آرایش رسانه‌ای ابتدا باید تکلیف خود را مشخص نماییم که نگاهمان سازمانی است و یا فرا سازمانی است؟ (مبانی و اصول آرایش- گام اول تعیین سطح طراحی آرایش،‌آرایش سازمانی و یا فرا سازمانی؟)
گاهی باید از موضع نظام آرایش رسانه‌ای را چید و نه از دید صرفاً صداوسیما. صداوسیما باید خود به‌عنوان یک بازیگر در کنار سایر سازمان‌های رسانه‌ای نظام، فعالیت نماید. (مبانی و اصول آرایش- آرایش از موضع نظام و نه صداوسیما)
گاهی شبکه‌های ایرانی معاند که در برخی موارد شایبه این در افواه وجود دارد که وابسته به نظام هستند را نیز باید در آرایش رسانه‌ای خود گنجاند. چراکه در یک پلان گسترده در مورد آن باید تصمیم سازی نمود. (مبانی و اصول آرایش- طراحی پلان گسترده با شبکه‌های معاند)
بحث آرایش رسانه‌ای را نباید محدود نمود به چندتا شبکه و سایت مربوط به صداوسیما، بلکه حوزه وسیعی را دربر می‌گیرد. (مبانی و اصول آرایش- طراحی پلان گسترده با شبکه‌های معاند)
باتوجه به رویکردها و استراتژی‌های مختلف می‌توان از تبیین وضع موجود و آسیب‌شناسی آن به وضع مطلوب نیل کرد. (مبانی و اصول آرایش- روش ویژن و میشن، تبیین استراتژی و حرکت از وضع موجود به مطلوب)
ممکن است ما تصمیم به رهاسازی برخی حوزه‌ها بگیریم تا دیگران تنها در آن فعالیت کنند. یا آنکه حوزه‌های متعدد و نه جامع را برای فعالیت و عملیات رسانه‌ای خود در نظر بگیریم. در وضعیت فعلی صداوسیما این مأموریت را برای خود در نظر گرفته که در همه حوزه‌ها فعالیت نماید و چون در برخی حوزه‌ها (مثل حوزه‌های نفسانی و پورن) امکان فعالیت ندارد بازنده خواهد شد. البته باختن در آرایش را تبیین نمود. (مبانی و اصول آرایش- تعیین حوزه‌های ضروری فعالیت و نه همه حوزه‌ها)
لذا اگر به‌صورت متقارن آرایش بگیریم لزوماً کارهایی را در ایجاد جذابیت انجام خواهیم داد که اهداف رقبا و دشمنان را با هزینه‌های خود انجام دهیم. (مبانی و اصول آرایش- آرایش رسانه‌ای نامتقارن در مقابل رقبا) (آسیب‌شناسی وضع موجود- انجام اهداف رقبا با هزینه خود)
قواعد و روند آرایش رسانه‌ای وابسته به نیازهای جامعه و نیازهای نظام دارد و برای آن باید نیازسنجی نمود. نیازهای هردو عموماً باهم همخوانی دارد اما گاهی همسویی نیازهای طولانی‌مدت نظام با نیازهای کوتاه‌مدت جامعه، در نگاه اولیه و مستقیم دیده نمی‌شود. مثل راه‌اندازی شبکه هیسپن تی وی،‌ که مردم شاید متوجه عواید طولانی‌مدت آن نباشند و این عواید در درازمدت نصیب آنان شود. (مبانی و اصول آرایش- نیازسنجی جامعه و نیازسنجی نظام و تصمیم بر اساس اولویت‌های طولانی‌مدت نظام)
حوزه‌های پوشش رسانه‌ای به چهار سطح استانی، ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی تقسیم می‌شوند. (مبانی و اصول آرایش- پوشش رسانه‌ای- سطح‌بندی – سطح استانی، ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی)
نیازهای مردم و نظام باید در چهار حوزه فوق احصا شوند و آرایش رسانه‌ای ما با توجه به نیازها و اولویت‌های نظام و مردم در این چهار حوزه تأمین شوند. برای تنظیم آرایش رسانه‌ای، باید ابتدا نیازسنجی از مردم و نظام و تعیین اولویت‌ها را انجام داد و سپس آن‌ها را در ۴ سطح محلی، ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی تأمین نمود.(مبانی و اصول آرایش- توزیع نیازهای مردم و نیاز در سطح‌بندی پوشش رسانه‌ای)
مثلاً بی‌بی‌سی در شرایط جنگ سرد بر روی اروپای شرقی هزینه زیادی نمود و اما اکنون سرویس‌های اروپایی شرقی را دیگر نیاز ندارد و آن‌ها را برچیده و نیروی خود را بر ایران و خاورمیانه متمرکز نموده است. شبکه‌های منطقه‌ای ما نیز به همین صورت است و بر اساس دنیای اسلام و خاورمیانه شکل گرفته. درحالی‌که شاید بتوان گفت که حوزه تمدنی ما به سمت شمال و شمال شرق گرایش دارد. افغانستان، پاکستان،‌ هند، تاجیکستان و ازبکستان و … اگر این‌گونه نگاه شود، در حوزه تمدنی خود، رسانه ویژه برای افغانستان و تاجیکستان که فارسی‌زبان هم هستند نداریم و بیشتر به رسانه‌های عربی پرداخته‌ایم. (مبانی و اصول آرایش- تعیین حوزه نفوذ تمدنی و میدان تمرکز فعالیت رسانه‌ای)
در آرایش رسانه‌ای این پرسش به وجود می‌آید که چرا نگاه ما به سمت این حوزه نبوده و بیشتر معطوف به کشورهای عربی شده است. پس باید اولویت‌های حوزه تمدنی و پوشش جغرافیایی را در نظر گرفته و با طراحی آرایش رسانه‌ای منافع ملی خود را بر اساس آن‌ها تأمین نماییم. (مبانی و اصول آرایش- تعیین حوزه نفوذ تمدنی و میدان تمرکز فعالیت رسانه‌ای و تأمین منافع ملی)
در سطح بین‌المللی اکنون شبکه پرس تی وی است.
