شود. به یمن وجود شایتک ارتباط مردم و تکنولوژی از نو نوشته شده است. درنهایت این تکنولوژی است که با مردم سازگار میشود و نه برخلاف این چرخه.
6-7-3-2 جمع‌بندی بخش «فضای نوین رسانه‌ای جهان»
نسبت ما با این تغییر و تحولات در حوزه تکنولوژی،‌مخاطب و جامعه چیست؟ تحولات به مثابه یک فرایند و نه محصول و مثل یک موج رخ میدهند و ما باید نه بخشی از این موج، بلکه همواره سوار بر امواج بوده و با مطالعه و تدقیق و تبیین تحولات، مسلط بر آن‌ها باشیم. نگاه ما به این جوامع از حیث نفی آن نیست؛ بلکه تلاش ما بر آن است تا با نقد کاستیهای این فرایند که در حال محقق شدن است103، و سپس مدیریت آن و اشراب نمودن فضای معناداری خود در آن محیط، به‌صورت نسبی به‌سوی وضعیت مطلوب خود در نسبت با این فرآیند حرکت کنیم. نتیجه اینکه ما میبایست با دخیل نمودن سیستم فطری که زبان مشترک میان ‌همه انسان، بر این محیط غلبه نموده و کرامت انسانی را بر تارک آن مسیطر نماییم.

فصل سوم: روش تحقیق

1-3. مقدمه
در این فصل به تشریح روش انجام این پژوهش پرداخته‌شده است. ابتدا دلیل انتخاب شیوه پژوهش و تناسب آن با مسئله تحقیق روشن شده است و سپس به نحوهی گردآوری دادهها و همچنین مختصات جامعه آماری یا جامعه مورد بررسی، روش نمونهگیری و حجم نمونه، شیوه و ابزار گردآوری دادهها، شیوه و ابزار تجزیه‌وتحلیل دادهها، اعتبار پژوهش و درنهایت، پایایی پژوهش مورد مداقه قرارگرفته است.
تحقیق حاضر در کل به‌صورت کیفی و با استفاده از روش گراندد تئوری104 و جمع‌آوری‌ اطلاعات آن از طریق مصاحبه عمیق با کارشناسان خبره انجام گرفت که ابتدا برای تجزیه‌وتحلیل اطلاعات و دادههای جمع‌آوری‌شده، بر بستر گراندد تئوری به‌صورت گام‌به‌گام و مرحله‌به‌مرحله و استخراج و کدگذاری دادههای گردآوری ‌شده از مصاحبهها پرداخته شد. در کدگذاری باز، تولید مقوله‌ها و ویژگی‌های آن و بررسی انواع مقولات صورت گرفت. پس از آن در مرحله کدگذاری محوری، مقولات به‌صورت منظم پرورده شده و به زیر مقوله‌ها متصل گردید. آن‌گاه در کدگذاری گزینشی، با به اشباع رسیدن مقولات و اتصال و پیوند مقولات اصلی، طرح نظری بزرگ‌تری شکل گرفت و یافته‌ها به‌آرامی شکل نظریه برخود پذیرفت. از این طریق تدوین الگوی موردنظر مورد مداقه قرار گرفت.

