جدول 4-15 نشان میدهد که 19 گویه شرمساری بازپذیرکننده به سه عامل پنهان قابل تقلیل است. نتایج تحلیل با ادبیات مورد نظر کموبیش همساز است و عمدتاً از سوی ساختار پیشنهادی مورد حمایت میباشد. در اینجا گویههایی که به نقطه برش488 30/0 نرسیدهاند از تحلیل حذف میشوند. بار عاملی کمتر از 30/0 نشان از همبستگی پایینتر گویه مورد نظر با عامل میباشد و حاکی از اعتبار پایینتر و ضعیفتر است. به این ترتیب، گویه سوم از تحلیل حذف میشود و در مجموع، 18 گویه در تحلیل باقی میماند. عامل اول که با برچسب انگزنی مشخص شده، دارای مقدار ویژه 348/5 میباشد و 924/18 از واریانس را به حساب آورده است. گویههایی که بر روی عامل دوم بار شدهاند، دارای مقدار ویژه 668/1 بوده و 932/16 درصد از واریانس را به حساب آورده است. این گویهها، پذیرش و تأیید نوجوانان و رفتار آنها را انعکاس میدهد و در نتیجه با برچسب بازپذیری مشخص گشته است. گویههایی که بر روی عامل سوم بار شدهاند به نوجوانانی مربوط است که خطا و تخلفشان نادیده گرفته نمیشود و مورد تنبیه و تذکر و مجازات قرار میگیرند. و از همین رو با برچسب شرمساری مشخص گشتهاند. این گویهها دارای 484/1 مقدار ویژه اند و توانستهاند 880/8 درصد از واریانس کل را به حساب بیاورند. متغیر شرمساری یکی از مفاهیم اصلی و کلیدی در نظریه شرمساری بازپذیرکننده است که همچنانکه بریث ویت نیز اشاره کرده، سنجش و ارزیابی آن در تحقیقات پیمایشی دشواریهای خاص خود را دارد و اندازهگیری آن تنها از طریق ادارک489 شرمساری یا گذشت و بخشش امکانپذیر است. بر همین اساس، مطالعه حاضر نیز ادارک نوجوانان را از شرمسارسازی و احساس یا عدم احساس شرمسارسازی را بکار برده است. ولی تنها سعی شده، گویههایی در مقیاس باقی بماند که از بار عامل نسبتاً کافی برخوردار هستند. در نتیجه، گویه سوم، از تحلیل حذف گردید. با این حال، از آنجا که عامل شرمساری تنها 880/8 درصد از واریانس را توانسته تبیین کند، به نظر میرسد که در مقایسه با عامل های انگزنی و بازپذیری، از روایی و اعتبار کمتری برخوردار است.

جدول ‏415: تحلیل عاملی: ماتریس چرخشیافته
گویه ها
ابعاد
بعد (1)
انگ زنی
بعد (2)
بازپذیری
(بعد (3)
شرمساری
1
بیتفاوت بوده و هیچ واکنشی در برابر آن انجام نمیدهند.
07/0-
10/0-
61/0
2
تذکر داده و ناراحتی خود را از آنچه انجام دادهام نشان میدهند.
08/0
36/0
53/0
3
به شیوههای مختلف با من برخورد کرده و مجازاتم میکنند.
25/0
18/0-
28/0
4
من را توجیه میکنند و توضیح میدهند که رفتارم درست نیست.
18/0-
49/0
35/0
5
مرا به خاطر خلافی که انجام دادهام، مورد حمایت و تشویق قرار میدهند.
06/0-
06/0-
63/0
6
طوری رفتار میکنند که من از انجام خلاف خود احساس شرمندگی و پشیمانی کنم.
17/0-
25/0
44/0
7
با احترام با من برخورد میکنند به گونهای که احساس میکنم هنوز هم به من اعتماد دارند.
24/0-
62/0
21/0-
8
به گونهای رفتار میکنند که احساس میکنم هنوز مراقب و مواظب من هستند.
11/0-
61/0
08/0
9
در مورد خلافی که انجام دادهام، صمیمانه با من صحبت میکنند.
20/0-
64/0
09/0-
10
اگر رفتار شایستهای انجام دهم، در حضور دیگران تعریف میکنند.
10/0-
43/0
12/0
11
حتی از دست من عصبانی هم باشند، باز به چشم یک انسان خوب به من نگاه میکنند.
30/0-
68/0
13/0-
12
وقتی هم که مرا را تنبیه میکنند، باز به چشم یک انسان خوب به من نگاه میکنند.
18/0-
59/0
06/0-
13
اگر کار خلافی از من سر بزند، بعد از مدتی مرا میبخشند.
16/0-
41/0
15/0
14
با من قهر کرده و مرا از منزل بیرون میکنند.
58/0
10/0-
22/0-
15
آنقدر پیش فامیل بد مرا میگویند که نمیتوانم جلوی آنها سر بلند کنم.
73/0
16/0-
10/0-
16
در مورد شخصت من منفی و بد قضاوت میکنند.
73/0
34/0-
03/0
17
به گونهای رفتار میکنند که گویی من انسان بدی هستم.
78/0
32/0-
02/0
18
به من میگویند که مایه رسوایی و آبروریزی خانواده هستم.
78/0
21/0-
04/0
19
مرا با القاب زشتی مثل خلافکار، آشغال و غیره صدا میزنند.
72/0
18/0-
05/0-
واریانس تبیین شده کل: 736/44
924/18%
932/16%
880/8

