آرایش رسانه‌ای- اصل سوم جهت و هدف مناسب)
گاهی سینرژی و کیفیت نیز رعایت می‌شود، اما هنوز آرایش ناکارآمد است، چراکه جهت در آن رعایت نشده است. (اصول آرایش رسانه‌ای- اصل سوم جهت و هدف مناسب- عامل کارآمدی آرایش)
مثلاً برنامه بسیار مناسبی را از آنتن پخش می‌نماییم که همه اصول آن رعایت شده است، اما نکته آن است که این برنامه را برای چه می‌خواستیم؟ و چه هدف و جهتی را از تولید و پخش آن دنبال می‌نماییم؟ در چه برنامه‌هایی به‌صورت مستمر، قصد تکمیل و جهت‌دهی آن را داریم؟ به چه افقی آن را هدایت می‌نماییم؟ اگر افق مشخصی داریم، بنابراین به یک سلسله برنامه نیاز داریم تا آنکه تعدادی سینرژی های مکمل را در جهت و راستا و افق مشخص هدایت نماییم. (اصول آرایش رسانه‌ای- اصل سوم جهت و هدف مناسب)
رسانه ملی اکنون افق کلی دارد، که معطوف به بیانات مقام معظم رهبری است. اما افق‌های کوچک و مقطعی چطور؟ این‌ها باید به‌صورت تیغ ماهی وار به ستون فقرات مرکزی خود متصل است، باید جهت خاصی را تداعی نماید. سینرژی‌های موفق مقدمه یک استراتژی موفق است که نهایتاً باید تحت افق رسانه‌ای مشخص اعمال شوند. (اصول آرایش رسانه‌ای- اصل سوم جهت و هدف مناسب- داشتن افق‌های کوتاه جهت‌دار و پیوسته)
توفیق رسانه‌ای مقطعی و موضعی، ناکارآمد است. (اصول آرایش رسانه‌ای- کارآمدی آرایش)
بلکه مثلاً اگر یک فیلم سینمایی پخش می‌کنیم، در یک موضوع خاص سپس یک جُنگ و یا تاک شو و سپس یک سلسله برنامه مستند و… تولید و پخش نماییم. اصل سینرژی به ما می‌گوید، افق‌های مقطعی و اهداف بلندمدت رسانه‌ای می‌بایست در همه این برنامه‌ها در کنار هم رعایت شده باشد. این یعنی آرایش رسانه‌ای است که اولاً مواد اولیه و باکیفیت، ثانیاً سینرژی و ثالثاً داشتن جهت مناسب و درست که هدفی است که این هم‌افزایی رسانه‌ای معطوف به آن است، در آن رعایت شده است. (اصول آرایش رسانه‌ای- سه اصل آرایش)
الگوهای آرایش رسانه‌ای، مثل الگوهای اقناعی BBC است که همه چیدمان را به نفع یک تفکر خاص و مطلوب خود سنگین می‌نماید و مخاطب را تا نزدیک نتیجه می‌برد و در کنار نتیجه رها می‌نماید. تصور مخاطب این است که او این نتیجه را گرفته است، درحالی‌که این مدیریت غیرمستقیم موضوع توسط این رسانه بوده است. شیوه‌های اقناعی رسانه‌ها از مهم‌ترین کارهای بشر است که کسی بتواند با ابزار رسانه و صرف هزینه، مخاطبان خود را به سمت جهتی خاص، هدایت نماید و با خود همراه کند. (الگوی آرایش رسانه‌ای- الگوی اقناعی)
این یک راز بزرگ است و هرگز استراتژی‌های اصلی صحنه، در دسترس عموم قرار نمی‌گیرد. بلکه باید ماه‌ها برنامه‌های رسانه‌ها را رصد نمود، جنس و کیفیت و سینرژی ها و جهت و هدف آن‌ها و نهایتاً روند اقناعی آن‌ها را شناسایی نمود، تا بتوان به آن استراتژی‌ها دست یافت. (الگوی آرایش رسانه‌ای-پنهان بودن الگوهای اقناعی)
آرایش درگذشته از همان رسیدگی و پیرایش مو و سروصورت و آرایشگری گرفته شده است. اما پس از راه یافتن کارهای نمایشی در نظامی‌گری، مثل رژه رفتن و اجرای سرودها و رفتارهای مدرن، آرایش وارد ادبیات نظامی‌شد و مفهوم آرایش نظامی شکل گرفت. (آرایش رسانه‌ای- ریشه مفهوم آرایش)
رسانه عرصه جنگ است و عرصه‌ی ناز و ملوسی که گاهی از آن نام می‌برند، نیست. بلکه مربوط به ره گفت غالب است و جریان یک‌سویه اطلاعات برقرار است. لذا ازآنجاکه جنگ نرم در عرصه رسانه با شدت و حدّت بیشتری برقرار است، الگوی سه مرحله‌ای سینرژی، کیفیت مصالح و جهت، در مواجهه با آرایش رسانه‌ای دشمن، نیز همچنان کارآمد و نافذ می‌باشد. (مواجهه با آرایش رسانه‌ای دشمن- الگوی سه مرحله‌ای آرایش)
پس‌ازاین مراحل، آسیب‌شناسی و شناسایی نقاط ضعف و قوت و … و ارزشیابی عملکرد رسانه‌ای و… اهمیت می‌یابد، و نمره دادن به این آرایش رسانه‌ای خودمان، واجد اهمیت است. (مواجهه با آرایش رسانه‌ای دشمن- آسیب‌شناسی و ارزیابی پس از آرایش)
رسانه می‌بایست در برابر شرایط گوناگون، مثل آب خاصیت ژیروسکوپیک و انطباق با شرایط گوناگون داشته باشد و منعطف باشد. عندالضروره می‌بایست توانایی تغییر اولویت‌ها و تغییر مؤلفه‌ها را دارا بود. (انعطاف در آرایش رسانه‌ای)