در سطح منطقه‌ای، الکوثر، المیادین، ‌العالم، هیسپن تی وی، سحر جام جم ها و …
در سطح ملی، شبکه‌های سراسری، یک، دو، سه، قرآن، خبر و شبکه‌های دیجیتالی که به‌تازگی راه‌اندازی شده‌اند و هر ایرانی بر مبنای ملیت سهمی از آن دارد و می‌بایست رسانه ملی سهم آن را بپردازد و حول دولت -ملت مردم را جمع نماید و وفاق ملی به وجود بیاورد.
در سطح محلی، شبکه‌های استانی است. که به مشکلات و زبان و سیاست‌های محلی و … می‌پردازد. نکته آنکه شبکه‌های محلی گاهی به مرکزگریزی می‌انجامد و باید مراقب این آسیب بود. (مبانی و اصول آرایش- پوشش رسانه‌ای- سطح‌بندی – سطح استانی، ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی)
این‌ها باید تحقیق و پژوهش، بشود و‌ کلاسه‌بندی، آسیب‌شناسی و عیب‌یابی، پایلوت نمودن، تهیه اولویت‌بندی و حوزه نفوذ تمدنی برای خود، بودجه‌ریزی مناسب بر اساس اولویت‌ها، برآورد وضعیت جهت تغییر استراتژی، تعطیل کردن و جرح‌وتعدیل شبکه‌ها یا تغییر مأموریت و توسعه آن‌ها، برچیدن رادیوهای موج‌کوتاه و سرمایه‌گذاری بر رادیوهای اینترنتی، تصمیم برای حضور در فضای مجازی و حرکت از برودکست به برودبند،‌ چندزبانه کردن شبکه‌ها . (مبانی و اصول آرایش- مراحل آرایش و استراتژی‌های آرایش رسانه‌ای)
داشتن تفکر سیستمی و تنظیم آرایش بر اساس سیستمها برای طراحی آرایش رسانه‌ای ضرورت دارد. (مبانی و اصول آرایش- سازمان‌دهی- آرایش بر اساس تفکر سیستمی)
اجماع نخبگان برای آرایش رسانه‌ای نیز یک ضرورت است که آن‌ها بتوانند اولویت‌ها را تعیین کنند. (مبانی و اصول آرایش- تعیین حوزه نفوذ تمدنی با اجماع نخبگان)
آیا اولویت ما به سمت هویت ایرانی، ‌زبان فارسی، جهان تشیع، حوزه تمدنی هند و چین، حوزه آمریکای لاتین و یا جهان عرب و … باید باشد؟ این چیزی است که باید نخبگان در مورد آن بحث کنند و به جمع‌بندی برسند. تصمیم‌گیری کلان آن باید در جامعه نخبگان و فراتر از صداوسیما انجام شود. (مبانی و اصول آرایش- تعیین حوزه نفوذ تمدنی با اجماع نخبگان)
اما صداوسیما که متولی این حوزه است، به‌ناچار تنها عمل می‌کند و کسی به او نمی‌گوید که چه کند. (آسیب‌شناسی وضع موجود- فعالیت انفرادی صداوسیما در تعیین حوزه نفوذ تمدنی)
پس از تعیین اولویت‌ها و سپس آسیب‌شناسی‌ها و همچنین بارگذاری اولویت‌ها به سطوح پوشش جغرافیایی، علی‌القاعده باتوجه به راهکارها و استراتژی‌هایی که استخراج می‌شود باید حرکت به سمت وضع مطلوب صورت بگیرد. (مبانی و اصول آرایش- تعیین حوزه نفوذ تمدنی – آسیب‌شناسی – بارگذاری اولویت‌ها به سطوح پوشش جغرافیایی – استراتژی- حرکت به وضع مطلوب)
تفکیک مخاطب از ضروریات برآورد نیازهای جامعه است و باید نیازها را بر اساس طبقه‌بندی و تفکیک مخاطبان صورت داد تا آنکه بفهمیم مثلاً نیاز به یک شبکه در حوزه سنی نوجوانان وجود دارد، یا آنکه برای دختران نوجوان در تلویزیون برنامه‌ریزی نشده است. (مبانی و اصول آرایش- نیازسنجی جامعه- تفکیک مخاطب)