2-3. شیوه تحقیق
پژوهش حاضر به‌صورت کیفی، انجام‌شده است و منظور ما از پژوهش کیفی، هر نوع پژوهشی است که یافتههایی تولید کند که، با توسل به عملیات آماری یا سایر روش‌های شمارشی حاصل نشده باشد. (استراوس & کوربین, 1390)
پژوهش کیفی، همارز پژوهش کمی تعریفی میشود؛ اما نگارنده به اینکه یکی از دو شیوهی تحقیق کیفی یا کمی، بر دیگری رجحان دارد؛ معتقد نیست. چراکه این «مسئله تحقیق» است که مشخص میکند؛ ما به دنبال چه هستیم و از چه روشی باید برای بهترین حالت حل آن مسئله، بهره بگیریم. مسئله ما در تحقیق حاضر این است که «الگوی آرایش رسانهای صداوسیمای جمهوری اسلامی در نسبت با فضای نوین رسانهای جهان، چگونه باید باشد؟» و به همین نسبت، هدف اصلی تحقیق « پیشنهاد الگوی آرایش رسانهای صداوسیما» است.
بر طبق نظر مؤلفان گراندد تئوری105، به‌طور خلاصه دلایل انتخاب روش‌های کیفی، میتواند ترجیح پژوهشگر، ماهیت سؤال پژوهش و همچنین ابهام در عرصهی خاص پژوهش و نو بودن بحث باشد.
بر این اساس مهم‌ترین حجتهایی که ما را به‌سوی پژوهش کیفی رهنمون نمود، این است که تحقیق حاضر، بحث نو و جدیدی در عرصه رسانه است که بسیار کم به آن پرداخته‌شده و همچنین اینکه به خاطر نو بودن آن، پژوهش ملازم با ابهام خاصی است. ثانیاً اینکه هدف اصلی پژوهش، که پیشنهاد الگوی آرایش رسانهای صداوسیما است؛ بیش از هر چیز بر «تولید نظریه» دلالت دارد و ازاین‌رو، میبایست متمایل به شیوههای کیفی میشد. ثالثاً اینکه ماهیت پرسش اصلی پژوهش، ناظر بر تهیه الگو و تولید نظریه است؛ چراکه پژوهشهای کیفی، تناسب بیشتری با تولید نظریه دارند. در آخر اینکه ترجیح پژوهشگر نیز بر استفاده از روش کیفی قرار گرفت.
در بند بالا از «تولید نظریه» نام برده شد. منظور از نظریه در این پژوهش، مجموعه مقولههای پرورده است که به‌صورت منظم با جملههای بیانکنندهی ارتباط، به یکدیگر متصل شدهاند تا چارچوب نظریای را شکل دهند که پدیدههای اجتماعی، روان‌شناختی، آموزشی، بهداشتی و مشابه این‌ها را توضیح دهد. معمولاً نظریه، بیش از یک مجموعه یافته است. نظریه توضیحی در باب پدیدهها ارائه میکند. (استراوس & کوربین, 1390)
یکی از بهترین تکنیکهایی که در شیوهی تحقیق کیفی، در باب تولید نظریه و طراحی و پیشنهاد الگوی مفهومی، میتواند به پژوهشگر یاری رساند؛ شیوه و یا تکنیک گراندد تئوری است که گاهی عناوینی چون، نظریهی برخاسته از دادهها، نظریهی زمینهای، تئوری وابسته به زمینه، نظریه مبنایی یا نظریه برخاسته از دادهها، به آن اطلاق میگردد.

مطلب مرتبط :   مصاحبه، مددجویان، پژوهشگر، پسر، اقامت

3-3. روش گردآوری اطلاعات
گردآوری اطلاعات در این پژوهش، ابتدا به‌صورت مصاحبهی عمیق با صاحب‌نظران رسانه است. در این شیوه گردآوری اطلاعات، از تکنیک مصاحبهی عمیق بهره برده شد و تلاش گردید که برای کسب اطلاعات موردنظر، به‌صورت عمیق به ذهن مصاحبه‌شونده که از افراد خبره حوزه رسانه می‌باشند، نفوذ شود و اطلاعات لازم گردآوری شود. همچنین در پژوهش حاضر، گردآوری اطلاعات به‌صورت فیشبرداری در روش کتابخانهای، مصاحبهای و اینترنتی (در صورت نیاز) صورت گرفت. برای رسیدن به چگونگی آرایش رسانهای، پژوهشگر از کلیه منابع اسنادی و کتابخانهای مربوط در حوزه علوم نظامی، به طریقهی فیش‌برداری از مطالب مربوط و مورد نیاز، بهره جسته؛ تا آنکه مفهوم مذکور تبیین و تدقیق گردد و حوزهها و جوانب آن محرز شود.
در تدقیق وضع موجود صداوسیمای جمهوری اسلامی و همچنین فضای رسانهای نوین جهان نیز، پژوهشگر با مورد مداقه قرار دادن منابع اینترنتی، اسناد و کتب، به جمعآوری اطلاعات مربوط پرداخته شد و ضمن رصد آرایش رسانهای ماهوارهها و تلویزیون جبهه مقابل صداوسیما، به تشریح وضعیت موجود فضای نوین این رسانه در جهان پرداخته شد.