مطلب مرتبط :   شوقی، شعر، شاعر، مصر، شاعران

مصاحبه شماره 5
مصاحبه با دکتر محمدقلی میناوند
مدرس رسانه و علوم ارتباطات
28/02/92

آرایش رسانه‌ای اصطلاح رایجی در مطالعات ارتباطی نیست و جعل واژه صورت گرفته است و می‌بایست ابعاد آن را تعریف نمود و به آن پروبال داد. آرایش رسانه‌ای را باید از دید جامعه‌شناسی ارتباطات نگریست. آرایش رسانه‌ای نحوه قرارگیری و جهت‌گیری انواع بروندادهای رسانه‌ای در یک جامعه است که هرکدام، منطقه‌ی منافع خود، نوع مخاطبان خود و شیوه ارتباط با دسته‌های مختلف آن مخاطبان را تعیین نموده‌اند. (آرایش رسانه‌ای- معنای آرایش)
ازآنجاکه در یک جامعه منافع متفاوت، مختلف و گاه متضادی وجود دارد؛ آرایش رسانه‌ای عموماً، آرایش رسانه‌های متفاوت، مختلف و رقیب و حتی متخاصم می‌باشد. در سطح جامعه همان‌گونه که طبقات، نیروهای سیاسی و گرایش‌های فرهنگی و تعارض‌های قومی، فرهنگی، مذهبی، اقتصادی و طبقاتی وجود دارد، و ازآنجاکه رسانه‌ها نیز به این گروه‌ها و طبقات مختلف وابسته‌اند، تعارضات آنان از مجرای بروندادهای رسانه‌ای شکل پیام می‌یابد. عموماً پیام‌ها از این قدرت‌های سیاسی گروه‌ها و طیف‌های مختلف گرفته شده و به‌سوی گروه رقیب پمپاژ می‌شود. اینجا اگر نخواهیم آن را جنگ رسانه‌ای بنامیم، یک میدان رقابت رسانه‌ای شکل می‌گیرد که از آن به بازار مکاره رسانه‌ای نیز یاد می‌شود. البته کاربرد عنوان بازار، برای این جنگ رسانه‌ای، خوش‌بینانه است. در واقع رسانه‌ها بخشی از بازی مرگبار قدرت‌اند و تمایلات و ترجیحات قدرت‌های سیاسی و اجتماعی و اقتصادی را به نفع خود تبدیل به پیام‌های رسانه‌ای می‌نمایند. (انطباق آرایش رسانه‌ای، با آرایش قدرت)
لذا با تحلیل محتوا و تحلیل گفتمان هر رسانه، می‌توان به خاستگاه قدرت آن پی برد. (کشف خاستگاه قدرت هر رسانه)
اینجا آرایش رسانه‌ای به این معناست که اولاً چگونه رسانه‌ها از توانایی‌ها و استعدادهای بالقوه و بالفعل خود برای اهداف صاحبان آن رسانه‌ها بهره می‌برند. ثانیاً این قدرت‌ها و نیروها را چگونه برای پیروزی در کارزار رقابت سیاسی و رسانه‌ای، تبدیل به پیام‌های ارتباطی مؤثر به دوستان و دشمنان و بی‌طرفان می‌نمایند. ثالثاً اینکه جهت‌گیری توپخانه خود را در مقابل انواع رسانه‌های موجود، به چه سمتی گرفته‌اند. (معنای آرایش رسانه‌ای، بر اساس آرایش قدرت)