در این مسیر باید تفکیک رسانه رقیب نیز باید صورت بگیرد و پس از نیازسنجی جامعه برآورد از رقبا موضوعیت دارد. (طراحی آرایش- تفکیک رسانه‌های رقیب)
البته به‌گونه‌ای که منجر به تقلید و یا اقدام رسانه‌ای متقارن نشود. این انحراف بزرگی است. اقدام نامتقارن ازجمله راه‌هایی است که خلاقانه است و اکنون در صحنه منازعه رسانه‌ای راهگشاست، مثلاً پرس تی وی، باید از اقدامات نامتقارن حتی در حوزه ریچ به معنای پوشش و اکسس به معنای دسترسی عمل کند. ریچ بودن روی آنتن و پخش کردن آن در مناطق خاص جغرافیایی مثل آسیا، اروپا، اقیانوسیه و … است که پرس تی وی این اقدام را انجام داده است؛ اما پوشش‌های آن را مدام محدود می‌کنند و این شبکه خود را بر روی فضای مجازی ارائه می‌دهد. (طراحی آرایش- اقدام نامتقارن در مقابل رقبا)
خلأهای آرایش رسانه‌ای ما در نظام جامع رسانه‌ای تعریف می‌گردد که شامل سیاست‌گذاری و قوانین و نهادسازی مرتبط با آن می‌گردد. اگر این نظام جامع رسانه‌ای شکل بگیرد تکلیف آرایش ما نیز تاحدی معلوم می‌شود. مثلاً رگولاتوری حتماً حضور دارد. ارتباط با سرویس‌های اطلاعاتی علاوه‌بر نهادهای آشکار، به‌صورت غیرآشکار برقرار می‌شود. (مبانی و اصول آرایش- نظام جامع رسانه‌ای- سیاست‌گذاری، تنظیم قوانین، نهادسازی )
نباید همه‌چیز را هم با برنامه‌ریزی حل کرد. گاهی باید دست نهادهای برنامه‌ساز را باز گذاشت تا به‌طور خصوصی خودشان برنامه تولید کنند و ارائه دهند. انحصاری بودن برنامه‌های صداوسیما در این مسیر مانع انجام کار صحیح می‌شود و هزینه‌هایی که برای آن می‌پردازیم بسیار زیاد است و نظام انحصاری نظام منسوخی است. چراکه موجب ریزش مخاطب، سلب اعتماد او، مخدوش شدن وجهه ما، کار با محدودیت‌های بالا و … می‌شود. (آسیب‌شناسی وضع موجود-انحصاری بودن صداوسیما عامل ریزش مخاطب، سلب اعتماد او، مخدوش شدن وجهه ما، کار با محدودیت‌های بالا)
جذب نیرو و تربیت، نگهداری، آموزش، ارتقا، ‌به‌روز نگهداری، کنار گذاشتن و یا عزل آن‌ها که در هر نهاد و سازمانی انجام می‌گیرد مربوط آرایش رسانه‌ای نمی‌شود. (نیروی انسانی– موضوعی عمومی و بی‌ربط به آرایش رسانه‌ای)
به‌روزرسانی و آسیب‌شناسی دقیقاً به همان بحث کنترل و نظارت در مدیریت برمی‌گردد که به‌عنوان یک چرخه دائم باید رعایت شود و دوباره به سیستم فیدبک بدهد. (کنترل و نظارت- آسیب‌شناسی مجدد و به‌روزرسانی دائم سیستم)
سیالیت و انعطاف به‌عنوان دو صفتی که لازم است همواره یک رسانه داشته باشد نیز به همان به‌روزرسانی مربوط می‌شود و یک رسانه باید در آرایشی که می‌گیرد همواره منعطف عمل کند و پس از مشخص شدن آسیب‌های درونی آن را به‌سرعت پوشش دهد. سیالیت و انعطاف به کارآمدی آرایش می‌انجامد. مثلاً بخش یا شبکه‌ای اگر از بیننده لازم برخوردار نبود می‌توان آن را برچید. این انعطافی است که در قبال شرایط جدید داریم. (کنترل و نظارت- آسیب‌شناسی مجدد و به‌روزرسانی دائم سیستم – سیالیت و انعطاف و انطباق با شرایط جدید به‌عنوان یک اصل)
انطباق با شرایط جدید در فضای نوین

  • 7
مطلب مرتبط :   سیاست، جنایی، فقه، گفتمان، در‌این
دسته بندی : علمی