مطلب مرتبط :   آزادی، مجازات، حبس، محکوم، محکومیت

تحلیل عاملی به طور کامل از این مدعای بریث ویت (2001) که شرمساری، جدا و منفک از بازپذیری و انگزنی است، حمایت نمیکند. سه مورد از گویههای شرمساری (2،4،6) تقریباً علاوه بر عامل شرمساری، بر عامل بازپذیری و انگزنی نیز بار شدهاند. چنین یافتهای عمدتاً همساز و همراه با نظریه اولیه بریث ویت (1989) میباشد که شرمساری را یا بازپذیرنده و یا انگزننده ارزیابی میکند.
تمام ویژگیها و مختصاتی که بریث ویت برای انگزنی نام برده (الصاق برچسب به شخص و نه رفتار؛ الصاق برچسب با یک هویت بیرونی؛ و تحقیر و توهین به فرد) به خوبی بر این عامل بار شدند. در عین حال، تحلیل عاملی حاکی از این است که تقریباً تمام گویههایی که به ارزیابی بازپذیری و انگزنی میپردازند، بار عامل منفی قابل ملاحظهای بر یکدیگر دارند که در واقع، پرده از این واقعیت برمیدارند که انگزنی و بازپذیری کاملاً از هم جدا و منفک و مستقل نیستند. برای مثال، برخی از گویههایی که برای سنجش یا ارزیابی انگزنی به کار رفتهاند (قضاوت منفی (گویه 16) یا برچسب زنی توسط والدین (گویه 17))، به صورت منفی نیز بر همان عامل یا عامل بازپذیری بار گشتهاند. گذشته از این، گویهای که اعتماد را میسنجد (گویه 7)، و توسط بریث ویت به عنوان یکی از مشخصههای بازپذیری عنوان شده، به طور منفی بر عامل انگزنی نیز بار میشود که حاکی از این است که گرچه حضور آن نشان دهنده بازپذیری است، اما غیاب آن نیز نشانگر انگزنی است. بعلاوه، گویه 13، که به ارزیابی گذشت و بخشش به عنوان بخش مهمی از بازپذیری در نظریه شرمساری بازپذیرکننده میپردازد، بر انگزنی نیز به صورت منفی بار میشود که حاکی از این است که عدم گذشت و بخشش، ممکن است به معنای الصاق منزلت بیرونی (ویژگی انگزنی) به پاسخگویان باشد. مجموع این یافته ها در خصوص نظریه شرمساری بازپذیرکننده، بدین معناست که اشکال و صورتهای بازپذیری و انگزنی به تمامی، مفاهیمی جدا490و مستقل و منفک از هم نیستند.
اکنون، فرضیه خود را مبنی بر وجود ابعاد سهگانه شرمساری بازپذیرکننده، به صورت مدل تحلیلی عاملی تأییدی از طریق نرمافزار لیزرل، بررسی میکنیم (شکل 4-1). این مدلها با استفاده از روش برآورد حداکثر درستنمایی491 ارزیابی میشوند. زیرا روش حداکثر درستنمایی، در برابر انحراف از نرمال بودن نسبتاً مقاوم است (هایس،303:2005). مدل صفر فرض را بر این میگذارد که هیچ همتغییری492 در بین متغیرهایی که نخست برآورد میشوند، وجود ندارد و در واقع، به عنوان مبنا و پایهای جهت مقایسه مقدار کفایت مدلهای بعدی استفاده میگردد. در اینجا، یک مدل سه عاملی مرتبه یک مورد ارزیابی قرار میگیرد: شرمساری والدین، بازپذیری والدین و انگزنی والدین.