1-3-3 مطالعات اسنادی و کتابخانهای
همان‌گونه که ذکر شد؛ پژوهش حاضر به‌صورت کیفی بوده و از شیوهی گراندد تئوری بهره گرفته است. لذا در شیوهی گراندد تئوری، منابع دادهها عبارت از مصاحبه، مشاهدات میدانی و اسناد و مدارکی مانند دفترهای یادداشت و خاطرات و زندگینامهها، منابع تاریخی، روزنامهها و سایر رسانهها است و از همهی آن‌ها میتوان برای گردآوری اطلاعات بهره گرفت. استفاده از اسناد و مدارک را میتوان ‌هم به‌عنوان یک روش مستقل و هم به‌عنوان استراتژی مکمل روش‌های دیگر به کار برد.
پژوهش اسنادی، پژوهشی مبتنی بر شواهد برگرفته از مطالعه اسناد، مانند آرشیوها یا آمار رسمی است و مطالعات کتابخانهای نیز مطالعاتی است که موضوعات مورد مطالعه در اختیار محقق قرار نداشته و غالباً مربوط به گذشتهای دور یا نزدیک میگردد. در این روش منابع اصلی مورد استفاده کتب و مدارک منثور و منظومی است که از دورههای گذشته به‌جامانده و جدیداً از اسلاید، فیلم و سایر تکنولوژیهای ضبط وقایع تاریخی نیز در پژوهش اسنادی استفاده میشود.
روش‌های اسنادی یکی از مهم‌ترین ابزارهای تحقیق، به‌ویژه تحقیق موردی محسوب میشود. روش‌های اسنادی در زمره روشها یا نسخههای غیر مزاحم و غیرواکنشی به شمار میآید. زیرا با مشکل جمعآوری اطلاعات مواجه نیستیم و اطلاعات از قبل موجود هستند. روش اسنادی معمولاً از وضوح و روشنی والایی برخوردار است. محقق میتواند با دیدی فراگیر و جامع کل واقعه، عوامل مؤثر در آن را مورد بررسی قرار دهد.
اما در تحقیق حاضر استفاده از مطالعه اسنادی و کتابخانهای، استفاده از اسناد و مدارک به‌عنوان یک روش مستقل موضوعیت ندارد. بلکه به‌عنوان استراتژی مکمل روش‌های دیگر به کار برده شده است. از این تکنیک، در ابتدا برای ماخذیابی و گردآوری اولیه اطلاعات پیرامون موضوع تحقیق برای تنظیم پرسشهایی ابتدایی در مصاحبه عمیق نخست، مورد استفاده قرار گرفت. شایان ذکر است که تکنیک مذکور، علیرغم غیر ساختاریافته بودن مصاحبه عمیق صورت گرفته است.
نکته آنکه در تحقیق حاضر بیشترین بخش گردآوری اطلاعات از روش مصاحبه عمیق بهره برده شد.
2-3-3 مصاحبه عمیق
در پژوهش حاضر برای گردآوری اطلاعات از مصاحبه عمیق استفاده شده است. مصاحبه عمیق یکی از روش‌های مصاحبه است که در آن شیوه، پرسش‌ها به‌صورت باز مطرح می‌شوند؛ تا مصاحبه شونده به‌آسانی بتواند هر نوع اطلاعی را که مایل است در اختیار مصاحبه‌گر قرار دهد. قصد محقق در این شیوه، نفوذ به ذهن مصاحبه شونده و کسب اطلاعات حقیقی است. در مصاحبه عمیق که مصاحبهای انعطافپذیر میباشد، مصاحبهگر میتواند سؤالات اضافی نیز طرح کند. این روش برای مصاحبه با اشخاص و گروههایی که اطلاعات اصلی از آن‌ها به دست میآید ، مناسب است. و هدف در این‌گونه مصاحبهها جمعآوری اطلاعات عمیق و کیفی است.
در این نوع از مصاحبه، رویکرد پژوهشگر میتواند کمابیش هدایتکننده باشد؛ اما به‌هرحال اوست که موضوع مورد مصاحبه عمیق را پیشنهاد میکند. پژوهشگر آزادی کاملی در اداره مصاحبه دارد، همان‌طور که مصاحبه شونده نیز در پاسخهایش از آزادی کامل برخوردار است. البته در استفاده از روش مصاحبه عمیق، میبایست به انجام تعدادی مصاحبه مبادرت ورزید تا آنکه برای پژوهش مفید واقع شود. در مصاحبه عمیق، پژوهشگر تلاش میکند محتوای پنهان مصاحبه را مشاهده کرده و آن را به شیوهای کیفی تحلیل کند. مصاحبه عمیق در این روش بر فرد متمرکز است. پژوهشگر با شیوهای نسبتاً هدایتکننده، مصاحبه شونده را به‌سوی هدف خود میراند، تا از تداعیها و نظرات او مطلع شود. مصاحبه عمیق به سه شکل کلی میباشد: مصاحبه ساختاریافته، نیمه ساختاریافته، بدون ساختار یا آزاد که در پژوهش حاضر از مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته،
تاریخ مصاحبه
درجه علمی و یا سمت مصاحبه شونده
شماره مصاحبه
ردیف
۰۵/۱2/9۲
کارشناس ارشد علوم سیاسی دانشگاه امام صادق و خبرنگار شبکه خبر، فارس، مشرق و اشراف
مصاحبه ۱
۱
۱۹/۱2/9۲
مدرس دافوس و رییس اندیشکده یقین
مصاحبه ۲
۲
۱۴/02/93
کارشناس و کارگردان سینما
مصاحبه ۳
۳
21/02/93
مدرس و منتقد سینما

مطلب مرتبط :   کــه، خـود، بـکند؟توبا، نبیندکـرادوا، درتـو
دسته بندی : علمی