ممکن است رسانه‌ای، ارزش‌ها و معیارهای رسانه‌ای دیگر را هدف حمله قرار دهد؛ و مخاطبان سنتی آن رسانه را به‌عنوان قشر هدف، در نظر گرفته باشد. این یعنی نادیده گرفتن بخشی از مخاطبان بی‌طرف. بر این اساس آرایش رسانه‌ای به این معناست که یک رسانه، چگونه و به چه سمت و سویی پیام‌های خود را فرمول‌بندی می‌کند و در این فرمول‌بندی پیام، مخاطبان خود را اعم از مخاطبان وفادار، مخاطبان بی‌طرف، مخاطبان خنثی، و مخاطبان بدبین، را مشخص و برای هر یک سهم معینی قائل می‌شود و در ابزارهای رسانه‌ای، اعم از رادیو، تلویزیون، سایت، مجله، روزنامه و… پیام‌های خود را به کدام سمت و کدام طیف از مخاطبان، ارسال می‌کند. بخش دیگر آرایش رسانه‌ای به عکس‌العمل و موضع‌گیری نسبت به رسانه‌های هم سو، بی موضع، رقیب و متخاصم، مربوط می‌شود. (آرایش رسانه‌ای- فرمول‌بندی پیام، تفکیک مخاطب، تفکیک و طیف‌بندی رسانه‌های رقیب، انتخاب ابزار رسانه‌ای مناسب، جهت‌گیری)
بنابراین آرایش رسانه‌ای مستقیماً با مدیریت رسانه در ارتباط است. مدیریت رسانه سه منطقه دارد. 1. مدیریت سازمان رسانه‌ای 2. مدیریت پیام رسانه‌ای 3. مدیریت مالی-اداری . که آرایش رسانه‌ای کامل، در گرو برتافتن هر سه منطقه است. (انطباق آرایش رسانه‌ای، با حوزه‌های مدیریت رسانه)
خطوط آرایش رسانه‌ای و خطوط آرایش سیاسی بر همدیگر انطباق دارند. این نشان‌دهنده این است که نیروهای سیاسی خطوط رسانه‌ها را تعیین می‌کنند. (انطباق آرایش رسانه‌ای، با آرایش سیاسی)
از سویی دیگر، چون بخش مهمی از سیاست، “جنگ” است، آرایش رسانه‌ای نیز ناظر به حوزه‌ی نظامی است. چراکه جنگ ادامه سیاست است اما به‌نوعی دیگر. یعنی جنگ یکی از اشکال سیاست است. و حتی بالعکس، سیاست ادامه جنگ است؛ به‌نوعی دیگر! (انطباق آرایش رسانه‌ای، با آرایش نظامی و جنگ)
در آرایش رسانه‌ای لازم است که میان رسانه‌ها و مخاطبان همسو، وحدت و یکپارچگی ایجاد نمود و در میان مخاطبان و رسانه‌های معارض، ضمن پاسخ به پیام‌های رسانه‌ای آن‌ها، تعارض و چندگانگی و اختلاف ایجاد نمود. لذا یک آرایش موفق، شامل وحدت میان جبهه خودی و تفرقه میان جبهه دشمن می‌باشد. (این تعریف سیاست مدرن است.) (آرایش رسانه‌ای کارآمد، با وحدت خودی‌ها و ایجاد تفرقه میان رسانه‌های معارض)
در طیف‌بندی مخاطبان باید دانست که طیف بی‌طرف و خنثی، حائز اهمیت است. چراکه بخش عمده آرایش رسانه‌ای تصرف قلب و ذهن این طیف واجد ارزش، می‌باشد. اما متأسفانه عموماً از آن‌ها غفلت شده و تنها در زمان کنش‌های مهم سیاسی با مشارک

مطلب مرتبط :  

  • 2
دسته بندی : علمی