مطلب مرتبط :   ایرج، منوچهر، برادران، پسر، پدر

Chi-Square = 665.57; df = 132; P-value = 0.000; RMSEA = 0.069
شکل ‏4-1: مدل سنجش شرمساری بازپذیرنده: تحلیل عاملی- تأییدی
همبستگیهای برآورده شده بین این سه عامل به لحاظ آماری معنیدار است: شرمساری و بازپذیری (**54/0 = r)، شرمساری و انگزنی (**45/0- = r)، و بازپذیری و انگزنی (**69/0- = r). همانطور که انتظار میرفت همبستگی بین این سه سازه (بویژه همبستگی بین بازپذیری و انگزنی) نسبتاً بالا است و حاکی از این است که این سه بعد چندان متمایز و منحصر بفرد نیستند. به نظر میرسد که سازه شرمساری با سازه بازپذیری و سازه بازپذیری با سازه انگزنی، در حد متوسط به بالا باهم همبستگی دارند و احتمالاً متعلق به سازه زیرین یا مشابهی هستند.
این مدل به دلیل حجم بالای نمونه از لحاظ آماری رد میشود (47/665 = Chi-Square ، 132 = df، 835 = N،000/0 p ). مقدار کای اسکوار به لحاظ آماری معنادار است؛ زیرا شاخص P-value کمتر از 05/0 است. ولی در عین حال، شاخصهای نیکویی برازش، یعنی GFI و AGFI، که مقدارشان به ترتیب 92/0 و 90/0 است، نشان میدهند که مدل با دادهها همخوانی نسبتاً خوبی دارد. RMSEA نیز که زیر 08/0 برآورد شده، نشان از برازش نسبتاً مطلوب دادهها با شاخصهای برازش دارد. به عبارت دیگر، مدل مذکور، مدلی مناسب برای توصیف دادههای حاصل از سنجش مفهوم شرمساری بازپذیرکننده است.
نتایج فوق، با نتایج کار لوسونز و تایسون (2007) همخوانی دارد؛ که خود میتواند، دست کم در حکم فرضیهای محکم و قوی عمل نماید. در واقع، نتایج کار ما، تأیید دیگری بر این فرضیه هستند که مفهوم شرمساری بازپذیرکننده، مفهومی چندبعدی است و این مفاهیم نیز به طور کامل از هم منفک نیستند.

متغیر به هم پیوستگی
شکل (4-2) مدل تحلیل عاملی مرتبه دوم متغیر به هم پیوستگی را نشان میدهد. طبق ادبیات نظری، گویههایX1 و X2تابعی از شاخص پیوستگی با والدین، گویههای X3 و X4 تابعی از شاخص اداراک نوجوانان از احساس دلبستگی، گویههای X5 و X6 تابعی از شاخص ارتباطات والدین-نوجوان و X7 و X8 نیز تابعی از شاخص احترام به والدین میباشد. ضرایب بین متغیرهای مشاهدهشده و عوامل پنهان، بار عاملی یا همان ضریب رگرسیونی است که همبستگی مابین آنها را نشان میدهد. با توجه به معناداری این ضرایب که با علامت ستاره مشخص شده، میتوان گفت که معرف های مدل از اعتبار لازم برخوردار است. چهار متغیر نهفته پیوستگی با والدین، اداراک نوجوانان از احساس دلبستگی، ارتباطات والدین-نوجوان و احترام به والدین نیز خود تابعی از متغیر نهفته بههمپیوستگی است که با توجه به معناداری ضرایب، میتوان گفت از اعتبار لازم برخوردار هستند.

Chi-Square = 64.87; df = 16; P-value = 0.0000; RMSEA = 0.061; GFI= 0.98; AGFI = 0.96
شکل ‏4-2: مدل سنجش به هم پیوستگی: تحلیل عاملی- تأییدی
پس از تخمین و ارزیابی پارامترهای مدل (پارمتر لاندا)، این سوال طرح میشود که تا چه حد این مدل با دادهها